Hộp giảm tốc WPE là hộp số trục vít bánh vít hai cấp, gồm hai hộp trục vít một cấp ghép nối tiếp trong một cụm. Tỉ số truyền đạt khoảng 1/100 đến 1/3600, tốc độ trục ra có thể xuống dưới 1 vòng/phút. Dòng WPE thuộc nhóm hộp giảm tốc trục vít bánh vít, gồm các kiểu WPEA, WPES, WPEO, WPEX và bản mặt bích WPEDA, WPEDS, WPEDO, WPEDX.
Nội dung
- 1. Hộp giảm tốc WPE là gì?
- 2. Thông số kỹ thuật hộp giảm tốc WPE
- 3. Chọn mô-men, công suất motor cho hộp giảm tốc WPE
- 4. Phân loại hộp giảm tốc WPE
- 5. Cấu tạo hộp giảm tốc WPE
- 6. Ứng dụng hộp giảm tốc WPE
- 7. Ưu điểm và giới hạn của hộp số trục vít 2 cấp WPE
- 8. Lưu ý khi chọn hộp giảm tốc WPE
- 9. Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc WPE
1. Hộp giảm tốc WPE là gì?
Hộp giảm tốc WPE là hộp số trục vít 2 cấp. Cấp thứ nhất là một hộp trục vít cỡ nhỏ nối với motor. Trục ra của cấp một nối vào trục vít của cấp thứ hai, cỡ lớn hơn. Tỉ số tổng bằng tích tỉ số của hai cấp.
- Ví dụ: cấp một 1/10, cấp hai 1/40, tỉ số tổng 1/400.
- Hai trục vít vuông góc nhau, trục ra cuối vuông góc với trục ra cấp một.
- Vỏ gang, mỗi cấp có khoang dầu và nút dầu riêng.
- Ký hiệu E chỉ kiểu ghép hai cấp; D chỉ trục vào mặt bích lắp motor.
Một hộp trục vít một cấp chỉ đạt tối đa khoảng 1/60. Khi máy cần tốc độ vài vòng mỗi phút hoặc thấp hơn, hộp số trục vít 2 cấp WPE cho tỉ số lớn trong một cụm gọn, không cần thêm xích hay puly giảm tốc.
2. Thông số kỹ thuật hộp giảm tốc WPE
Size hộp giảm tốc WPE ghi theo cặp: số đầu là size cấp một, số sau là size cấp hai. Ví dụ WPE 80-135 có cấp một size 80 và cấp hai size 135. Kích thước trục theo cặp size:
| Cặp size WPE | Trục vào | Trục ra |
| 60-100 | Ø15 mm | Ø38 mm |
| 70-120 | Ø18 mm | Ø45 mm |
| 80-135 | Ø22 mm | Ø55 mm |
| 100-155 | Ø25 mm | Ø60 mm |
| 120-175 | Ø30 mm | Ø65 mm |
| 135-200 | Ø35 mm | Ø70 mm |
| 155-250 | Ø40 mm | Ø90 mm |
- Trục vào theo size cấp một, trục ra theo size cấp hai.
- Cỡ motor ghép thường từ 0,37 kW (cặp 60-100) đến 7,5 kW (cặp lớn).
- Bản mặt bích WPED có lỗ cốt âm theo đường kính trục motor, không theo bảng trên.

- Ảnh trên: hộp giảm tốc WPEA trục vít 2 cấp, trục vào dương, chân đế liền vỏ gang.
Tỉ số truyền và tốc độ trục ra hộp số WPE
Với motor 4 cực khoảng 1.400 vòng/phút, tốc độ trục ra theo một số tỉ số thường dùng:
| Tỉ số truyền | Tốc độ trục ra (vòng/phút) | Thời gian trục ra quay 1 vòng |
| 1/100 | 14 | ~4,3 giây |
| 1/200 | 7 | ~8,6 giây |
| 1/400 | 3,5 | ~17 giây |
| 1/600 | 2,3 | ~26 giây |
| 1/800 | 1,75 | ~34 giây |
| 1/1200 | 1,17 | ~51 giây |
| 1/1800 | 0,78 | ~77 giây |
| 1/2400 | 0,58 | ~1,7 phút |
| 1/3600 | 0,39 | ~2,6 phút |
- Tỉ số thực tế do ghép hai cấp nên có thể lệch nhẹ so với số tròn.
- Motor 6 cực cho tốc độ thấp hơn khoảng 1/3 so với bảng.
- Tốc độ dưới 1 vòng/phút hợp cơ cấu định vị, quay chậm.
Cách đọc mã hộp giảm tốc WPE
Mã thường gồm kiểu hộp, cặp size và tỉ số. Ví dụ "WPEDA 80-135 – 1/600" là hộp WPE mặt bích, trục ra ngang, cấp một size 80, cấp hai size 135, tỉ số tổng 1/600. Tốc độ ra khoảng 2,3 vòng/phút với motor 4 cực.
3. Chọn mô-men, công suất motor cho hộp giảm tốc WPE
Hiệu suất tổng của hộp trục vít 2 cấp bằng tích hiệu suất hai cấp. Nếu mỗi cấp khoảng 0,7 thì hiệu suất tổng còn khoảng 0,49. Ở tỉ số rất cao, hiệu suất tổng còn thấp hơn.
- Mô-men trục ra: T2 = 9550 × P × η / n2 (N.m).
- Công suất cần: P = T2 × n2 / (9550 × η) (kW).
- η: hiệu suất tổng hai cấp; n2: tốc độ trục ra (vòng/phút).
Ví dụ 1 – bàn xoay rất chậm
Bàn xoay cần 3,5 vòng/phút, mô-men 800 N.m. Chọn tỉ số 1/400, hiệu suất tổng khoảng 0,45. Công suất cần: P = 800 × 3,5 / (9550 × 0,45) ≈ 0,65 kW. Chọn motor 0,75 kW 4 cực.
Ví dụ 2 – kiểm tra mô-men cho phép
Motor 1,5 kW, tỉ số 1/1200, tốc độ ra khoảng 1,17 vòng/phút, hiệu suất tổng 0,35. Mô-men lý thuyết: 9550 × 1,5 × 0,35 / 1,17 ≈ 4.285 N.m. Con số này có thể vượt mô-men cho phép của cặp size nhỏ. Khi tỉ số rất cao, giới hạn nằm ở hộp chứ không ở motor, nên chọn motor nhỏ hơn hoặc cặp size lớn hơn.
Hệ số làm việc (SF – service factor) cho hộp số WPE
| Điều kiện tải | SF tham khảo | Ví dụ máy |
| Tải đều, chạy dưới 8 giờ/ngày | 1,0 | Bàn xoay rất chậm, cơ cấu chỉnh góc |
| Tải đều, chạy 8–16 giờ/ngày | 1,25 | Máy sấy quay chậm, lò quay nhỏ |
| Khởi động nhiều lần, có quán tính | 1,5 | Cửa van, tời kéo chậm, máy cuộn |
| Va đập, chạy liên tục | 1,75 – 2,0 | Khuấy chất rất sệt, cào bùn |
- Mô-men tải × SF phải nhỏ hơn mô-men cho phép của cặp size.
- Không chọn motor dư công suất khi tỉ số rất cao: dễ gãy bánh vít cấp hai khi kẹt tải.
- Cơ cấu có nguy cơ kẹt nên lắp khớp nối an toàn hoặc relay quá dòng.
4. Phân loại hộp giảm tốc WPE
Hộp giảm tốc WPE chia theo cách nối motor và hướng trục ra:
| Mã | Kiểu nối motor | Hướng trục ra |
| WPEA | Trục vào dương | Nằm ngang |
| WPES | Trục vào dương | Nằm ngang |
| WPEO | Trục vào dương | Đứng, hướng lên |
| WPEX | Trục vào dương | Đứng, hướng xuống |
| WPEDA | Mặt bích lắp motor | Nằm ngang |
| WPEDS | Mặt bích lắp motor | Nằm ngang |
| WPEDO | Mặt bích lắp motor | Đứng, hướng lên |
| WPEDX | Mặt bích lắp motor | Đứng, hướng xuống |
a. Hộp giảm tốc WPEA, WPES trục ra nằm ngang
WPEA và WPES có trục ra nằm ngang, chân đế bắt xuống sàn hoặc khung. Hai kiểu khác nhau ở vị trí trục vít cấp cuối so với bánh vít, tương tự cách phân biệt hộp giảm tốc WPA và hộp giảm tốc WPS. Dùng cho tời kéo chậm, lò quay, máy sấy quay.
b. Hộp giảm tốc WPEO trục ra đứng hướng lên
WPEO có trục ra dựng đứng, hướng lên như hộp giảm tốc WPO, nhưng tỉ số lớn hơn nhiều. Hợp với bàn xoay hàn, bàn xoay sơn, mâm quay định vị rất chậm.
c. Hộp giảm tốc WPEX trục ra đứng hướng xuống
WPEX có trục ra hướng xuống như hộp giảm tốc WPX. Hợp với máy khuấy chất rất sệt, cào bùn bể lắng, trục quay đứng tốc độ thấp.
d. Hộp giảm tốc WPEDA, WPEDS, WPEDO, WPEDX mặt bích
Bản WPED có đầu vào là mặt bích lỗ cốt âm. Motor mặt bích cắm thẳng vào cấp một, không cần khớp nối, không cần bệ motor. Hướng trục ra giống các bản trục dương cùng chữ cái cuối. Khi chọn cần khớp đường kính trục motor, vành định vị và lỗ bắt vít.

- Ảnh trên: thông số kỹ thuật hộp giảm tốc WPEDA mặt bích 2 cấp, trục ra nằm ngang.
5. Cấu tạo hộp giảm tốc WPE
- Cấp một: hộp trục vít cỡ nhỏ, nhận tốc độ cao từ motor.
- Cấp hai: hộp trục vít cỡ lớn, chịu mô-men cao ở trục ra.
- Bích nối hai cấp: bắt bu lông, trục ra cấp một nối trục vít cấp hai.
- Trục vít: thép hợp kim tôi cứng; bánh vít: vành đồng hợp kim.
- Vỏ: gang xám đúc, chân đế ở cấp hai.
- Nút dầu: mỗi cấp có nút châm, nút xả và mắt thăm dầu riêng.
Hai cấp có khoang dầu riêng. Mức dầu mỗi cấp phụ thuộc tư thế lắp, nên khi đặt hàng cần nói rõ hướng trục ra và cách lắp chân đế.
6. Ứng dụng hộp giảm tốc WPE
Hộp giảm tốc WPE dùng khi máy cần tốc độ rất thấp mà vẫn muốn kết cấu gọn:
- Tỉ số 1/100 – 1/300 (4,7–14 vòng/phút): tời kéo chậm, máy sấy quay, lò quay nhỏ, băng tải rất chậm.
- Tỉ số 1/400 – 1/1000 (1,4–3,5 vòng/phút): bàn xoay hàn, bàn xoay sơn, máy cuộn chậm, cửa van.
- Tỉ số 1/1200 – 1/3600 (0,4–1,2 vòng/phút): cơ cấu chỉnh góc, mô hình quay trưng bày, thiết bị định vị chậm.
- Trục ra đứng (WPEO, WPEX): mâm quay chậm, máy khuấy chất rất sệt, cào bùn.
Ví dụ: bàn xoay hàn ống cần khoảng 1,2 vòng/phút. Có thể dùng WPEO tỉ số 1/1200 với motor 4 cực, kèm biến tần để chỉnh tốc độ theo đường kính ống.
7. Ưu điểm và giới hạn của hộp số trục vít 2 cấp WPE
Ưu điểm
- Tỉ số tới khoảng 1/3600 trong một cụm, không cần thêm tầng xích hoặc puly.
- Tốc độ ra rất thấp, chạy êm.
- Khả năng tự hãm rõ hơn hộp một cấp ở cùng điều kiện.
- Có đủ bốn hướng trục ra và bản mặt bích.
Giới hạn
- Hiệu suất tổng thấp, phần lớn công suất biến thành nhiệt.
- Mô-men cho phép giới hạn bởi cấp hai, không tăng mãi theo tỉ số.
- Nặng và dài hơn hộp một cấp cùng size trục ra.
- Tự hãm không thay được phanh cho cơ cấu nâng.
8. Lưu ý khi chọn hộp giảm tốc WPE
Không chọn motor quá lớn
Ở tỉ số cao, motor nhỏ đã tạo mô-men rất lớn ở trục ra. Motor dư công suất có thể làm gãy răng bánh vít cấp hai khi máy bị kẹt. Nên chọn motor vừa đủ theo tính toán.
Kiểm tra tải quán tính
Bàn xoay đường kính lớn, tải lệch tâm tạo quán tính khi dừng. Hộp tự hãm có thể chịu sốc lớn khi motor ngắt đột ngột. Nên dùng biến tần dừng mềm hoặc motor có phanh.
Thông tin cần chuẩn bị khi chọn hộp
- Tốc độ trục ra hoặc tỉ số tổng mong muốn.
- Mô-men tải, khối lượng và đường kính mâm hoặc tang.
- Hướng trục ra: ngang, đứng lên hay đứng xuống.
- Kiểu nối motor: trục dương hay mặt bích.
- Thời gian chạy mỗi ngày và số lần khởi động.
9. Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc WPE
- Hộp giảm tốc WPE khác hộp trục vít một cấp thế nào? WPE gồm hai cấp trục vít nối tiếp, tỉ số tới khoảng 1/3600. Hộp một cấp như WPA, WPS chỉ đạt tối đa khoảng 1/60.
- Cặp size 80-135 nghĩa là gì? Số 80 là size cấp một, nối với motor. Số 135 là size cấp hai, quyết định trục ra và mô-men cho phép.
- Tỉ số 1/600 tốc độ ra bao nhiêu? Với motor 4 cực khoảng 1.400 vòng/phút, tốc độ ra khoảng 2,3 vòng/phút, tức khoảng 26 giây một vòng.
- WPEA và WPEDA khác nhau ở đâu? WPEA có trục vào dương, nối motor qua khớp nối hoặc puly. WPEDA có mặt bích, motor cắm thẳng vào hộp. Hướng trục ra hai loại giống nhau.
- WPEO và WPEX khác nhau ở đâu? Cả hai có trục ra đứng. WPEO trục ra hướng lên, hợp bàn xoay. WPEX trục ra hướng xuống, hợp máy khuấy đặt trên bồn.
- Hộp giảm tốc WPE có tự hãm không? Hai cấp trục vít làm khả năng tự hãm rõ hơn hộp một cấp. Dù vậy, rung và quán tính vẫn có thể làm trục ra trôi. Cơ cấu nâng phải có phanh.
- Vì sao hiệu suất hộp số trục vít 2 cấp thấp? Hiệu suất tổng bằng tích hiệu suất hai cấp. Mỗi cấp mất một phần năng lượng do ma sát trượt, nên tổng thường dưới 50%.
- Motor 0,37 kW có kéo được tải nặng qua hộp WPE không? Ở tỉ số cao, mô-men trục ra rất lớn dù motor nhỏ. Cần kiểm tra mô-men cho phép của cặp size, không chỉ nhìn công suất motor.
- Có thể thay hộp WPE bằng hai hộp một cấp nối xích không? Được, nhưng cụm máy dài, tốn khớp nối và dễ lệch tâm. WPE ghép sẵn hai cấp nên gọn và đồng tâm hơn.
- Hộp WPE chạy với biến tần được không? Được. Biến tần giúp tinh chỉnh tốc độ rất chậm và dừng mềm. Tránh chạy motor quá chậm lâu dài nếu motor không có quạt riêng.
- Hộp WPE có dùng cho tời nâng hàng không? Có thể dùng cho tời kéo chậm. Với nâng hạ hàng, bắt buộc có phanh motor hoặc phanh cơ, không dựa vào tự hãm của hộp.
- Hộp giảm tốc WPE nóng khi chạy có bình thường không? Vỏ ấm là bình thường vì hiệu suất thấp. Cấp một quay nhanh thường nóng hơn cấp hai. Quá nóng thường do quá tải hoặc thiếu dầu.
- Mỗi cấp của hộp WPE có dầu riêng không? Có. Hai cấp có khoang dầu và mắt thăm dầu riêng. Mức dầu từng cấp cần đúng theo tư thế lắp.
- Hộp WPE có lắp với motor 6 cực được không? Được. Tốc độ ra giảm thêm khoảng 1/3. Cần kiểm tra lại mô-men vì motor 6 cực cho mô-men lớn hơn ở cùng công suất.
- Khi nào nên dùng WPE thay cho hộp một cấp? Khi tốc độ ra cần dưới khoảng 15–20 vòng/phút mà không muốn thêm tầng xích, puly. Trên mức đó, hộp một cấp rẻ và hiệu suất cao hơn.
Hộp giảm tốc WPE thuộc nhóm hộp giảm tốc trục vít bánh vít. Các dòng cùng nhóm:








