Động Cơ Rung 0.75kw

Động cơ rung 0.75kW (motor rung 1HP, đầm rung 0.75kW) là cấp công suất có nhiều lựa chọn nhất trong các loại motor rung thông dụng: dòng ZW-3 lực cố định khoảng 4,9 kN có cả bản 1 pha 220V lẫn 3 pha 380V, và dòng CVM chỉnh được lực gồm CVM-1200/3 (2 cực, 12 kN) cùng CVM-1400/4 (4 cực, 14 kN, công suất ra 0,85 kW). Cùng ghi "0,75 kW" nhưng lực ly tâm giữa các mã chênh nhau tới gần 3 lần, nên chọn sai mã là lý do phổ biến khiến sàng không đi liệu hoặc bàn rung bị nứt.

Nội dung dưới đây phân tích từng mã motor rung cấp 0,75 kW theo tem và bản vẽ thực tế, giải thích sự khác nhau giữa ZW và CVM, cách tính khối lượng rung được và cách chọn 2 cực hay 4 cực.

1. Động cơ rung 0.75kW gồm những mã nào?

Động cơ rung 0.75kW là động cơ điện không đồng bộ rotor lồng sóc, công suất cấp 0,75 kW (1HP), hai đầu trục gắn khối lệch tâm để tạo lực ly tâm quay tròn. Ở cấp này có hai dòng thiết kế khác hẳn nhau:

• ZW-3: thân tròn đường kính khoảng 165 mm, nhẹ (9–9,5 kg), khối lệch tâm cố định nên lực rung không chỉnh được, khoảng 4,9 kN. Có bản 1 pha 220V kèm hộp tụ, công tắc và phích cắm, và bản 3 pha 380V. Dòng ZW thường dùng cho đầm bàn mặt bê tông, bàn rung và sàng cỡ nhỏ.
• CVM: vỏ đúc có chân đế 4 lỗ, khối lệch tâm hai lớp (cố định + di động) chỉnh được lực từ 100% xuống khoảng 20%. Ở cấp này có CVM-1200/3 (2 cực) và CVM-1400/4 (4 cực). Các mã CVM trong nhóm là motor 3 pha, tem 220/380V.

Motor nền cùng cấp là nhóm motor điện 3 pha 1HP 0.75kW; motor rung có thêm trục, ổ bi và vỏ được gia cường để chịu lực hướng kính lớn liên tục.

Bảng thông số động cơ rung 0.75kW theo từng mã

Với dòng CVM, tem ghi hai mức công suất: CVM-1200/3 có công suất vào 0,9 kW, công suất ra 0,75 kW; CVM-1400/4 có công suất vào 0,9 kW, công suất ra 0,85 kW. Như vậy về điện năng tiêu thụ hai mã ngang nhau, còn công suất cơ trên trục của CVM-1400/4 là 0,85 kW.

Ký hiệu trên tem nói gì?

• Y1 / Y3 trên tem ZW: Y1 là bản 1 pha, Y3 là bản 3 pha. Cả hai đều mang mã ZW-3.
• 220/380V trên tem CVM: motor 3 pha đấu tam giác Δ ở lưới 3 pha 220V, đấu sao Y ở lưới 3 pha 380V. Không phải 1 pha 220V.
• Số 1200, 1400 trong mã CVM: lực ly tâm cực đại khoảng 1.200 kgf (12 kN) và 1.400 kgf (14 kN). Hậu tố "/3" là 3.000 v/ph (2 cực), "/4" là 4 cực. Theo cách đặt tên gốc của dòng MVE (OLI, Ý), 4 cực mang hậu tố "/15"; cách ghi "/4" là của nhà sản xuất CVM.

2. Cấu tạo và nguyên lý của motor rung 0.75kW

Ảnh ghép bốn hình: motor rung vỏ xanh, motor rung vỏ cam và hai hình cắt lớp. Hình cắt cho thấy stator quấn dây bên trong vỏ, rotor trên trục, ổ bi ở hai đầu, khối lệch tâm lắp ở hai đầu trục và hộp đấu dây trên thân.

Stator quấn dây 2 cực (ZW-3, CVM-1200/3) hoặc 4 cực (CVM-1400/4) tạo từ trường quay. Rotor lồng sóc là lõi thép có thanh dẫn nhôm đúc, không có cuộn dây và không phải nam châm. Trục cứng nhô ra hai đầu, đỡ bởi hai ổ bi chịu tải hướng kính lớn. Ở mỗi đầu trục là khối lệch tâm: với ZW là khối cố định, với CVM là một khối cố định cộng một khối di động để chỉnh lực. Nắp chụp kín bảo vệ khối lệch tâm; hộp đấu dây có ống luồn cáp. Motor rung không có bộ điều khiển hay cảm biến tích hợp; mọi bảo vệ và điều khiển đặt ở tủ điện bên ngoài.

Lực ly tâm và mô-men tĩnh của từng mã

Khối lệch tâm khối lượng m, trọng tâm lệch r, quay với vận tốc góc ω sinh lực F = m·r·ω². Tích m·r là mô-men tĩnh. Tính ngược từ lực tối đa:

• ZW-3: 4,9 kN ở khoảng 2.900 v/ph (ω ≈ 304 rad/s) → mô-men tĩnh ≈ 5,3 kg·cm.
• CVM-1200/3: 12 kN ở 3.000 v/ph (ω ≈ 314 rad/s) → ≈ 12,2 kg·cm.
• CVM-1400/4: 14 kN ở 1.500 v/ph (ω ≈ 157 rad/s) → ≈ 56,7 kg·cm.

Lực ly tâm quay tròn truyền qua ổ bi, vỏ, chân đế vào máy. Tần số rung bằng tốc độ quay: khoảng 48–50 Hz cho 2 cực, khoảng 24–25 Hz cho 4 cực. Trên máy đặt trên lò xo mềm, biên độ đỉnh–đỉnh ≈ 2 × mô-men tĩnh / khối lượng tham gia rung. Ví dụ trên máy 400 kg: CVM-1200/3 cho khoảng 0,6 mm, CVM-1400/4 cho khoảng 2,8 mm. Đây là khác biệt cốt lõi giữa hai mã CVM cùng nhóm.

3. Thông số chi tiết từng mã động cơ rung 0.75kW

Cấp 0,75 kW gồm ZW-3 bản 1 pha và 3 pha lực cố định, cùng hai mã chỉnh được lực CVM-1200/3 và CVM-1400/4.

a) Motor rung 0.75kW ZW-3 1 pha 220V

ZW-3 1 pha là lựa chọn phổ biến nhất khi nơi dùng chỉ có điện sinh hoạt: công trình nhà ở, xưởng nhỏ, hộ sản xuất gạch, cơ sở sàng cát hay nông sản quy mô gia đình.

Ảnh là ZW-3 lực cố định khoảng 4,9 kN, 2 cực 3.000–2.900 v/ph; tem ghi "Single phase vibration motor Y1-0.75KW 1HP (ZW-3), 220V 50Hz 2,8A", khối lượng 9,5 kg. Motor có hộp tụ kèm công tắc và dây phích cắm. Kích thước dài 315 mm, đường kính thân 165 mm, chân đế khoảng cách lỗ 134 × 104 mm, lỗ 12 mm. Mức "245 kg vật liệu tơi xốp" trên ảnh là ước lượng bán hàng (xem mục 4).

Chạy điện nhà 220V có ổn không?

Dòng định mức 2,8 A ở 220V là mức tải nhẹ với điện sinh hoạt. Khi khởi động, motor phải tăng tốc khối lệch tâm nên dòng khởi động thường gấp khoảng 4–6 lần dòng định mức, tức khoảng 11–17 A trong 1–3 giây. Một số lưu ý:

• Dùng aptomat riêng khoảng 10 A, dây đồng tối thiểu 1,5 mm². Nếu dây kéo xa trên 30–40 m, nên dùng 2,5 mm² để sụt áp lúc khởi động không làm motor ì.
• Điện áp tại ổ cắm nên từ khoảng 200V trở lên khi đang chạy. Điện áp thấp làm dòng tăng, motor nóng và lực rung giảm.
• Tụ trong hộp tụ quyết định khả năng khởi động. Khi thay tụ, dùng đúng giá trị µF và điện áp in trên tụ cũ; tụ yếu là nguyên nhân hàng đầu khiến motor 1 pha kêu ù mà không quay.

Thông tin chung về motor chạy điện sinh hoạt có thể tham khảo thêm ở nhóm động cơ điện 1 pha.

Ứng dụng hợp với ZW-3 1 pha

• Đầm bàn mặt bê tông: gắn ZW-3 lên tấm đầm thép, dùng cho sàn mái, sân, nền nhà dày khoảng 10–15 cm.
• Bàn rung đúc gạch không nung, tấm đan, con kê, cột rào nhỏ: tổng khối lượng bàn, khuôn và bê tông khoảng 60–120 kg.
• Sàng cát, sàng đất, sàng phân mini dạng khung treo; sàng hạt cà phê, tiêu, điều quy mô hộ gia đình.
• Rung phễu chứa nhỏ, chống kẹt liệu cám, bột, mùn cưa.

Video động cơ rung ZW cấp 0,75 kW khi chạy thực tế:

Video thực tế động cơ rung ZW 750W 1HP bản 1 pha, 2900–3000 vòng/phút:

b) Motor rung 0.75kW ZW-3 3 pha 380V

Bản 3 pha của ZW-3 có cùng khung, cùng chân đế và cùng lực rung với bản 1 pha, khác ở cuộn dây và không cần tụ.

Ảnh là ZW-3 bản 3 pha, tem Y3-0.75KW, 380V, dòng 1,2 A, khối lượng 9 kg. Kích thước 315 × 165 mm và chân đế 134 × 104 mm giống bản 1 pha; ảnh cũng ghi ước lượng 245 kg vật liệu tơi xốp.

Video thực tế động cơ rung ZW 0,75kW 1HP bản 3 pha:

Khi nào chọn ZW-3 3 pha thay vì 1 pha?

• Xưởng đã có điện 3 pha: bản 3 pha khởi động nhẹ hơn, không lo hỏng tụ, dòng mỗi pha chỉ 1,2 A.
• Dùng nhiều motor trên một tủ (ví dụ dây chuyền nhiều bàn rung): tải 3 pha chia đều, dễ đặt rơ le nhiệt.
• Muốn điều chỉnh tốc độ: chỉ bản 3 pha chạy được biến tần (xem mục 5).
• Môi trường ẩm, bụi xi măng: bỏ được hộp tụ và công tắc trên thân, giảm điểm hỏng.

Video tổng quan dòng động cơ rung ZW:

c) Động cơ rung 0.75kW CVM-1200/3 – 2 cực, lực 12 kN, chỉnh được lực

CVM-1200/3 là mã 2 cực có lực lớn nhất trong nhóm 0,75 kW, gấp khoảng 2,4 lần ZW-3. Đây là lựa chọn cho thiết bị công nghiệp: sàng rung, bàn rung đúc cấu kiện, máng cấp liệu, silo.

Ảnh là CVM-1200/3 (tương đương MVE 1200/3): 2 cực 3.000 v/ph, lực 12 kN, điện 3 pha (tem 220/380V), công suất vào 0,9 kW, ra 0,75 kW, dòng 1,85 A, khối lượng 22,5 kg. Kích thước 362 × 210 mm, chân đế khoảng cách lỗ 120 × 168 mm, lỗ 16. Lực chỉnh từ 12 kN xuống 2,4 kN; mức "600 kg" trên ảnh là ước lượng cho vật liệu tơi xốp.

Ứng dụng phù hợp

• Sàng rung bột và hạt mịn: sàng một hoặc hai tầng, tổng khối lượng tham gia rung khoảng 250–400 kg.
• Bàn rung đúc cấu kiện bê tông: bàn 1,2 × 2 m cho tấm đan, cọc, ống nhỏ; tần số gần 50 Hz giúp vữa chảy kín khuôn và đẩy bọt khí.
• Máng cấp liệu: dùng cặp CVM-1200/3 quay ngược chiều, tổng lực 24 kN cho máng dài vài mét.
• Chống kẹt liệu silo: theo kinh nghiệm phổ biến, lực ly tâm khoảng 10% khối lượng vật liệu trong phần côn; một CVM-1200/3 hợp với phần côn chứa khoảng 1–1,2 tấn vật liệu mịn, gắn ở khoảng 1/4–1/3 chiều cao côn tính từ miệng xả, có tấm gân phân tán lực và chỉ chạy rung khi đang xả liệu.

Mã này nặng gấp hơn 2 lần ZW-3 và có lực lớn hơn nhiều, nên tấm đế phải cứng: thép tấm khoảng 14–16 mm, có gân dẫn về dầm chính. Nếu đang dùng ZW-3 và muốn nâng lên CVM-1200/3, phải làm lại tấm đế vì khoảng cách lỗ khác (134 × 104 so với 120 × 168 mm). Khi chạy thử, nên đặt búa khoảng 50–60% rồi tăng dần.

Video động cơ rung CVM cấp 0,75 kW khi vận hành:

d) Motor rung 4 cực CVM-1400/4 – lực 14 kN, chỉnh được lực

CVM-1400/4 là mã 4 cực trong nhóm, dùng khi ứng dụng cần biên độ lớn và tần số rung thấp.

Ảnh là CVM-1400/4, tương đương MVE 1400/4, công suất 0,85 kW, lực 14 kN, 4 cực, khối lượng 59,8 kg. Theo tem cùng mã, dòng định mức 1,78 A ở 380V, kích thước 453 × 229 mm, chân đế khoảng cách lỗ 140 × 190 mm, lực chỉnh từ 14 kN xuống 2,8 kN.

Video thực tế motor rung 4 cực CVM-1400/4 0,85 kW, lực 14 kN, 1400–1500 vòng/phút:

Vì sao CVM-1400/4 nặng gần gấp ba CVM-1200/3?

Ở 1.500 v/ph, để tạo 14 kN cần mô-men tĩnh gấp khoảng 4,6 lần CVM-1200/3. Khối lệch tâm lớn kéo theo trục, ổ bi, vỏ và chân đế lớn, nên khối lượng lên 59,8 kg. Bù lại, biên độ rung lớn gấp khoảng 4–5 lần trên cùng một máy, rất hợp với:

• Sàng cát xây dựng, đá mi, sỏi, sàng phân hữu cơ, đất trộn.
• Sàng phân loại nông sản: cà phê nhân, ngô, lúa, hạt điều, cần hạt lật và nảy rõ.
• Máng rung dài, vật liệu thô, cần đẩy xa.
• Bàn rung bê tông khô, gạch block, nơi cần năng lượng va đập lớn.

Lưu ý chân đế 140 × 190 mm lớn hơn hẳn nhóm 2 cực, khung máy phải đủ cứng để chịu motor gần 60 kg cộng lực 14 kN.

4. Cách chỉnh lực rung của động cơ rung 0.75kW

Chỉ dòng CVM chỉnh được lực rung. ZW-3 có khối lệch tâm cố định; muốn giảm rung trên máy dùng ZW-3 thì phải tăng khối lượng tham gia rung, dùng lò xo khác hoặc đổi sang mã CVM.

Hình vẽ kiểu búa loại A: khối lệch tâm màu vàng ở đầu trục ở trạng thái "100%" (khối di động chồng khít khối cố định), trạng thái "adjusted masses" (khối di động đã xoay lệch để giảm lực), và hình gạch chéo "incorrectly adjusted masses" chỉ cách chỉnh sai khi hai đầu đặt khác nhau.

Trình tự chỉnh búa CVM-1200/3 và CVM-1400/4

1. Ngắt điện, chờ motor dừng hẳn, tháo nắp chụp ở cả hai đầu.
2. Nới bulông khóa khối di động, xoay đến vạch phần trăm cần đặt, siết lại.
3. Làm giống hệt ở đầu còn lại: cùng vạch, cùng chiều xoay.
4. Lắp nắp, chạy thử, đo dòng và quan sát chuyển động vật liệu.

Ở 100%, CVM-1200/3 cho 12 kN; giảm tối đa khoảng 80% còn khoảng 2,4 kN. CVM-1400/4 từ 14 kN xuống khoảng 2,8 kN. Ở mức 40%, CVM-1200/3 cho khoảng 4,8 kN, xấp xỉ một ZW-3, nên một CVM-1200/3 có thể thay ZW-3 trên máy cũ nếu làm lại tấm đế. Hai đầu búa đặt lệch nhau sẽ gây rung xoắn, làm một ổ bi nóng nhanh và giảm tuổi thọ đáng kể.

5. Lắp đặt, ghép đôi và chạy biến tần cho motor rung 0.75kW

Bắt motor lên máy

• Bulông cấp bền 8.8 trở lên, đủ 4 lỗ: M10 cho ZW-3 (lỗ 12), M14 cho CVM-1200/3 (lỗ 16). Mô-men siết tham khảo điển hình cấp 8.8: M10 khoảng 45–50 N·m, M14 khoảng 130–140 N·m.
• Tấm đế phẳng, cứng; không bắt lên tôn mỏng hoặc thanh thép hộp nhỏ.
• Siết lại sau 15–30 phút chạy đầu, sau vài giờ, rồi theo lịch định kỳ.
• Dây cáp an toàn chống rơi; cáp điện mềm có đoạn võng gần motor.

Ghép hai motor rung

Hai motor cùng mã, cùng mức búa, quay ngược chiều nhau tạo rung thẳng cho sàng chữ nhật hoặc máng; quay cùng chiều tạo rung tròn. Đường lực thường đặt nghiêng khoảng 45° so với mặt máng. Hai motor phải khởi động đồng thời, mỗi motor có rơ le nhiệt riêng và liên động ngắt cả hai khi một motor lỗi. Không ghép ZW-3 với CVM-1200/3 vì lực và mô-men tĩnh khác nhau, hai motor không tự đồng bộ ổn định.

Biến tần và nguồn điện

ZW-3 3 pha, CVM-1200/3 và CVM-1400/4 chạy được biến tần trong khoảng 20 Hz đến tần số định mức. Lực ly tâm tỉ lệ với bình phương tốc độ: 40 Hz còn khoảng 64% lực, 30 Hz còn khoảng 36%. Bản ZW-3 1 pha có tụ không dùng biến tần thông thường. Với CVM (tem 220/380V), nếu chỉ có điện 1 pha có thể dùng biến tần vào 1 pha 220V ra 3 pha 220V và đấu tam giác Δ; khi đó dòng mỗi pha khoảng 3,2 A với CVM-1200/3. Nên chọn biến tần lớn hơn motor một cấp, khoảng 1,5 kW. Thông tin chung về motor 3 pha có ở danh mục motor điện 3 pha.

6. Câu hỏi thường gặp về Động Cơ Rung 0.75kw

ZW-3 và CVM-1200/3 cùng 0,75 kW, khác nhau thế nào?

ZW-3 lực cố định khoảng 4,9 kN, không chỉnh được, nặng 9–9,5 kg, có bản 1 pha 220V. CVM-1200/3 lực 12 kN chỉnh xuống khoảng 2,4 kN, nặng 22,5 kg, chỉ chạy điện 3 pha.

Motor rung 0.75kW 1 pha dòng 2,8 A có chạy được điện nhà không?

Chạy được: ZW-3 bản Y1 có sẵn hộp tụ, công tắc và phích cắm. Chỉ cần aptomat riêng khoảng 10 A, dây từ 1,5 mm² và điện áp khi chạy không dưới khoảng 200V.

Tem ZW-3 1 pha ghi 0,75 kW mà dòng chỉ 2,8 A, có phải motor thiếu công suất?

2,8 A × 220V chỉ khoảng 0,62 kVA, thấp hơn con số 0,75 kW trên tem; con số trên tem nên hiểu là cấp công suất danh nghĩa của khung ZW-3. Cách kiểm tra đúng là đo dòng bằng ampe kìm khi máy đang chạy có tải: dưới 2,8 A là bình thường, vượt 2,8 A kéo dài là dấu hiệu kết cấu cộng hưởng, tụ yếu hoặc điện áp thấp.

Sàng cát nên dùng motor rung 0.75kW 2 cực hay 4 cực?

Cát xây dựng, cát lẫn sỏi hoặc hơi ẩm nên dùng CVM-1400/4: trên máy 400 kg biên độ khoảng 2,8 mm so với 0,6 mm của CVM-1200/3. Cát khô mịn qua lưới nhỏ hoặc sàng mini khung nhẹ thì ZW-3 hay CVM-1200/3 là đủ.

Bàn rung bê tông 1 × 1,2 m nên chọn ZW-3 hay CVM-1200/3?

Tổng khối lượng bàn, khuôn và bê tông khoảng 100–160 kg: một ZW-3 cho khoảng 3–5 g là đủ. Từ khoảng 250 kg trở lên, hoặc cần chỉnh lực theo từng loại khuôn, chọn CVM-1200/3 và đặt búa khoảng 50–70%.

Đặt motor rung 0.75kW ở vị trí nào trên bàn rung?

Với một motor, bắt ở mặt dưới bàn, gần tâm khối lượng của bàn và khuôn, trục motor song song với cạnh dài để rung phân bố đều. Bàn dài trên khoảng 1,5 m nên dùng hai motor cùng mã đặt đối xứng hai bên tâm. Motor đặt lệch về một mép sẽ làm mép đó rung mạnh, mép kia yếu, cấu kiện bị rỗ không đều.

Ghép hai motor ZW-3 trên một sàng được không?

Được, nếu hai motor cùng bản (cùng 1 pha hoặc cùng 3 pha), quay ngược chiều và khởi động cùng lúc. Với bản 1 pha, chiều quay do cách đấu cuộn phụ quyết định, cần kiểm tra chiều quay từng motor trước khi bắt lên khung. Tổng lực của cặp khoảng 9,8 kN.

Dùng biến tần cho motor rung 0.75kW được không?

Được với ZW-3 Y3, CVM-1200/3 và CVM-1400/4, trong dải khoảng 20–50 Hz. Ở 40 Hz CVM-1200/3 còn khoảng 7,7 kN; bản ZW-3 1 pha có tụ thì không dùng biến tần thông thường.

CVM-1200/3 có chạy được điện 3 pha 220V không?

Được, đấu tam giác Δ ở lưới 3 pha 220V, đấu sao Y ở lưới 3 pha 380V. Đấu nhầm sao vào lưới 220V làm motor yếu, lực rung giảm; đấu nhầm tam giác vào 380V làm motor quá dòng và cháy cuộn dây.

Motor rung 0.75kW có dùng ngoài trời, nơi ẩm được không?

Dòng CVM thường ghi cấp bảo vệ IP65 trên tem (nên kiểm tra tem từng motor), dùng được ở môi trường bụi và ẩm nếu ống luồn cáp siết kín. Bản ZW-3 1 pha có hộp tụ và công tắc trên thân, nên tránh để mưa trực tiếp hoặc che chắn hộp tụ khi dùng ngoài công trường.

Vì sao motor rung 0.75kW mới lắp chạy kêu to và nóng?

Thường do tấm đế hoặc khung quá mềm, cộng hưởng gần tần số rung, bulông chưa siết lại sau khi chạy đầu, hoặc với CVM là hai đầu búa chỉnh lệch nhau. Với ZW-3 1 pha, tụ yếu và điện áp thấp cũng làm dòng tăng và motor nóng. Hãy kiểm tra lần lượt bulông, kết cấu, búa và điện áp.