Động cơ rung 2.2kW (motor rung 2.2kW, đầm rung 2.2kW, motor rung 3HP) là động cơ điện không đồng bộ rotor lồng sóc mang hai khối lệch tâm ở hai đầu trục, dùng để tạo lực rung cho sàng, máng cấp liệu, bàn rung bê tông và vách phễu. Ở cấp 3 mã lực có bốn mã thường gặp: ZW-7 lực cố định khoảng 12 kN (bản 1 pha 220V 22,9 kg và bản 3 pha 380V 20,4 kg); CVM 2300/3 loại 2 cực chỉnh lực, 23 kN, 53,6 kg; và hai mã 4 cực cỡ lớn CVM 3000/4 (30 kN, 125 kg) và CVM 3800/4 (38 kN, 130,5 kg).
Điểm đặc biệt của nhóm motor rung 3HP là khoảng cách lực rất rộng, từ 12 kN tới 38 kN, tức hơn ba lần, trong khi công suất điện chỉ dao động quanh 2–2,4 kW. Vì vậy chọn đúng mã quan trọng hơn nhiều so với chọn đúng "2.2kW". Các cấp công suất khác của dòng sản phẩm này được tập hợp trong danh mục motor rung.
Một motor rung 2.2kW được đánh giá qua bốn đại lượng: lực ly tâm cực đại (kN), số cực (quyết định tần số rung), điện áp và dòng định mức, kích thước chân đế. Với dòng CVM, tem ghi công suất đầu vào và đầu ra riêng; bảng sau nêu đủ cả hai để không nhầm lẫn khi so sánh.
| Mã hàng | Số cực | Điện áp (tem) | Công suất | Lực ly tâm | Dòng | Khối lượng | Kích thước / chân đế |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ZW-7 1 pha (Y1-2.2KW 3HP) | 2 cực | 220V 1 pha | 2,2 kW | ~12 kN, cố định | 8,5 A | 22,9 kg | 450 × Ø218; chân 180 × 160 (lỗ 15) |
| ZW-7 3 pha (Y3-2.2KW) | 2 cực | 380V 3 pha | 2,2 kW | ~12 kN, cố định | 3,5 A | 20,4 kg | 450 × Ø218; chân 180 × 160 |
| CVM 2300/3 (MVE 2300/3) | 2 cực | 220/380V 3 pha | Vào 2,4 / ra 2,0 kW | 23 kN, chỉnh 4,6–23 kN | 4,44 A | 53,6 kg | 421 × 229; chân 140 × 190 |
| CVM 3000/4 (MVE 3000/4) | 4 cực | 220/380V 3 pha | Vào 2,3 / ra 1,9 kW | 30 kN, chỉnh 6–30 kN | 3,68 A | 125 kg | 603 × 302; chân 155 × 255 (lỗ 23,5) |
| CVM 3800/4 (MVE 3800/4) | 4 cực | 220/380V 3 pha | Vào 2,3 / ra 2,2 kW | 38 kN, chỉnh 7,6–38 kN | 4,15 A | 130,5 kg | 603 × 302; chân 155 × 255 |
Ba nhận xét quan trọng: chỉ ZW-7 có bản 1 pha 220V; CVM 3000/4 và CVM 3800/4 dùng chung vỏ 603 × 302 mm, cùng công suất đầu vào 2,3 kW, khác nhau chủ yếu ở khối lệch tâm (30 so với 38 kN); và trong bốn mã, chỉ CVM 3800/4 có công suất đầu ra đúng 2,2 kW, còn CVM 2300/3 ra 2,0 kW và CVM 3000/4 ra 1,9 kW.
Ảnh gồm bốn hình: motor rung vỏ xanh, motor rung vỏ cam và hai hình cắt lớp. Hình cắt cho thấy stator quấn dây, rotor trên trục, ổ bi ở hai đầu, khối lệch tâm lắp ngoài ở hai đầu trục và hộp đấu dây trên thân. Đây là kết cấu chung của mọi motor rung 2.2kW; trên ZW-7 khối lệch tâm là loại cố định, còn trên CVM mỗi đầu có một khối cố định và một khối di động để chỉnh lực.
Phần điện là một motor không đồng bộ rotor lồng sóc như các motor điện 3 pha thông thường, nhưng được gia cố cho tải rung: vỏ có gân, trục to, ổ bi chịu tải hướng kính lớn, cuộn dây được tẩm sấy kỹ và cố định chắc để không cọ xát khi rung. Motor không có cảm biến hay bộ điều khiển tích hợp.
Lực ly tâm, mô-men tĩnh, tần số và biên độ
Lực rung sinh ra theo F = m·r·ω², trong đó m·r là mô-men tĩnh của khối lệch tâm. Tính ngược từ tem, ZW-7 (12 kN, khoảng 2.900 v/ph) có mô-men tĩnh tổng khoảng 13 kg·cm; giá trị của ba mã CVM nằm trong bảng so sánh ở mục 3. Mô-men tĩnh của hai mã 4 cực lớn gấp 5–7 lần mã 2 cực, lý do khiến chúng nặng tới 125–130 kg.
Tần số rung bằng tốc độ quay: ZW-7 và CVM 2300/3 rung khoảng 48–50 Hz; CVM 3000/4 và CVM 3800/4 rung khoảng 24–25 Hz. Biên độ đỉnh–đỉnh xấp xỉ S ≈ 2 × mô-men tĩnh tổng / khối lượng tham gia rung. Ví dụ CVM 3800/4 trên một sàng tổng 1.000 kg cho biên độ khoảng 2 × 1,6 / 1.000 ≈ 3,2 mm, trong khi CVM 2300/3 trên máy 600 kg chỉ khoảng 0,8 mm.
Video dưới đây ghi lại một động cơ rung CVM 2.2kW khi chạy thực tế.
Nhóm động cơ rung 2.2kW gồm hai bản ZW-7 lực cố định và ba mã CVM chỉnh được lực rung; thông số, ảnh tem và bản vẽ của từng mã như sau.
ZW-7 là motor rung thân tròn lực cố định, dài 450 mm, thân Ø218 mm, chân đế 180 × 160 mm, lực khoảng 12 kN.
Ảnh thể hiện ZW-7 1 pha với tem Y1-2.2KW 3HP, 220V, dòng 8,5 A, khối lượng 22,9 kg, lực khoảng 12 kN. Bản vẽ cho kích thước dài 450 mm, thân Ø218 mm, chân đế 180 × 160 mm, lỗ 15 mm. Con số "600 kg" trên ảnh là ước lượng khối lượng vật liệu tơi xốp, ít kết dính, tương đương mức gia tốc khoảng 2 g.
Đây là motor rung 1 pha cỡ lớn, chạy tụ như các động cơ điện 1 pha công suất tương đương. Có một điểm cần biết: 220V × 8,5 A chỉ khoảng 1,87 kVA, thấp hơn mức cần để cấp 2,2 kW đầu ra. Do đó công suất trên tem ZW-7 1 pha nên hiểu là công suất danh nghĩa, còn dòng thực tế khi chạy có tải có thể cao hơn số trên tem. Khi chọn dây và aptomat nên tính dư, và đo dòng thực tế bằng ampe kìm sau khi lắp.
Ảnh là ZW-7 3 pha, tem Y3-2.2KW, 380V, dòng 3,5 A, khối lượng 20,4 kg, kích thước 450 × 218 mm và chân đế 180 × 160 mm giống bản 1 pha. Do kích thước lắp đặt trùng nhau, bàn rung thiết kế cho ZW-7 có thể dùng bản nào tùy nguồn điện.
Bản 3 pha nhẹ hơn 2,5 kg vì không có tụ, khởi động êm, dòng mỗi pha nhỏ và chạy được biến tần. Tem chỉ ghi 380V, nên nếu muốn dùng biến tần vào 1 pha ra 3 pha 220V phải kiểm tra hộp đấu có đủ sáu đầu dây để đấu tam giác; nếu không, cần biến tần ngõ ra 380V. Thông tin về motor nền cùng cấp công suất có tại danh mục motor điện 3 pha 3HP 2.2kW.
Ứng dụng phù hợp của ZW-7
Với 12 kN lực cố định và trọng lượng khoảng 20–23 kg, ZW-7 hợp bàn rung đúc gạch không nung, cột, cọc, tấm đan bê tông, khuôn ống cống cỡ vừa, máng cấp liệu 1,5–2 m, sàng cát một tầng tổng khối lượng khoảng 300 kg ở 4 g. ZW-7 không chỉnh được lực bằng búa; nếu vật liệu thay đổi thường xuyên, nên chọn CVM 2300/3. Đoạn video sau là động cơ rung ZW 2.2kW khi chạy thực tế.
Ảnh là CVM 2300/3, mã tương đương theo cách đặt tên của dòng MVE (OLI, Ý) là MVE 2300/3, ghi nhóm công suất "2kW–2,4kW". Tem cho công suất đầu vào 2,4 kW, đầu ra 2,0 kW, lực 23 kN, dòng 4,44 A, khối lượng 53,6 kg. Kích thước 421 × 229 mm, chân đế 140 × 190 mm. Ảnh thể hiện dải lực từ 23 kN xuống 4,6 kN khi chỉnh búa, và ghi ước lượng "1.150 kg" vật liệu tơi xốp.
Điện áp 220/380V trên tem nghĩa là motor 3 pha: đấu tam giác cho lưới 3 pha 220V, đấu sao cho lưới 3 pha 380V. Đây không phải điện 1 pha sinh hoạt.
Ảnh là CVM 3000/4 với công suất đầu vào 2,3 kW, đầu ra 1,9 kW, lực 30 kN, khối lượng 125 kg. Theo dữ liệu tem cùng mã, dòng là 3,68 A, kích thước 603 × 302 mm, chân đế 155 × 255 mm với lỗ 23,5 mm, lực chỉnh được từ 30 kN xuống 6 kN.
Trên thị trường mã này hay bị ghi "2,3 kW" (công suất đầu vào) và đôi khi "1,9 kW" (đầu ra), dễ gây hiểu nhầm là hai sản phẩm khác nhau. Thực chất đó là cùng một motor. CVM 3000/4 rung khoảng 24–25 Hz, hợp sàng đá dăm, sỏi, than, quặng cục, máng cấp liệu đầu máy nghiền, sàng tách bùn đất khỏi đá.
Video thực tế motor rung 4 cực CVM-3000/4, lực 30 kN, 1400–1500 vòng/phút:
Ảnh là CVM 3800/4, tương đương cách đặt tên MVE 3800/4, công suất đầu vào 2,3 kW, đầu ra 2,2 kW, lực 38 kN, khối lượng khoảng 130,4–130,5 kg. Theo tem cùng mã, dòng 4,15 A, vỏ 603 × 302 mm, chân 155 × 255 mm, lực chỉnh được xuống 7,6 kN (giảm 80%), ước lượng "1.915 kg" vật liệu tơi xốp.
CVM 3800/4 là mã mạnh nhất nhóm, phù hợp sàng rung cỡ lớn 3–5 m², sàng tuyển quặng, máng rung dài trên 3 m, bàn rung đầm khối bê tông lớn khi chạy cặp. Vì dùng chung vỏ và chân đế với CVM 3000/4, có thể nâng cấp từ 30 kN lên 38 kN mà không phải sửa bệ (lưu ý khi lắp lẫn ở phần câu hỏi thường gặp).
Video thực tế motor rung 4 cực CVM-3800/4 2,2 kW, lực 38 kN:
Khối lượng tham gia rung theo gia tốc
Khối lượng mà motor rung 2.2kW làm rung được tính theo M ≈ F / (k·g), với M là tổng khối lượng tham gia rung (motor + khung + vật liệu nằm trên máy), g = 9,81 m/s², k là gia tốc mong muốn: máng cấp liệu 2–4 g, sàng rung 3–5 g, bàn rung đầm khuôn 3–6 g.
| Mã | Lực | Ở 2 g | Ở 3 g | Ở 4 g | Ở 5 g |
|---|---|---|---|---|---|
| ZW-7 | 12 kN | ~610 kg | ~410 kg | ~305 kg | ~245 kg |
| CVM 2300/3 | 23 kN | ~1.170 kg | ~780 kg | ~585 kg | ~470 kg |
| CVM 3000/4 | 30 kN | ~1.530 kg | ~1.020 kg | ~765 kg | ~610 kg |
| CVM 3800/4 | 38 kN | ~1.940 kg | ~1.290 kg | ~970 kg | ~775 kg |
Các con số in trên ảnh như ZW-7 "600 kg", CVM 2300/3 "1.150 kg", CVM 3800/4 "1.915 kg" đều xấp xỉ cột 2 g. Chúng chỉ phù hợp với vật liệu tơi xốp, ít kết dính và các thiết bị cần gia tốc thấp như máng cấp liệu, phễu; với sàng hay bàn đầm, khối lượng hợp lý chỉ bằng khoảng một nửa.
Ví dụ tính chọn cho sàng đá dăm
Sàng đá dăm khung thép 600 kg, lượng đá trên lưới khoảng 150 kg, dùng cặp motor rung thẳng. Tổng khối lượng tham gia rung khoảng 600 + 150 + 2 × 125 = 1.000 kg. Muốn đạt 4,5 g cần tổng lực khoảng 1.000 × 4,5 × 9,81 ≈ 44 kN, tức mỗi motor khoảng 22 kN. Cặp CVM 3000/4 đặt búa khoảng 75% là phù hợp, biên độ đỉnh–đỉnh khoảng 3,8 mm. Nếu dùng cặp CVM 2300/3 cho cùng sàng, biên độ chỉ khoảng 1 mm, đá cục dễ nằm im trên lưới và năng suất thấp.
Gợi ý theo ứng dụng
Lực rung của CVM 2300/3, CVM 3000/4, CVM 3800/4 thay đổi bằng cách xoay khối lệch tâm di động so với khối cố định ở mỗi đầu trục. Hai khối chồng khít cho 100% lực; xoay lệch làm hai lực ly tâm bù trừ một phần, giảm tối đa khoảng 80%. Tần số rung không thay đổi khi chỉnh búa.
Hình vẽ minh họa búa "loại A": khối lệch tâm màu vàng ở đầu trục; trạng thái "100%" là khối di động chồng khít khối cố định; "adjusted masses" là khối di động đã được xoay lệch; hình gạch chéo "incorrectly adjusted masses" chỉ trường hợp hai đầu trục đặt khác nhau, là cách chỉnh sai.
Đặt sai hai đầu gây mô-men xoắn, thân motor lắc chao, ổ bi chịu tải lệch, nóng và hỏng sớm. Khi chạy cặp, cả hai motor phải cùng vạch búa. Lưu ý: ZW-7 dùng khối lệch tâm cố định nên không có thao tác chỉnh này.
Bệ và bulông
Bệ phải phẳng, đủ cứng, bắt đủ bốn lỗ, có gân tăng cứng nối về khung chính. Bulông cấp bền 8.8 trở lên: M14 cho lỗ 15 mm của ZW-7, M16 cho lỗ 17 mm của CVM 2300/3, M20–M22 cho lỗ 23,5 mm của CVM 3000/4 và CVM 3800/4. Mô-men siết tham khảo cho cấp 8.8: M14 khoảng 135 N·m, M16 khoảng 210 N·m, M20 khoảng 410 N·m. Siết lại sau 15–30 phút chạy đầu và sau vài giờ vận hành. Không dùng bulông nhỏ hơn lỗ (ví dụ M16 cho lỗ 23,5 mm): bulông sẽ lắc trong lỗ và gãy nhanh. Với lực 30–38 kN quay tròn, ứng suất mỏi tập trung ở mép chân đế và chân mối hàn, nên dưới bệ cần hàn gân chữ thập, hàn liên tục và mài trơn chân mối hàn. Với hai mã 4 cực nặng trên 120 kg, nên có cáp an toàn treo phòng rơi và dùng thiết bị nâng khi lắp.
Cáp điện và bảo vệ
Dùng cáp mềm vỏ cao su, có đoạn võng gần motor và kẹp vào phần cố định. Tham khảo: ZW-7 1 pha dùng cáp 3 lõi 2,5–4 mm², aptomat 20–25 A loại chịu dòng khởi động; ZW-7 3 pha, CVM 2300/3, CVM 3000/4, CVM 3800/4 dùng cáp 4 lõi 1,5 mm², tăng lên 2,5 mm² nếu dây dài trên 30 m. Mỗi motor có bảo vệ quá tải riêng chỉnh theo dòng tem, vỏ motor phải tiếp địa.
Chạy cặp hai motor
Hai motor cùng mã, quay ngược chiều, đặt đối xứng qua trọng tâm sẽ tự đồng bộ và cho rung thẳng; đường lực đặt nghiêng khoảng 45° so với mặt máng. Hai motor cùng chiều cho rung tròn. Cần khởi động đồng thời, liên động bảo vệ để một motor ngắt thì ngắt cả hai, và không ghép hai mã khác nhau (ví dụ CVM 3000/4 với CVM 3800/4) vì lực không cân.
Biến tần
Các bản 3 pha chạy biến tần được trong dải khoảng 20 Hz đến 50 Hz, không vượt tần số tem. Lực tỉ lệ bình phương tần số: CVM 3800/4 ở 40 Hz còn khoảng 24 kN, ở 30 Hz khoảng 13,7 kN. Chọn biến tần có dòng ra lớn hơn dòng tem 1,2–1,5 lần. Nơi chỉ có điện 1 pha, các mã CVM chạy được từ biến tần vào 1 pha ra 3 pha 220V khi đấu tam giác (với ZW-7 3 pha xem lưu ý về hộp đấu ở mục 3). ZW-7 1 pha có tụ không dùng biến tần thông thường.
| Hiện tượng | Nguyên nhân hay gặp | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| ZW-7 1 pha khó khởi động, kêu ù | Điện áp sụt khi khởi động, dây nhỏ, tụ yếu | Tăng tiết diện dây, kiểm tra điện áp lúc khởi động, kiểm tra tụ |
| Vỏ nóng, dòng vượt tem | Bệ yếu, cộng hưởng, búa lệch, lực quá lớn so với máy | Gia cố bệ, chỉnh búa đúng, giảm lực |
| Ổ bi kêu rít, nóng ở hai đầu | Thiếu mỡ, ổ bi mòn, bulông kẹp búa lỏng | Kiểm tra búa, tra mỡ đúng loại với motor có vú mỡ, thay ổ bi khi rơ |
| Nứt bệ, gãy bulông | Bulông cấp thấp, không siết lại, bệ mỏng | Dùng bulông 8.8, siết lại định kỳ, hàn gân bệ |
| Sàng lắc ngang, vật liệu dồn một bên | Hai motor khác vạch búa, lắp lệch trọng tâm, mất pha | Chỉnh lại búa, kiểm tra vị trí lắp và nguồn |
Video dưới đây cho thấy thêm động cơ rung dòng ZW khi chạy thực tế.
Motor rung 2.2kW ZW-7 1 pha dòng 8,5 A có chạy được điện sinh hoạt không?
Chạy được với dây riêng từ tủ điện 2,5–4 mm² và aptomat 20–25 A, miễn điện áp lúc khởi động không sụt dưới khoảng 200V. Ở cuối đường dây dài, khu dân cư điện yếu, motor dễ không lên tốc độ, nóng và cháy tụ.
CVM 3000/4 ghi 2,3 kW, sao lại nằm trong nhóm 2,2 kW?
2,3 kW là công suất đầu vào, đầu ra trên tem là 1,9 kW. Mã cùng vỏ CVM 3800/4 có đầu vào 2,3 kW, đầu ra 2,2 kW.
Sàng rung cát nên dùng ZW-7 hay CVM 2300/3?
Tính tổng khối lượng sàng, cát trên lưới và motor rồi nhân khoảng 4 g. Tổng dưới khoảng 300 kg dùng ZW-7 là đủ; từ 400 đến 600 kg nên dùng CVM 2300/3 và chỉnh búa theo độ ẩm cát. Cát ẩm, dính lưới cần lực lớn hơn cát khô khoảng 20–30%, ưu thế của loại chỉnh được búa.
Sàng đá dăm, sỏi to có nên dùng motor 2 cực 2.2kW không?
Không nên. Ở cùng gia tốc, motor 2 cực chỉ cho biên độ khoảng 0,8–0,9 mm so với 3–4 mm của CVM 3000/4, CVM 3800/4, nên đá cục khó nảy và dễ kẹt lưới.
Bàn rung bê tông dùng motor rung 2.2kW loại nào?
Ưu tiên 2 cực. ZW-7 hợp bàn rung tổng khoảng 200–300 kg (bàn, khuôn, bê tông) ở 4–6 g; bàn lớn hoặc cần chỉnh lực theo mác bê tông, độ sụt, nên dùng CVM 2300/3. Motor 4 cực ít dùng cho đầm bê tông vì tần số thấp, kém hiệu quả thoát khí.
Ghép hai CVM 3800/4 cho sàng lớn cần lưu ý gì?
Ngoài quy tắc ghép cặp chung ở mục 6, cần tính khung, bệ, lò xo cho tổng lực tối đa 76 kN và tổng khối lượng motor khoảng 261 kg. Theo bảng mục 4, cặp này ở 4 g làm rung được tổng khoảng 1.940 kg.
Máy rung rất mạnh khi khởi động và khi dừng rồi mới ổn định, có phải cộng hưởng?
Đúng, khi motor tăng hoặc giảm tốc, tần số rung đi qua tần số riêng của hệ máy trên lò xo, nên biên độ tăng vọt trong vài giây. Hiện tượng này rõ hơn với motor 4 cực vì dừng chậm. Có thể chọn lò xo mềm hơn để tần số riêng thấp xa 24–25 Hz, dùng biến tần tăng giảm tốc nhanh, hoặc phanh hãm DC qua biến tần.
Vì sao bệ lắp CVM 3000/4 bị nứt dù đã dùng thép dày?
Độ dày không thay được gân: bệ thiếu gân nối về khung, mối hàn ngắt quãng hoặc bệ có tần số riêng gần 24–25 Hz đều làm nứt mỏi. Ngoài gia cố như mục 6, nên giảm búa nếu gia tốc trên máy vượt khoảng 5 g, tức khi tổng khối lượng rung dưới khoảng 610 kg ở 100% búa.
Dùng biến tần cho động cơ rung 2.2kW được không?
Được với bản 3 pha, dải khoảng 20–50 Hz: CVM 2300/3 ở 40 Hz còn khoảng 14,7 kN. Chạy CVM 2300/3 từ biến tần 1 pha ra 3 pha 220V thì biến tần nên có dòng ra khoảng 10 A trở lên.
CVM 3800/4 và CVM 3000/4 lắp lẫn cho nhau được không?
Về kích thước thì được, vì cùng vỏ 603 × 302 mm và chân đế 155 × 255 mm. Về tải thì lực tăng 27%, nên kiểm tra lại khung, bệ, lò xo hoặc chỉnh búa CVM 3800/4 về khoảng 80% để lực tương đương 30 kN.
