Phân Loại, Ưu Và Nhược Điểm Motor Máy Bơm Tăng Áp Rửa Xe

Motor máy bơm tăng áp rửa xe (máy rửa xe áp lực cao) là động cơ điện kéo đầu bơm piston để nén nước lên áp lực khoảng 70–250 bar, phun qua súng để làm sạch xe máy, ô tô, sân, tường. Có hai loại chính: motor chổi than nhẹ, rẻ, hợp rửa xe gia đình vài chục phút mỗi lần, và motor cảm ứng từ (motor dây đồng không chổi than) chạy êm, bền, hợp tiệm rửa xe chạy liên tục. Chọn máy theo lưu lượng, áp lực, thời gian chạy mỗi ngày và nguồn điện 1 pha 220V hay 3 pha 380V.

1) Máy bơm tăng áp rửa xe là gì

Máy rửa xe áp lực cao gồm motor điện, đầu bơm piston (hoặc piston hướng trục với máy mini), van an toàn – van xả áp, ống cao áp và súng phun. Nước vào ở áp lực nguồn bình thường, ra khỏi đầu bơm ở áp lực cao gấp vài chục đến vài trăm lần, qua béc nhỏ tạo tia mạnh đánh bật bùn đất, dầu mỡ.

Khác máy bơm tăng áp gia đình (đẩy nước lên vòi sen, máy giặt, áp chỉ vài bar), máy rửa xe tạo áp rất cao nhưng lưu lượng nhỏ. Đó là lý do một máy rửa xe 1,5kW chỉ ra khoảng 6 lít/phút, trong khi vòi nước sinh hoạt có thể ra 10–15 lít/phút nhưng không đủ lực.

2) Phân loại motor máy rửa xe, ưu và nhược điểm

a) Máy rửa xe motor chổi than

Motor chổi than (motor vạn năng) có rotor quấn dây, cổ góp và chổi than như motor máy khoan, máy mài cầm tay. Motor quay nhanh, công suất lớn so với khối lượng, kéo đầu bơm piston hướng trục bằng đĩa nghiêng, thân máy vỏ nhựa.

• Ưu điểm: nhẹ, xách tay được; giá rẻ; đủ lực rửa xe máy, ô tô gia đình, rửa sân nhỏ.
• Nhược điểm: ồn; chỉ nên chạy liên tục khoảng 20–30 phút rồi nghỉ; chổi than và cổ góp mòn theo giờ chạy; nhiều máy không tự hút nước từ thùng.

b) Máy rửa xe motor cảm ứng từ

Motor cảm ứng từ là motor không đồng bộ rotor lồng sóc, cuộn dây đồng, không có chổi than; tốc độ khoảng 2.800 vòng/phút (2 cực) hoặc 1.400 vòng/phút (4 cực) kéo đầu bơm piston gang hoặc đồng có tay quay. Bản 1 pha 220V có tụ, bản 3 pha 380V cho công suất từ khoảng 4kW trở lên.

• Ưu điểm: chạy êm hơn rõ rệt; chạy liên tục nhiều giờ; đầu bơm piston thay được phớt, van; nhiều model tự hút nước được.
• Nhược điểm: nặng, thường phải có bánh xe; giá cao hơn; motor 1 pha công suất lớn có dòng khởi động cao, cần dây và aptomat đủ cỡ.

3) Thông số kỹ thuật: lưu lượng, áp lực, dòng điện

• Lưu lượng quyết định tốc độ rửa; áp lực quyết định độ mạnh của tia. Rửa ô tô thường chỉ cần 80–120 bar, áp quá cao dễ làm bong sơn, bóc decal, hỏng gioăng cửa.
• Công suất motor ước tính: P (kW) ≈ lưu lượng (lít/phút) × áp lực (bar) / 600 / hiệu suất (khoảng 0,8–0,85).
• Motor 1 pha lớn nhất phổ biến khoảng 7.5kW; máy rửa xe từ 4kW trở lên gần như đều dùng 3 pha.

Với máy rửa xe công nghiệp 3 pha, gắn biến tần phù hợp công suất motor giúp khởi động mềm, giảm tốc khi nhả cò (chế độ chờ) để đỡ hao điện và mòn phớt; dòng định mức motor 3 pha 380V tham khảo: 4kW khoảng 8,7A, 5,5kW khoảng 11,5A, 7,5kW khoảng 15A. Dây cấp nguồn chọn theo bảng tra tiết diện dây dẫn.

4) Nguyên lý hoạt động của máy bơm tăng áp rửa xe

1. Bật máy, motor quay, kéo trục khuỷu hoặc đĩa nghiêng của đầu bơm.
2. Nước từ vòi hoặc thùng chứa đi qua lưới lọc đầu vào để giữ cặn, cát.
3. Kỳ hút: piston lùi, van hút mở, nước vào buồng bơm.
4. Kỳ đẩy: piston tiến, van hút đóng, van đẩy mở, nước bị nén lên áp cao đi ra ống cao áp.
5. Khi bóp cò, nước qua béc nhỏ thành tia mạnh. Khi nhả cò, áp tăng, van xả áp mở cho nước hồi vòng trong đầu bơm; với máy có công tắc áp lực (total stop), motor tự ngắt sau vài giây.

5) Ứng dụng motor máy bơm tăng áp rửa xe

Máy rửa xe áp lực cao gia đình rửa xe máy, ô tô, xe đạp; máy xịt rửa sân gạch, tường rêu, mái tôn; máy rửa xe 1 pha 2,2kW cho tiệm rửa xe máy nhỏ; máy rửa xe 3 pha công suất lớn cho tiệm rửa ô tô, garage, bãi xe tải; máy xịt rửa chuồng trại, nhà xưởng, bồn chứa; máy phun rửa thiết bị nhà hàng, bếp công nghiệp; máy xịt rửa dàn nóng điều hòa, tấm pin năng lượng mặt trời (ở áp vừa phải). Tham khảo thêm các dòng máy bơm nước nếu nhu cầu là tăng áp nước sinh hoạt chứ không phải xịt rửa.

6) Ưu điểm khi dùng máy bơm tăng áp rửa xe

• Tiết kiệm nước: tia áp cao làm sạch nhanh nên tổng lượng nước thường ít hơn vòi thường, nhiều trường hợp tới khoảng một nửa.
• Làm sạch bùn khô, dầu mỡ ở gầm xe, mâm, lốp mà vòi thường không xử lý được.
• Đa dụng: đổi béc 0°, 15°, 25°, 40° hoặc béc xoay để rửa xe, rửa sân, tường; gắn bình bọt tuyết để phun bọt rửa xe.
• Máy cảm ứng từ đầu piston sửa chữa được: thay phớt, van, piston thay vì bỏ cả máy.

7) Cách chọn motor máy rửa xe theo nhu cầu

a) Rửa xe gia đình

Rửa xe máy, một ô tô mỗi tuần: máy chổi than hoặc cảm ứng từ 1,4–1,8kW, lưu lượng 5–7 lít/phút, áp 90–120 bar là đủ. Ổ cắm gia đình 16A chịu được, dây nối dài nên từ 1,5mm² trở lên.

b) Vệ sinh sân vườn, nhà cửa

Rửa sân gạch, tường rêu cần lưu lượng cao hơn để đẩy bẩn đi nhanh: máy cảm ứng từ 1,8–2,2kW, 7–9 lít/phút, kèm béc xoay hoặc đầu chà sàn.

c) Tiệm rửa xe, dịch vụ

Rửa xe máy liên tục: máy 1 pha 2,2–3kW đầu piston, lưu lượng 9–12 lít/phút. Rửa ô tô, xe tải: máy 3 pha 4–7,5kW, 12–21 lít/phút, 150–200 bar, motor 4 cực chạy êm và bền đầu bơm hơn bản 2 cực. Tính thời gian chạy mỗi ngày để chọn máy có chế độ làm việc liên tục.

8) Câu hỏi thường gặp về motor máy bơm tăng áp rửa xe

a) Người sắp mua máy rửa xe áp lực cao cần hỏi gì, xác minh gì

• Cần hỏi người bán những thông số nào? Lưu lượng thực (lít/phút), áp lực làm việc và áp tối đa (bar), loại motor (chổi than hay cảm ứng từ), loại đầu bơm (piston hướng trục nhựa hay đầu piston tay quay kim loại), có tự hút nước không, có công tắc ngắt tự động khi nhả cò không, thời gian chạy liên tục cho phép.
• Xem gì trên tem máy? Công suất W hoặc kW, điện áp 220V 50Hz, dòng điện, áp làm việc và áp tối đa, lưu lượng, cấp bảo vệ IP (máy dùng nước cần IPX5 trở lên). Máy ghi "áp tối đa 180 bar" nhưng lưu lượng chỉ khoảng 5 lít/phút và công suất 1,4kW thì 180 bar chỉ là con số đỉnh, áp làm việc thật thấp hơn nhiều.
• Làm sao kiểm tra lưu lượng thật? Bóp cò xả vào xô có vạch trong 1 phút, đo số lít. Ra dưới khoảng 80% thông số công bố là cần hỏi lại. Công suất motor đối chiếu với công thức lưu lượng × áp / 600 để biết thông số có hợp lý không.
• Motor dây đồng hay dây nhôm? Hỏi rõ và nhìn qua khe gió nếu được: dây đồng màu đỏ cam, dây nhôm màu bạc. Motor dây đồng chịu nhiệt và quá tải tốt hơn, máy chạy lâu ít nóng.
• Giá máy rửa xe áp lực cao khoảng bao nhiêu? Theo giá trung bình thị trường Việt Nam, máy mini chổi than gia đình khoảng 1–3 triệu đồng; máy cảm ứng từ gia đình khoảng 3–7 triệu; máy dịch vụ 1 pha và máy 3 pha công nghiệp từ khoảng 8 triệu đến vài chục triệu đồng tùy đầu bơm và motor.

b) Người đã mua: lắp cho đúng, dùng cho bền và tiết kiệm điện

• Đấu nguồn nước thế nào? Nước vào phải đủ lưu lượng lớn hơn lưu lượng máy; vòi yếu thì dùng thùng chứa và chọn máy tự hút. Luôn lắp lưới lọc đầu vào, nước giếng nhiều cát nên lọc thêm một cấp.
• Chạy lần đầu cần làm gì? Mở nước cho chảy qua súng 30 giây để đuổi hết khí rồi mới bật điện. Chạy khô không nước dù chỉ vài chục giây có thể làm cháy phớt đầu bơm.
• Đấu điện máy 3 pha có biến tần? Nguồn vào biến tần qua aptomat, ra motor U-V-W, cài thời gian tăng tốc 3–5 giây, cài tần số chờ thấp khi nhả cò nếu có cảm biến áp. Đầu bơm piston cần đủ vòng quay để đạt áp, không giảm tần số quá thấp khi đang rửa.
• Dùng sao cho tiết kiệm điện? Không để máy chạy không khi nhả cò quá lâu với máy không có ngắt tự động; dùng béc phù hợp thay vì luôn dùng béc 0°; rửa bùn trước bằng áp thấp rồi mới dùng áp cao.
• Thay dầu đầu bơm piston bao lâu? Đầu bơm kim loại có ngăn dầu: thay dầu lần đầu sau khoảng 50 giờ, sau đó khoảng 300–500 giờ hoặc khi thấy dầu đục màu sữa (nước lọt vào do phớt hỏng).

c) Các lỗi người dùng thường mắc và cách chỉnh sửa

• Máy kêu to, áp lên xuống, súng giật: thường do hút khí, lưới lọc tắc hoặc nước vào thiếu. Cách sửa: kiểm tra khớp nối đầu vào, vệ sinh lọc, tăng nguồn nước, xả khí lại.
• Nhả cò mà motor vẫn chạy liên tục, đầu bơm nóng: công tắc áp lực hoặc van xả áp kẹt. Cách sửa: vệ sinh cụm van xả áp, thay oring; với máy không có công tắc ngắt, tắt máy nếu nhả cò lâu hơn vài phút.
• Dùng dây nối dài nhỏ, dài: motor khởi động ì, nhảy aptomat, nóng. Cách sửa: dây ngắn, tiết diện tối thiểu 1,5mm² cho máy dưới 2kW, 2,5mm² trở lên cho máy 2,2–3kW, cuộn dây phải xả hết ra.
• Để nước đọng trong máy lúc trời lạnh hoặc để lâu không dùng: van, piston bị cặn bám, oxy hóa, kẹt. Cách sửa: xả hết nước sau khi dùng; máy kẹt thì tháo đầu bơm vệ sinh van.
• Phun áp cao sát sơn xe: bong sơn, rách gioăng, nước lọt vào giắc điện. Cách sửa: giữ béc cách bề mặt sơn khoảng 30–50cm, dùng béc 25° hoặc 40° cho thân xe.

d) Dành cho sinh viên cơ điện mới vào ngành: nên tìm hiểu gì trước

• Khái niệm cần nắm? Lưu lượng, áp suất (bar, MPa, kg/cm²), công suất thủy lực, hiệu suất bơm, bơm thể tích (piston) khác bơm ly tâm thế nào, motor vạn năng chổi than và motor không đồng bộ rotor lồng sóc, tụ đề – tụ ngậm, dòng khởi động, cấp bảo vệ IP.
• Nên tìm hiểu sản phẩm nào trước? Bắt đầu từ máy bơm ly tâm để hiểu lưu lượng – cột áp, sau đó tới bơm piston của máy rửa xe để thấy khác biệt: bơm piston cho lưu lượng gần như không đổi theo áp, còn bơm ly tâm áp càng cao lưu lượng càng giảm.
• Thứ tự thực hành? Tháo một máy chổi than hỏng để xem cổ góp, chổi than, đĩa nghiêng; tháo đầu piston tay quay để xem phớt, van; đo dòng motor khi bóp cò và khi nhả cò; tính công suất thủy lực từ lưu lượng đo được và áp trên đồng hồ.
• Tự kiểm chứng bằng dụng cụ đo? Ampe kìm đo dòng, đồng hồ áp lắp đầu ra, xô có vạch đo lưu lượng. Đổi béc nhỏ hơn sẽ thấy áp tăng, dòng motor tăng, lưu lượng gần như không đổi.
• Đọc thêm? Các bài về motor 1 pha, tụ điện, dây dẫn trong mục kỹ thuật motor điện và mục kỹ thuật máy bơm nước.

Nội dung liên quan:

• Động Cơ Điện 1 Pha Các Công Suất, Ứng Dụng Cấu Tạo Và Chất Lượng Sản Phẩm
• Giá Motor 1 Pha Các Công Suất
• Động Cơ Parma, Thương Hiệu Bán Chạy Nhất Việt Nam, Quy Mô Tập Đoàn
• Cách Đấu Điện Motor 1 Pha, Đấu tụ, Đảo Chiều Tùy Ý
• Giá Motor 3 Pha Hitachi Toshiba Mitsu Nhật, ABB, Siemens Đức, Giá Quấn Lại Motor Toàn Quốc
• Biến Tần Điều Khiển Tốc Độ Motor 3 Pha, Lợi Ích, Khái Niệm