Motor Đưa Võng: Cách Chọn Motor Giảm Tốc Máy Đưa Võng Tự Động
Motor đưa võng là motor giảm tốc DC nhỏ (thường 12–24V, công suất 3–8W) chạy qua adapter 220V, kéo cơ cấu tay quay hoặc lò xo để móc võng lắc qua lại đều nhịp thay cho người đưa. Chọn motor đưa võng theo tải trọng người nằm (khoảng 40–120 kg), công suất motor, độ êm của bánh răng, khả năng chỉnh nhịp đưa và có hẹn giờ hay không.
Nội dung
- 1) Máy đưa võng tự động và motor đưa võng là gì?
- 2) Thông số điện: điện áp, dòng điện, điện năng tiêu thụ
- 3) Máy đưa võng có an toàn và tiện lợi không?
- 4) Các loại motor và máy đưa võng thường gặp
- 5) Tiêu chí chọn motor đưa võng tự động
- 6) Ứng dụng của motor giảm tốc đưa võng
- 7) Ưu điểm và nhược điểm của máy đưa võng dùng motor giảm tốc
- 8) Câu hỏi thường gặp về motor đưa võng
1) Máy đưa võng tự động và motor đưa võng là gì?
Máy đưa võng là một hộp nhỏ treo ở một đầu khung võng, thay cho móc treo bình thường. Bên trong có motor giảm tốc mini (hoặc cuộn hút điện từ ở một số dòng), mạch điều khiển và cơ cấu biến chuyển động quay thành lắc. Bật công tắc, móc treo lắc nhẹ qua lại, kéo võng đưa đều. Mỗi võng chỉ cần một máy ở một đầu.

a) Cấu tạo bên trong máy đưa võng
- Adapter: đổi điện lưới 220V AC xuống 5–24V DC.
- Motor giảm tốc DC: motor chổi than tốc độ cao ghép hộp bánh răng, ra khoảng 60–90 v/p.
- Cơ cấu tay quay – thanh truyền hoặc cam, có lò xo trợ lực, đẩy móc treo qua lại.
- Mạch điều khiển: núm chỉnh nhịp đưa, hẹn giờ tắt (tùy máy).
- Vỏ thép hoặc nhựa, móc treo và hai bát chữ U kẹp vào khung võng.
b) Ví dụ thông số một motor giảm tốc dùng cho máy đưa võng
Dòng motor giảm tốc đường kính 37 mm (kiểu DCM37) hay được dùng thay thế: điện áp 12–24V DC, motor chạy khoảng 6000 v/p, hộp số tỉ số 1:70, trục ra khoảng 80–85 v/p không tải, khoảng 68 v/p có tải, momen khoảng 3,7 kg.cm (khoảng 0,36 Nm), công suất khoảng 8W. Một mẫu khác thường gặp khi tháo máy là motor 12V có nhông kim loại toàn bộ (bền, hơi ồn) hoặc nhông kim loại xen nhựa (êm hơn).
2) Thông số điện: điện áp, dòng điện, điện năng tiêu thụ
| Công suất motor | Tải đưa tối đa tham khảo | Dòng DC ở 12V | Điện năng nếu chạy 8 giờ/ngày |
| 3W | khoảng 75 kg | khoảng 0,25 A | khoảng 9 kWh/năm |
| 4W | khoảng 85 kg | khoảng 0,33 A | khoảng 12 kWh/năm |
| 5W | khoảng 90 kg | khoảng 0,42 A | khoảng 15 kWh/năm |
| 8W | khoảng 100 kg | khoảng 0,67 A | khoảng 23 kWh/năm |
- Phía 220V, dòng vào adapter chỉ vài chục mA.
- Adapter nên có dòng ra gấp khoảng 2 lần dòng motor (12V 1–2A).
- Chạy 24/24 thì điện năng gấp 3 lần cột cuối.
Điện áp đến người nằm võng là điện một chiều thấp 5–24V, an toàn hơn nhiều so với thiết bị dùng thẳng 220V. Phần cần chú ý là adapter cắm điện lưới: dùng adapter có chứng nhận, dây không bị kẹp, ổ cắm cao ráo, xa tầm tay trẻ.
3) Máy đưa võng có an toàn và tiện lợi không?
a) Về an toàn
- Điện áp thấp sau adapter, không gây giật khi chạm vỏ máy.
- Khung thép dày, máy chịu tải thường 40–120 kg tùy dòng.
- Rủi ro thực tế nằm ở khung võng không chắc, chân trượt trên sàn, trẻ lật trong võng; cần người lớn trông khi bé nằm.
- Trẻ sơ sinh có tư thế nằm, thời gian nằm võng nên hỏi bác sĩ nhi.
b) Về tiện lợi
- Tốn điện rất ít, chỉnh được nhịp đưa nhẹ hoặc mạnh.
- Lắp tháo bằng tay, chỉ cần bắt hai bát chữ U bằng 4 con ốc.
- Motor hỏng có thể thay riêng, chi phí thấp hơn mua máy mới.
4) Các loại motor và máy đưa võng thường gặp
a) Theo kiểu truyền động
Loại motor giảm tốc + tay quay: lực đưa khỏe, nhịp đều, có tiếng bánh răng nhỏ, bánh răng và chổi than mòn dần. Loại cuộn hút điện từ: đẩy móc theo nhịp, rất êm, ít chi tiết mòn, lực đưa phụ thuộc chỉnh nhịp cho khớp với chu kỳ võng.
b) Theo tải trọng
Dòng cho bé khoảng 40 kg (từ sơ sinh đến khoảng 5 tuổi), dòng 80–90 kg (mẹ và bé), dòng 100–120 kg cho người lớn, người già khó ngủ. Thị trường có nhiều thương hiệu quen tên như Takara, Autoru, Fujishi, Vinanoi, TS, Livorno; mỗi hãng công bố tải và công suất riêng, khi mua đọc đúng số ghi trên hộp và tem máy.
c) Theo điện áp
Phổ biến là 12V DC qua adapter; một số máy dùng 5V (cấp từ cổng USB, sạc dự phòng) hoặc 24V cho dòng tải lớn. Motor thay thế phải đúng điện áp, đúng chiều quay, đúng đường kính trục và kiểu gá.
5) Tiêu chí chọn motor đưa võng tự động
- Tải trọng: chọn máy có tải lớn hơn tổng khối lượng người nằm ít nhất 20–30%; mẹ nằm cùng bé thì cộng cả hai.
- Công suất motor: 3–4W đủ cho bé; 5–8W cho người lớn hoặc võng dài, nặng.
- Nhịp đưa: có núm chỉnh nhiều mức; nhịp nhẹ cho trẻ nhỏ, nhịp mạnh hơn cho trẻ lớn.
- Độ ồn: nghe thử khi chạy, máy tốt khó nghe thấy tiếng bánh răng ở khoảng cách 1 m.
- Hẹn giờ tắt: tiện để bé tự chuyển sang giấc sâu, máy không chạy suốt đêm.
- Khung võng: máy chỉ chạy tốt trên khung chắc, hai bên cân bằng.
6) Ứng dụng của motor giảm tốc đưa võng
- Motor đưa võng cho bé ngủ trưa, ngủ đêm, máy đưa võng em bé tự động.
- Máy đưa võng người lớn, máy đưa võng cho người già khó ngủ.
- Motor giảm tốc 12V dùng cho nôi lắc, nôi điện tự động.
- Motor giảm tốc mini DC dùng cho kệ trưng bày xoay, máy bán hàng tự động, máy đếm tiền, máy đóng gói nhỏ.
- Motor giảm tốc 37 mm cho máy làm tăm, làm nhang, cuốn băng keo, mô hình tự chế.
7) Ưu điểm và nhược điểm của máy đưa võng dùng motor giảm tốc
a) Ưu điểm
- Nhịp đưa đều, không mỏi tay, tiết kiệm thời gian cho người chăm bé.
- Tiêu thụ điện rất thấp, chạy điện một chiều an toàn.
- Linh kiện phổ thông, thay motor, adapter dễ.
b) Nhược điểm
- Bánh răng nhựa và chổi than mòn theo thời gian, máy rẻ dễ kêu.
- Trẻ có thể quen nhịp đưa, khó ngủ khi không có máy.
- Khung võng yếu hoặc lắp lệch làm máy giật, nhanh hỏng.
8) Câu hỏi thường gặp về motor đưa võng
a) Người sắp mua motor đưa võng cần hỏi gì, xác minh gì
- Cần hỏi người bán những gì? Tải trọng tối đa, công suất motor (W), điện áp và dòng của adapter, kiểu truyền động (motor bánh răng hay cuộn hút), có hẹn giờ và chỉnh nhịp không, bảo hành bao lâu, motor thay thế có bán riêng không.
- Xem tem nhãn adapter và máy thế nào? Adapter ghi rõ Input 100–240V AC, Output 12V 1A (hoặc tương tự), có ký hiệu chứng nhận. Máy ghi tải trọng và công suất; motor bên trong ghi điện áp và tốc độ. Thông số máy ghi 8W mà adapter chỉ 12V 0,3A là không khớp.
- Nhận biết máy không đúng như quảng cáo? Treo thử bao gạo hoặc can nước bằng tải ghi trên hộp: máy yếu sẽ đưa ì, giật, nóng vỏ sau 15–20 phút. Vỏ thép mỏng, bát chữ U móp khi siết ốc cũng là dấu hiệu hàng kém.
- Chọn công suất bao nhiêu cho mẹ và bé nằm cùng? Mẹ 55 kg cộng bé 8 kg là 63 kg, cộng dư 30% khoảng 82 kg: chọn máy 85–90 kg, motor 4–5W trở lên.
- Giá khoảng bao nhiêu? Theo giá trung bình thị trường Việt Nam, máy đưa võng trọn bộ khoảng vài trăm nghìn đến hơn một triệu đồng; motor giảm tốc thay thế khoảng 100–250 nghìn đồng tùy loại nhông.
b) Người đã mua: lắp cho đúng, dùng cho bền
- Lắp máy lên khung võng thế nào? Kẹp hai bát chữ U vào thanh khung, siết đều 4 ốc, máy thẳng đứng. Móc lưới võng vào móc của máy; hai đầu võng treo cân nhau, võng không chạm đất khi có người nằm.
- Chỉnh nhịp đưa sao cho êm? Bật ở mức nhỏ, tăng dần đến khi võng đưa đều mà máy không giật. Người nặng cần mức cao hơn; nếu tăng hết mà võng vẫn ì là quá tải.
- Có cần tắt máy khi không dùng? Nên tháo móc lưới võng khỏi móc máy khi không dùng để lò xo và bánh răng không chịu tải liên tục. Rút adapter khi đi vắng lâu.
- Sàn trơn, khung võng trượt thì sao? Lót tấm cao su hoặc khăn dày dưới chân khung để tăng ma sát; khung xê dịch làm máy đưa lệch nhịp và nhanh hỏng.
- Thay motor đưa võng tại nhà được không? Được nếu chọn đúng motor: cùng điện áp, cùng tốc độ ra, cùng đường kính trục và lỗ bắt. Rút điện, tháo vỏ, ghi lại cực dây (đỏ dương, đen âm), tháo motor cũ, lắp motor mới, hàn hoặc nối dây đúng cực, bọc cách điện, chạy thử không tải rồi mới treo võng.
c) Các lỗi người dùng thường mắc và cách chỉnh sửa
- Máy kêu lạch cạch, tiếng to dần? Bánh răng nhựa mòn hoặc mẻ răng do nhảy nhún trên võng. Thay motor giảm tốc hoặc cụm bánh răng; dặn trẻ không nhún nhảy.
- Võng đưa giật, không đều? Hai đầu võng treo lệch, khung không cân, hoặc chỉnh nhịp quá cao so với tải. Cân lại chiều cao hai đầu, giảm mức nhịp.
- Máy chạy một lúc thì dừng, adapter nóng? Adapter yếu hoặc sai dòng. Thay adapter đúng điện áp, dòng ra lớn hơn hoặc bằng 1A, có chứng nhận an toàn.
- Đẩy võng bằng tay khi máy tắt làm gãy bát? Cơ cấu tay quay bị cưỡng bức ngược. Muốn đưa tay thì tháo võng khỏi máy, hoặc bật máy để máy đưa.
- Motor thay mới quay nhưng võng không đưa? Lắp motor ngược chiều quay hoặc tốc độ ra quá cao. Đảo hai dây motor; chọn đúng motor tốc độ khoảng 60–90 v/p.
- Máy chạy yếu dần sau một hai năm? Chổi than motor mòn, cổ góp bẩn, mỡ bánh răng khô. Đo dòng không tải: cao hơn lúc mới nhiều là motor đã yếu, thay motor cùng thông số; nếu dòng bình thường thì vệ sinh bánh răng, tra mỡ trắng rồi chạy thử lại.
d) Dành cho sinh viên cơ điện mới vào ngành: nên tìm hiểu gì trước
- Cần nắm khái niệm nào để hiểu máy đưa võng? Motor DC chổi than (điện áp, dòng, tốc độ không tải, dòng kẹt), tỉ số truyền, momen (đổi kg.cm sang Nm: 1 kg.cm ≈ 0,098 Nm), cơ cấu tay quay – thanh truyền, dao động và tần số riêng của con lắc (võng).
- Nên tìm hiểu sản phẩm nào trước? Motor giảm tốc mini DC 12V, adapter nguồn xung, rồi mạch PWM chỉnh tốc; sau đó mới đến motor AC như motor giảm tốc 220V và motor 3 pha.
- Vì sao nhịp đưa phải khớp với võng? Võng là con lắc, có chu kỳ riêng phụ thuộc chiều dài dây treo. Máy đẩy đúng nhịp thì võng đưa xa với lực nhỏ; lệch nhịp thì máy phải "cãi" với võng, giật và tốn sức.
- Tự kiểm chứng bằng đồng hồ đo thế nào? Đo điện áp ra adapter (không tải và có tải), đo dòng motor bằng đồng hồ vạn năng nối tiếp khi võng có người nằm, so với công suất ghi trên máy; đếm số nhịp đưa trong một phút.
- Có nên tháo một máy hỏng để học? Nên. Máy đưa võng là bài học gọn về motor DC, bánh răng, cơ cấu tay quay và mạch nguồn; tháo ra đo đạc rồi vẽ lại sơ đồ là hiểu cả hệ.
Nội Dung Có Thể Bạn Quan Tâm:
- Động Cơ Giảm Tốc 220v: Ưu Điểm, Công Suất, Tỉ Số Truyền, Các Mẫu Bán Chạy Nhất Hiện Nay
- Động Cơ Giảm Tốc: Ứng Dụng, Tốc Độ Thông Dụng, Điện Áp Vận Hành, Cách Kiểm Tra Chất Lượng
- Phương pháp tháp lắp hộp giảm tốc, bảo trì, sửa chữa
- Motor giảm tốc đảo chiều quay khi đấu điện
- Ưu nhược điểm motor giảm tốc cũ, giá cả, cách chọn
- Các loại hộp giảm tốc nhiều người dùng nhất Châu Âu, Á
- Các motor giảm tốc rẻ nhất, bền nhất tại Việt Nam
- Cấu tạo hộp giảm tốc, thiết kế và tính lực truyền động bánh răng






