Có Nên Mua Motor Giảm Tốc Cũ, Mini Cũ, Hàng Bãi Nhật Không
Motor giảm tốc cũ là motor giảm tốc đã qua sử dụng hoặc hàng tồn kho thanh lý, phổ biến nhất là hàng bãi Nhật, gồm cả động cơ giảm tốc mini và motor giảm tốc 220V cũ. Có nên mua hay không tùy vào ba điều: kiểm tra được cách điện, bạc đạn, bánh răng; điện áp, tần số trên tem khớp với điện xưởng; và thời gian định dùng (công trình tạm vài tháng, mô hình thử nghiệm hay chạy liên tục nhiều năm).
Phần dưới gom các bước kiểm tra thực tế, bảng điện áp, dòng điện hàng Nhật 200V và những câu hỏi người mua, người đã mua và sinh viên hay gặp khi làm việc với motor giảm tốc cũ.
Nội dung
- 1) Motor giảm tốc cũ là gì
- 2) Nguồn gốc motor giảm tốc cũ, hàng bãi Nhật
- 3) Ưu điểm và nhược điểm của motor giảm tốc cũ
- 4) Điện áp, tần số, dòng điện và biến tần cho motor giảm tốc cũ
- 5) Cách kiểm tra motor giảm tốc cũ trước khi mua
- 6) Các loại motor giảm tốc cũ phổ biến trên thị trường
- 7) Khi nào motor giảm tốc cũ là lựa chọn hợp lý (ứng dụng)
- 8) So sánh motor giảm tốc cũ và mới
- 9) Câu hỏi thường gặp về motor giảm tốc cũ
1) Motor giảm tốc cũ là gì
Motor giảm tốc gồm motor điện và hộp số liền khối, tốc độ trục ra thấp hơn motor nhiều lần (tỉ số 1/3, 1/5, 1/10, 1/30, 1/60…) đổi lại momen xoắn tăng gần tương ứng. Motor giảm tốc cũ là các cụm này đã chạy ở nhà máy khác, được tháo ra, vệ sinh, có khi sơn lại rồi bán ra thị trường.

2) Nguồn gốc motor giảm tốc cũ, hàng bãi Nhật
- Hàng bãi nhập theo container từ Nhật, Hàn, Đài Loan: tháo từ dây chuyền nhà máy cũ, phân loại theo công suất, hãng.
- Hàng thanh lý trong nước: nhà máy thay dây chuyền, bán lại cả lô motor, hộp số.
- Hàng tồn kho: dự án nhập dư, chưa lắp hoặc lắp rất ít, còn gần như mới.
Các hãng gặp nhiều trong hàng bãi: Mitsubishi, Hitachi, Toshiba, Sumitomo, Nidec, Oriental Motor, Panasonic, Fuji, Yaskawa, SEW, Siemens, ABB, Teco, Hyundai. Loại phổ biến: motor giảm tốc mini 220V cũ, motor giảm tốc 3 pha chân đế, hộp giảm tốc trục vít cũ, motor giảm tốc có thắng (phanh) cũ, motor giảm tốc 12V, 24V DC cũ.

3) Ưu điểm và nhược điểm của motor giảm tốc cũ
a) Ưu điểm
- Giá thường chỉ bằng khoảng 30–60% hàng mới cùng công suất, cùng hãng.
- Hàng Nhật đời cũ vỏ gang dày, bánh răng tôi tốt, nhiều con còn 80–90% sau khi thay bạc đạn, phớt.
- Có sẵn nhiều tỉ số, nhiều kiểu lắp; lấy được ngay, không chờ đặt hàng.
- Hợp với công trình tạm vài tháng, máy thử nghiệm, mô hình sinh viên chạy biến tần.
b) Nhược điểm
- Không thấy được bên trong: cuộn dây đã quấn lại, bánh răng mòn có thể bị sơn lại che đi.
- Motor đời cũ hoặc đã quấn lại thường có hiệu suất thấp hơn motor mới chuẩn IE2, IE3 khoảng 2–6 điểm phần trăm, chạy liên tục nhiều năm sẽ tốn điện hơn.
- Khó mua đồng loạt nhiều con giống hệt nhau cho cả dây chuyền.
- Hàng Nhật nhiều con chạy điện 200V 50/60Hz, khác điện 380V ở Việt Nam.
- Phụ tùng (phanh, phớt, bánh răng) của đời quá cũ khó tìm.

4) Điện áp, tần số, dòng điện và biến tần cho motor giảm tốc cũ
a) Hàng Nhật 200V và điện 380V Việt Nam
Motor 3 pha hàng Nhật phần lớn ghi 200V 50Hz / 200–220V 60Hz. Đấu thẳng vào lưới 380V thì cuộn dây chịu gần gấp đôi điện áp, cháy rất nhanh. Cách dùng phổ biến: chạy qua biến tần vào 1 pha 220V ra 3 pha 220V, hoặc biến tần vào 3 pha 380V ra 3 pha có cài điện áp ra 200–220V (chỉ một số dòng cho phép), hoặc qua biến áp 380/220V 3 pha. Tem ghi 200/400V thì đấu lại cho cấp 400V là dùng được với 380V.
b) Motor 60Hz chạy điện 50Hz
Motor thiết kế 60Hz chạy ở 50Hz thì tốc độ giảm khoảng 17% (motor 4 cực từ khoảng 1700 xuống 1420 vòng/phút), từ thông tăng nếu giữ nguyên điện áp, motor nóng hơn. Chạy qua biến tần cài 60Hz thì lấy lại tốc độ gốc.
c) Bảng dòng điện tham khảo motor giảm tốc 4 cực
| Công suất | Dòng điện 3 pha 200–220V | Dòng điện 3 pha 380V | Dòng điện 1 pha 220V | Biến tần tham khảo |
| 0,2kW | khoảng 1,1–1,3A | khoảng 0,6–0,8A | khoảng 1,6–2A | 0,4kW |
| 0,4kW (0,37kW) | khoảng 1,9–2,2A | khoảng 1–1,2A | khoảng 2,8–3,5A | 0,75kW |
| 0,75kW | khoảng 3,3–3,8A | khoảng 1,9–2,1A | khoảng 5–6A | 0,75–1,5kW |
| 1,5kW | khoảng 6–6,5A | khoảng 3,4–3,7A | khoảng 9,5–11A | 1,5–2,2kW |
| 2,2kW | khoảng 8,5–9,2A | khoảng 4,8–5,2A | khoảng 14–16A | 2,2kW |
| 3,7kW | khoảng 14–15A | khoảng 7,8–8,5A | — | 3,7kW |
- Dòng không tải motor cũ còn tốt thường khoảng 30–50% dòng định mức; cao hơn nhiều là dấu hiệu cuộn dây yếu hoặc đã quấn sai.
- Biến tần vào 1 pha 220V ra 3 pha 220V thường tới khoảng 2,2kW; lớn hơn dùng biến tần 3 pha.
- Motor cũ có cách điện yếu dễ làm biến tần báo lỗi chạm đất; đo megom trước khi cắm biến tần.
- Motor giảm tốc 1 pha (GHC chân đế, GVC mặt bích, IKR mini) trên thị trường có tới 7,5kW, phổ biến dưới 2,2kW.
5) Cách kiểm tra motor giảm tốc cũ trước khi mua
a) Kiểm tra bên ngoài
Nhìn vết nứt vỏ gang, mặt bích sứt, chân đế gãy hàn lại. Sơn mới phủ lên cả tem, cả đầu ốc là dấu hiệu tháo ra sửa nhiều. Ốc vít mới tinh trên thân cũ cho thấy hộp số đã bị mở. Rỉ dầu ở phớt trục là phớt đã chai.

b) Kiểm tra tem nhãn
Đọc công suất, điện áp, tần số, dòng điện, số cực, tỉ số truyền. Tem bị cạo, tem dán đè hoặc thông số không khớp với kích thước (motor 0,4kW mà thân to như 1,5kW) cần hỏi kỹ. So tốc độ trục ra thực tế với tỉ số trên tem.
c) Đo điện
- Đo điện trở ba cuộn bằng đồng hồ: ba giá trị bằng nhau, lệch dưới khoảng 3–5%.
- Đo cách điện cuộn dây với vỏ bằng megom 500V: trên khoảng 1MΩ là dùng được, motor tốt thường vài chục tới vài trăm MΩ.
- Motor có phanh: cấp điện cuộn phanh nghe tiếng “cạch” nhả phanh, đo điện trở cuộn phanh không đứt.
d) Chạy thử
Chạy không tải 10–15 phút: đo dòng ba pha cân bằng, nghe bạc đạn không rè, không gõ; sờ vỏ chỉ ấm. Với hàng 200V, yêu cầu chạy thử qua biến tần hoặc biến áp đúng điện áp.
e) Kiểm tra hộp số
Giữ trục motor, lắc trục ra: độ rơ nhỏ là bánh răng còn tốt; rơ nhiều, có tiếng lạch cạch là mòn. Mở nút xả dầu xem dầu có mạt kim loại, có màu sữa (lẫn nước) không. Hộp trục vít có mạt đồng nhiều là bánh vít đã mòn.
6) Các loại motor giảm tốc cũ phổ biến trên thị trường
- Motor giảm tốc 3 pha cũ 4 cực (4 pole) chân đế, mặt bích: nhiều nhất, công suất 0,2–7,5kW; sau đó mới tới loại 6 cực, 8 cực cho tốc độ thấp.
- Motor giảm tốc mini 220V cũ (6–200W) có hoặc không có bộ điều tốc.
- Hộp giảm tốc trục vít cũ (gang, nhôm NMRV), hộp số bánh răng côn cũ.
- Motor giảm tốc có thắng cũ dùng cho tời, băng tải nghiêng, cửa nâng.
- Motor giảm tốc 12V, 24V DC cũ cho xe đẩy, mô hình, máy nông nghiệp nhỏ.
- Hộp giảm tốc cyclo cũ, hộp giảm tốc trục song song tải nặng.
Muốn so sánh với hàng mới cùng công suất, có thể xem thêm danh mục hộp giảm tốc để đối chiếu kích thước cốt, tỉ số.
7) Khi nào motor giảm tốc cũ là lựa chọn hợp lý (ứng dụng)
- Motor giảm tốc cũ cho công trình tạm, máy thi công dùng vài tháng rồi thanh lý.
- Motor giảm tốc bãi Nhật cho máy tự chế, máy nông nghiệp: máy trộn, máy xay, máy sàng.
- Motor giảm tốc mini cũ cho mô hình sinh viên, đồ án, thử nghiệm biến tần, PLC.
- Hộp giảm tốc cũ làm hàng thay thế dự phòng cho dây chuyền đang chạy cùng mã.
- Motor giảm tốc có thắng cũ cho tời kéo, băng tải nghiêng tải nhẹ.
- Motor giảm tốc cũ 220V cho xưởng gia đình chỉ có điện 1 pha.
8) So sánh motor giảm tốc cũ và mới
| Tiêu chí | Motor giảm tốc cũ | Motor giảm tốc mới |
| Giá mua | Khoảng 30–60% giá mới | Giá đầy đủ |
| Tình trạng | Phụ thuộc lần sử dụng trước, cần kiểm tra kỹ | Đồng đều, có thông số chuẩn |
| Hiệu suất, tiền điện | Thường thấp hơn, nhất là motor đã quấn lại | Đạt chuẩn IE2, IE3 tùy dòng |
| Điện áp | Hàng Nhật hay gặp 200V 50/60Hz | Chọn đúng 220V/380V 50Hz |
| Bảo hành | Ngắn, tùy thỏa thuận | Theo hãng, thường 12 tháng trở lên |
| Mua số lượng | Khó đồng bộ nhiều con | Dễ đặt cả lô |
9) Câu hỏi thường gặp về motor giảm tốc cũ
a) Người sắp mua motor giảm tốc cũ cần hỏi gì, xác minh gì
- Cần hỏi người bán những gì? Hỏi điện áp và tần số trên tem, motor đã quấn lại chưa, hộp số đã mở thay bạc đạn, phớt chưa, có cho chạy thử và đo megom tại chỗ không, bảo hành bao lâu và đổi trả thế nào nếu chạy vài ngày bị nóng. Người bán chịu cho đo, cho chạy thử là dấu hiệu hàng có kiểm tra.
- Đọc tem motor giảm tốc cũ để không mua nhầm? Xem kW, V, Hz, A, số cực (P) hoặc vòng/phút motor, tỉ số truyền (1/i) và vòng/phút trục ra. Hàng Nhật ghi 200V thì cần biến tần hoặc biến áp; ghi 200/400V thì đấu lại được cho 380V. Tem ghi 60Hz thì tốc độ thực tế ở 50Hz thấp hơn khoảng 17%.
- Làm sao nhận ra motor cũ “không đúng như quảng cáo”? Quảng cáo “zin, chưa quấn” nhưng nắp hộp cực có dây đấu mới, cuộn dây bọc vecni màu khác hẳn chỗ khác, dòng không tải cao bất thường. “Còn mới 90%” mà trục ra rơ, dầu có mạt kim loại. Motor sơn lại kín tem là cần hỏi kỹ nhất.
- Chọn công suất motor cũ thế nào? Chọn như hàng mới: tính momen trục ra cần, tỉ số truyền, rồi chọn công suất; nhưng nên dư thêm một chút, khoảng 1 cấp, để bù hiệu suất thấp và tình trạng bạc đạn chưa rõ. Hàng 60Hz chạy 50Hz thì công suất ra thực tế cũng giảm theo.
- Giá motor giảm tốc cũ khoảng bao nhiêu? Theo giá trung bình thị trường Việt Nam: motor giảm tốc mini 220V cũ 60–200W khoảng 400.000–1,2 triệu đồng; motor giảm tốc 3 pha cũ 0,4–0,75kW khoảng 1,2–2,5 triệu; 1,5–2,2kW khoảng 2,5–5 triệu; 3,7–5,5kW khoảng 5–9 triệu. Hàng có thắng, hàng hãng lớn giá cao hơn.
b) Người đã mua motor giảm tốc cũ: lắp cho đúng, dùng cho tối ưu
- Mua về nên làm gì trước khi lắp? Mở nút dầu, xả dầu cũ, súc và châm dầu bánh răng mới đúng mức (hộp trục vít dùng dầu cho bánh vít). Thay phớt nếu rỉ dầu. Đo lại megom; motor ẩm (dưới khoảng 1MΩ) thì sấy bằng bóng đèn hoặc tủ sấy 60–80°C vài giờ rồi đo lại.
- Đấu điện motor Nhật 200V thế nào? Dùng biến tần vào 1 pha 220V ra 3 pha 220V, đấu motor theo sơ đồ trên tem cho 200V (thường là tam giác hoặc YY tùy hãng). Cài điện áp ra 200–220V, tần số cơ bản 50 hoặc 60Hz theo tem, dòng định mức theo tem cho bảo vệ quá tải.
- Chạy thử và theo dõi những gì trong tuần đầu? Chạy không tải 30 phút, sau đó tải 50%, rồi tải đầy. Mỗi bước đo dòng ba pha và nhiệt vỏ motor, vỏ hộp số. Nhiệt vỏ hộp số trên khoảng 80°C, dòng vượt tem hoặc tiếng kêu tăng dần là cần dừng kiểm tra.
- Dùng sao cho bền và đỡ tốn điện? Chọn tỉ số để motor chạy gần 50Hz ở tốc độ cần thiết; motor cũ chạy tần số thấp lâu sẽ nóng. Giữ motor khô, thông gió tốt, lau bụi cánh quạt đuôi. Thay dầu hộp số theo giờ chạy, khoảng 4000–5000 giờ với hộp bánh răng.
- Motor có phanh cũ cần chỉnh gì? Đo khe hở bố phanh, chỉnh về khoảng 0,3–0,5mm (theo hãng), kiểm tra bộ chỉnh lưu phanh nếu là phanh DC. Phanh mòn bố thì tải dễ trôi khi dừng, nhất là tời, băng tải nghiêng.
c) Các lỗi người dùng thường mắc với motor giảm tốc cũ và cách chỉnh sửa
- Lỗi 1: Đấu motor Nhật 200V thẳng vào lưới 380V. Triệu chứng: motor gầm to, nóng nhanh, có mùi khét sau vài phút. Cách sửa: tắt ngay, đo cách điện; nếu còn tốt thì chuyển sang chạy qua biến tần 220V hoặc biến áp; nếu cuộn đã cháy thì quấn lại theo điện áp 380V.
- Lỗi 2: Biến tần báo lỗi chạm đất, quá dòng ngay khi chạy. Nguyên nhân: cách điện motor cũ yếu, dây cáp dài, cài sai dòng định mức. Cách sửa: đo megom motor và cáp, sấy motor, cài đúng thông số tem, tăng thời gian tăng tốc, giảm tần số sóng mang.
- Lỗi 3: Hộp số kêu và nóng sau khi thay dầu. Nguyên nhân: châm dầu sai loại (dầu nhớt máy thay dầu bánh răng), châm quá đầy hoặc thiếu, lắp sai tư thế so với nút thăm dầu. Cách sửa: xả hết, châm đúng loại dầu bánh răng theo độ nhớt khuyến cáo, đúng mức theo tư thế lắp.
- Lỗi 4: Chọn motor 60Hz nhưng tính tốc độ theo 60Hz. Triệu chứng: máy chạy chậm hơn tính toán khoảng 17%. Cách sửa: cài biến tần chạy 60Hz, hoặc đổi tỉ số puly, nhông xích bù tốc độ.
- Lỗi 5: Không thay phớt, dầu rỉ xuống motor. Triệu chứng: vỏ motor ướt dầu, cánh quạt hút bụi dầu, motor nóng. Cách sửa: thay phớt trục vào và trục ra, vệ sinh motor, kiểm tra lỗ thông hơi hộp số có bị tắc.
d) Dành cho sinh viên cơ điện mới vào ngành: nên tìm hiểu gì trước về motor giảm tốc cũ
- Khái niệm nào cần nắm trước? Công suất, momen xoắn, tốc độ đồng bộ, hệ số trượt, tỉ số truyền, hiệu suất, điện áp và tần số định mức, kiểu đấu sao, tam giác, YY, cấp cách điện, điện trở cách điện và cách đọc tem hàng Nhật, châu Âu.
- Nên tìm hiểu sản phẩm nào trước? Học motor điện 3 pha rotor lồng sóc mới trước để có chuẩn so sánh, sau đó mới tới motor giảm tốc bánh răng, hộp trục vít, rồi tới hàng cũ để học cách đánh giá tình trạng.
- Thứ tự học kiểm tra motor cũ? Đọc tem → đo điện trở cuộn → đo megom → chạy không tải đo dòng → chạy có tải đo nhiệt → kiểm tra hộp số (độ rơ, dầu). Mỗi bước ghi số liệu để so sánh giữa các con motor.
- Tự kiểm chứng bằng đồng hồ đo thế nào? Dùng đồng hồ vạn năng đo điện trở cuộn, megom 500V đo cách điện, ampe kìm đo dòng không tải và có tải, máy đo nhiệt hồng ngoại đo vỏ. Motor tốt: dòng ba pha cân bằng, dòng không tải 30–50% định mức, cách điện cao.
- Nên đọc thêm bài nền tảng nào? Đọc thêm cấu tạo hộp giảm tốc và trình tự tháo lắp hộp giảm tốc trước khi tự mở hộp số cũ ra kiểm tra.
Nội Dung Có Thể Bạn Quan Tâm:
- Ưu nhược điểm motor giảm tốc cũ, giá cả, cách chọn
- Các motor giảm tốc rẻ nhất, bền nhất tại Việt Nam
- Giá Motor Giảm Tốc 3 Pha Đức, Nhật, Đài Loan Các Hãng, Các Công Suất
- Giá Motor 1 Pha Các Công Suất
- Phương pháp tháp lắp hộp giảm tốc, bảo trì, sửa chữa
- Motor giảm tốc đảo chiều quay khi đấu điện
- Các loại hộp giảm tốc nhiều người dùng nhất Châu Âu, Á
- Cấu tạo hộp giảm tốc, thiết kế và tính lực truyền động bánh răng






