Hộp giảm tốc DBY (hộp số DBY, hộp số giảm tốc DBY) là hộp giảm tốc bánh răng côn – trụ 2 cấp, răng cứng, trục vào vuông góc trục ra. Cấp 1 là cặp bánh răng côn xoắn đổi hướng 90°, cấp 2 là cặp bánh răng trụ răng nghiêng. Motor nằm dọc theo băng tải, trục ra nằm ngang ăn thẳng vào tang chủ động. DBY thuộc nhóm hộp giảm tốc bánh răng trụ trong danh mục hộp giảm tốc.
Tỉ số truyền chỉ 1/8 – 1/14; motor 4 pole 1470 v/ph ra trục ~184 đến ~105 v/ph. 12 cỡ DBY160 – DBY560, trục ra Ø70 mm đến Ø250 mm, mô men cực đại ~4.100 Nm (DBY160) đến ~32.090 Nm (DBY315), trọng lượng tham khảo 173 – 5.020 kg.
Mục lục
1. Giới thiệu hộp giảm tốc DBY
- D: hộp có cấp bánh răng côn (trục vuông góc); B: 2 cấp (DCY là 3 cấp, tỉ số 1/16–1/50); Y: răng cứng HRC 58–62, mài răng. DBZ là bản răng trung cứng.
- Hiệu suất 2 cấp ~96%: motor 90kW qua DBY250 tỉ số 1/12,5 ra ~7.020 Nm ở trục ra.
- Trục ra 2 đầu: đầu chính D nối tang, đầu phụ d2 nối phanh, bộ chống quay ngược hoặc đo tốc độ.
- Tỉ số chuẩn: 1/8, 1/10, 1/11,2, 1/12,5, 1/14. Cần trục ra chậm hơn 100 v/ph thì chuyển sang DCY 3 cấp.
Cách ký hiệu hộp số DBY:
DBY 250 - 12.5 - I - S:
- DBY: hộp giảm tốc côn – trụ 2 cấp răng cứng
- 250: cỡ hộp, khoảng cách tâm cấp trụ 250 mm
- 12.5: tỉ số truyền 1/12,5
- I: kiểu lắp (I – IV), trục vào và trục ra nằm phía nào
- S: chiều quay trục ra (S thuận kim đồng hồ, N ngược kim đồng hồ)
2. Phân loại, kích thước bản vẽ và mô men hộp giảm tốc DBY 200–315
Bảng mô men mỗi cỡ tính với motor 4 cực ~1470 v/ph, hiệu suất hộp 2 cấp ~96%. Cột "Motor 4P thông dụng" là motor lắp vừa sức hộp, SF ~2,0–2,7.
a. Hộp giảm tốc DBY200

Hộp giảm tốc DBY200 trục vào Ø50 mm, trục ra Ø90 mm (đầu phụ Ø55 mm), mô men cực đại ~ 7.220 – 8.360 Nm (tuỳ tỉ số).
| Tỉ số (tốc độ ra, v/ph) | Motor 4P thông dụng (kW) | Mô men ra (Nm) |
|---|
| 1/8 (~184) | 55 | ~2.740 (SF 2,7) |
| 1/10 (~147) | 55 | ~3.430 (SF 2,4) |
| 1/11,2 (~131) | 55 | ~3.840 (SF 2,1) |
| 1/12,5 (~118) | 45 | ~3.510 (SF 2,4) |
| 1/14 (~105) | 37 | ~3.230 (SF 2,2) |
- Cỡ nhỏ hay gặp nhất cho băng tải cao su B650–B800; trục ra phụ Ø55 mm phía đối diện dùng gắn phanh hoặc bộ chống quay ngược.
- Kích thước A × E × H = 625 × 300 × 520 mm, tâm trục cách đáy h = 225 mm; chân đế 6 lỗ Ø23.
- Dầu bôi trơn ~13 lít.
- Trọng lượng tham khảo ~305 kg.
b. Hộp giảm tốc DBY224

Hộp giảm tốc DBY224 trục vào Ø55 mm, trục ra Ø100 mm (đầu phụ Ø65 mm), mô men cực đại ~ 10.440 – 11.140 Nm (tuỳ tỉ số).
| Tỉ số (tốc độ ra, v/ph) | Motor 4P thông dụng (kW) | Mô men ra (Nm) |
|---|
| 1/8 (~184) | 90 | ~4.490 (SF 2,3) |
| 1/10 (~147) | 75 | ~4.680 (SF 2,2) |
| 1/11,2 (~131) | 75 | ~5.240 (SF 2,0) |
| 1/12,5 (~118) | 55 | ~4.290 (SF 2,6) |
| 1/14 (~105) | 55 | ~4.800 (SF 2,3) |
- Gánh motor 4P tới 90kW ở tỉ số 1/8, hợp băng tải dài 200–400 m tốc độ băng 2,5–3,15 m/s.
- Kích thước A × E × H = 705 × 320 × 570 mm, tâm trục cách đáy h = 250 mm; chân đế 6 lỗ Ø23.
- Dầu bôi trơn ~18 lít.
- Trọng lượng tham khảo ~415 kg.
c. Hộp giảm tốc DBY250

Hộp giảm tốc DBY250 trục vào Ø60 mm, trục ra Ø110 mm (đầu phụ Ø75 mm), mô men cực đại ~ 16.230 – 16.930 Nm (tuỳ tỉ số).
| Tỉ số (tốc độ ra, v/ph) | Motor 4P thông dụng (kW) | Mô men ra (Nm) |
|---|
| 1/8 (~184) | 160 | ~7.980 (SF 2,0) |
| 1/10 (~147) | 110 | ~6.860 (SF 2,4) |
| 1/11,2 (~131) | 110 | ~7.680 (SF 2,2) |
| 1/12,5 (~118) | 90 | ~7.020 (SF 2,4) |
| 1/14 (~105) | 90 | ~7.860 (SF 2,2) |
- Cỡ giữa dòng, trục vào Ø60 mm dài 140 mm nối motor bằng khớp nối thủy lực hoặc khớp nối đàn hồi.
- Kích thước A × E × H = 785 × 370 × 626 mm, tâm trục cách đáy h = 280 mm; chân đế 6 lỗ Ø27.
- Dầu bôi trơn ~25 lít.
- Trọng lượng tham khảo ~573 kg.
d. Hộp giảm tốc DBY280

Hộp giảm tốc DBY280 trục vào Ø65 mm, trục ra Ø120 mm (đầu phụ Ø85 mm), mô men cực đại ~ 21.960 – 23.170 Nm (tuỳ tỉ số).
| Tỉ số (tốc độ ra, v/ph) | Motor 4P thông dụng (kW) | Mô men ra (Nm) |
|---|
| 1/8 (~184) | 200 | ~9.980 (SF 2,2) |
| 1/10 (~147) | 160 | ~9.980 (SF 2,2) |
| 1/11,2 (~131) | 160 | ~11.180 (SF 2,1) |
| 1/12,5 (~118) | 132 | ~10.290 (SF 2,2) |
| 1/14 (~105) | 132 | ~11.530 (SF 2,0) |
- Trục ra Ø120 mm dài 210 mm, hợp tang chủ động băng tải mỏ đá, cảng than.
- Kích thước A × E × H = 875 × 400 × 702 mm, tâm trục cách đáy h = 315 mm; chân đế 6 lỗ Ø27.
- Dầu bôi trơn ~36 lít.
- Trọng lượng tham khảo ~760 kg.
e. Hộp giảm tốc DBY315

Hộp giảm tốc DBY315 trục vào Ø75 mm, trục ra Ø140 mm (đầu phụ Ø95 mm), mô men cực đại ~ 30.560 – 32.090 Nm (tuỳ tỉ số).
| Tỉ số (tốc độ ra, v/ph) | Motor 4P thông dụng (kW) | Mô men ra (Nm) |
|---|
| 1/8 (~184) | 250 | ~12.470 (SF 2,5) |
| 1/10 (~147) | 200 | ~12.470 (SF 2,4) |
| 1/11,2 (~131) | 200 | ~13.970 (SF 2,3) |
| 1/12,5 (~118) | 160 | ~12.470 (SF 2,5) |
| 1/14 (~105) | 160 | ~13.970 (SF 2,2) |
- Hộp nặng ~1 tấn, motor đi kèm 160–250kW thường khởi động mềm hoặc biến tần để giảm sốc lên răng côn.
- Kích thước A × E × H = 975 × 450 × 809 mm, tâm trục cách đáy h = 355 mm; chân đế 6 lỗ Ø33.
- Dầu bôi trơn ~51 lít.
- Trọng lượng tham khảo ~1.020 kg.
Các cỡ DBY còn lại: 160, 180, 355, 400, 450, 500, 560. Cỡ 450 – 560 ở tỉ số 1/8 – 1/11,2 cần bôi trơn tuần hoàn bằng bơm dầu.
3. Ứng dụng của hộp giảm tốc DBY
- Hộp giảm tốc DBY cho băng tải cao su vận chuyển than, đá, clinker, quặng ở mỏ, nhà máy xi măng, nhiệt điện.
- Hộp số DBY lắp tang chủ động băng tải đường dài, motor đặt song song băng, gọn bề ngang.
- Hộp giảm tốc côn trụ DBY cho gầu tải, máy cấp liệu tấm, máy nghiền búa quay ~100–180 v/ph.
- Hộp số DBY250, DBY280 cho băng tải cảng biển bốc dỡ than, phân bón rời.
- Hộp giảm tốc DBY200, DBY224 cho máy trộn trục đứng, máy khuấy bể lớn cần đổi hướng 90°.
4. Ưu điểm của hộp số giảm tốc DBY
- Đổi hướng 90° ngay trong hộp, không cần thêm hộp góc hay bộ truyền xích.
- Răng côn xoắn mài + răng trụ mài HRC 58–62, hiệu suất ~96%, ít nóng khi chạy 24/24.
- Trục ra 2 đầu: gắn được phanh hoặc bộ chống quay ngược cho băng tải dốc.
- Mô men lớn trên khối lượng nhỏ: DBY250 nặng ~573 kg ra tới ~16.700 Nm.
- 4 kiểu lắp và 2 chiều quay, đặt hộp bên trái hay phải băng tải đều được.
5. Cách đọc tem để mua bán hộp giảm tốc DBY
Tem hộp DBY cho biết 4 thứ quyết định mua đúng hộp thay thế: cỡ hộp, tỉ số, kiểu lắp và chiều quay trục ra. Sai chiều quay là băng tải chạy ngược hoặc bộ chống quay ngược khóa cứng ngay lần chạy đầu.

- Tem minh hoạ hộp giảm tốc DBY250-12.5-I-S: hộp size 250, tỉ số 1/12,5, lắp motor 90kW 4 pole, trục ra ~120 vòng/phút.
a. Giải mã ký hiệu hộp giảm tốc DBY250-12.5-I-S
| Ký hiệu | Ý nghĩa khi mua bán |
|---|
| DBY | Hộp bánh răng côn – trụ răng cứng, 2 cấp, trục vào vuông góc trục ra. Tem ghi DBZ là răng trung cứng, tải thấp hơn |
| 250 | Size = khoảng cách tâm cặp bánh răng trụ 250 mm. Size càng lớn, mô men càng lớn |
| 12.5 | Tỉ số truyền danh nghĩa 1/12,5: motor 1500 vòng/phút → trục ra ~120 vòng/phút |
| I | Kiểu lắp (I – IV): trục vào thò về đầu nào, trục ra thò về phía nào |
| S | Chiều quay trục ra nhìn từ đầu trục: S thuận, N ngược kim đồng hồ. Phải khớp chiều chạy băng tải |
- Size DBY có: 160, 180, 200, 224, 250, 280, 315, 355, 400, 450, 500, 560.
- Tỉ số DBY có: 1/8, 1/10, 1/11,2, 1/12,5, 1/14.
- Tem có thêm chữ K sau DBY (DBYK) là trục ra rỗng, chữ BSP cuối mã là có bộ chống quay ngược.
b. Đọc các dòng thông số trên tem hộp giảm tốc DBY
| Dòng trên tem | Cách đọc, dùng khi mua |
|---|
| Model | Đọc đủ 5 phần loại – size – tỉ số – kiểu lắp – chiều quay. Thiếu chiều quay là dễ giao sai hộp |
| Ratio i | Tỉ số danh nghĩa. Tỉ số thực lệch vài %, tốc độ băng tải gần như không đổi |
| Input speed | 1500 vòng/phút = motor 4 pole. Đây là tốc độ vào lớn nhất cho phép của DBY |
| Output speed | Tốc độ trục ra = 1500 / tỉ số. Ví dụ 1500 / 12,5 = 120 vòng/phút |
| Rated motor | Motor 4P lắp vừa sức hộp. DBY250 tỉ số 1/12,5 lắp 90kW, SF ~2,4 |
| Max output torque | Mô men trục ra cực đại. DBY250 1/12,5 ~16.710 Nm, motor 90kW tạo ra ~7.020 Nm |
| Lubricant | Dầu bánh răng VG320. DBY250 chứa ~25 lít. Hộp giao không có dầu |
| Weight | Trọng lượng để chọn xe cẩu. DBY250 ~573 kg |
| Serial No. / Date | Số máy, năm sản xuất. Đặt hộp thay thế đúng đợt, đúng kích thước lỗ chân |
6. So sánh hộp giảm tốc DBY với DCY và ZLY cho băng tải
Bảng tính với motor 4 pole ~1470 vòng/phút. Điểm khác chính là hướng trục và tốc độ trục ra.
| Tiêu chí | Hộp giảm tốc DBY | DCY | ZLY |
| Trục vào – trục ra | Vuông góc 90° | Vuông góc 90° | Song song |
| Số cấp răng | 2 cấp: côn + trụ | 3 cấp: côn + 2 trụ | 2 cấp trụ |
| Tỉ số truyền | 1/8 – 1/14 | 1/16 – 1/50 | 1/6,3 – 1/20 |
| Tốc độ trục ra | ~184 – 105 v/ph | ~90 – 30 v/ph | ~233 – 74 v/ph |
| Trục ra | Ø70 – Ø250 mm | | Ø48 – Ø340 mm |
| Chọn khi | Băng tải nhanh, motor nằm dọc băng | Băng tải chậm, gầu tải, motor dọc băng | Motor đặt vuông góc băng được |
- Motor nằm dọc băng tải: DBY gọn bề ngang, không chiếm lối đi cạnh băng.
- ZLY trục song song: motor nằm vuông góc băng, bệ motor thò ra ngoài khung.
- Cần trục ra dưới ~100 v/ph: DBY hết tỉ số, chuyển sang DCY 3 cấp.
7. Cách chọn size hộp giảm tốc DBY cho băng tải theo công suất motor
- Bước 1: vòng quay tang = tốc độ băng × 60 ÷ (3,14 × đường kính tang).
- Băng 3,15 m/s, tang Ø500 mm: ~120 v/ph.
- Bước 2: tỉ số = 1470 ÷ 120 = ~12,2, chọn 1/12,5.
- Trục ra ~118 v/ph, băng chạy thực ~3,08 m/s.
- Bước 3: mô men ra = 9550 × kW ÷ 1470 × tỉ số × 0,96.
- Motor 75kW, tỉ số 1/12,5: ra ~5.850 Nm.
- Bước 4: băng khởi động đầy tải lấy SF ≥ 2.
- DBY224 chịu ~10.440 – 11.140 Nm: SF ~1,8 – 1,9, chưa đạt.
- DBY250 tỉ số 1/12,5 chịu ~16.850 Nm: SF ~2,9, đạt.
- Bước 5: so trục ra DBY250 Ø110 mm với moay ơ tang.
- Băng dốc: chọn hộp có đầu trục phụ để lắp bộ chống quay ngược.
- Chốt kiểu lắp và chiều quay theo phía đặt motor.
8. Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc DBY
a) Cho người sắp mua, khảo giá hộp giảm tốc DBY
- Hộp giảm tốc DBY khác DCY ở đâu? DBY 2 cấp, tỉ số 1/8–1/14, trục ra ~105–184 v/ph. DCY 3 cấp, tỉ số 1/16–1/50, trục ra ~30–90 v/ph. Cùng cỡ thì DCY dài hơn, nặng hơn.
- Hộp số DBY lắp motor bao nhiêu kW? DBY200: 37–55kW; DBY224: 55–90kW; DBY250: 90–160kW; DBY280: 132–200kW; DBY315: 160–250kW, motor 4 pole, SF ~2,0–2,7.
- Chọn tỉ số DBY cho băng tải thế nào? Tốc độ trục ra = tốc độ băng (m/s) × 60 / (3,14 × đường kính tang). Băng 2 m/s, tang Ø500 mm → ~76 v/ph → dưới dải DBY, chọn DCY tỉ số 1/20. Băng 3,15 m/s, tang Ø500 → ~120 v/ph → DBY tỉ số 1/12,5.
- Hộp giảm tốc DBY có thay được hộp ZQ, ZSY cũ không? Có nếu muốn motor nằm dọc băng tải. Phải làm lại bệ motor vì trục vào DBY vuông góc, còn ZQ, ZSY trục vào song song trục ra.
- Hỏi giá hộp giảm tốc DBY cần gửi gì? Gửi cỡ (vd DBY250), tỉ số, kiểu lắp, chiều quay trục ra, có cần trục ra 2 đầu hay bộ chống quay ngược, công suất motor.
- Hộp DBY mất tem đo gì để đặt đúng? Đo đường kính trục vào, trục ra, tâm trục cách đáy h, khoảng cách lỗ chân. DBY250: trục vào Ø60, trục ra Ø110, h = 280 mm, chân 6 lỗ Ø27.
b) Cho người mới mua hộp số DBY, cần dùng cho đúng
- Hộp giảm tốc DBY mới nhận có sẵn dầu chưa? Chưa. Châm dầu VG320 tới vạch thăm dầu, DBY250 cần ~25 lít. Cỡ 450–560 tỉ số nhỏ phải lắp hệ dầu tuần hoàn.
- Lắp motor vào trục vào DBY cần chú ý gì? Căn đồng tâm khớp nối sai lệch dưới 0,1 mm. Lệch tâm làm ổ bi bánh răng côn nóng và rỗ mặt răng côn sớm.
- Chạy thử hộp số DBY thế nào? Chạy không tải 1–2 giờ, kiểm tra chiều quay đúng chiều băng, tiếng răng côn đều, vỏ dưới 70 °C, rồi mới cho băng chở tải.
c) Cho người đã dùng hộp giảm tốc DBY, cần bảo trì
- Hộp số DBY thay dầu bao lâu 1 lần? Lần đầu sau ~400 giờ, sau đó ~4.000 giờ hoặc 6 tháng với băng tải chạy 3 ca.
- Sau 12 tháng kiểm tra gì ở DBY? Xả dầu soi mạt, kiểm tra độ rơ dọc trục bánh răng côn, siết bu lông chân, kiểm tra bộ chống quay ngược (nếu có).
- Nhiệt độ hộp giảm tốc DBY bao nhiêu là bình thường? Dầu dưới 80 °C. DBY tỉ số 1/8 chạy nhanh nên nóng hơn tỉ số 1/14 cùng cỡ.
d) Cho người dùng hộp giảm tốc DBY mắc lỗi, cần cách sửa
- Hộp DBY kêu hú ở đầu trục vào là lỗi gì? Thường do khe hở ăn khớp bánh răng côn bị lệch sau khi thay ổ bi. Chỉnh lại căn đệm cụm trục côn để vết tiếp xúc nằm giữa răng.
- Băng tải chạy ngược sau khi thay hộp DBY xử lý sao? Đảo 2 pha motor nếu băng không có bộ chống quay ngược. Có bộ chống quay ngược thì phải đặt đúng hộp chiều S hoặc N.
- Hộp số DBY rỉ dầu đầu trục côn sửa thế nào? Kiểm tra nút thông hơi, mức dầu. Phớt chai thì thay phớt; trục mòn rãnh thì lùi phớt 2–3 mm hoặc bọc ống lót.