Motor điện

Các phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều: biến tần, đổi số cực, hạ áp, điện trở rotor, truyền động cơ khí; so sánh, cách chọn theo tải và lưu ý kỹ thuật.

Động cơ điện xoay chiều là gì, cấu tạo, nguyên lý từ trường quay, phân loại motor AC 1 pha, 3 pha, đồng bộ, không đồng bộ, thông số điện áp, dòng điện và ứng dụng.

Những lưu ý khi sử dụng động cơ điện 1 chiều: chọn theo tải, điện áp và dòng, bộ điều khiển DC, khởi động có giới hạn dòng, thứ tự cấp kích từ, đảo chiều, hãm, kiểm tra chổi than và cổ góp.

Motor điều tốc là động cơ chỉnh được tốc độ vô cấp nhờ hộp điều tốc, biến tần hoặc bộ điều khiển DC; bài giải thích cấu tạo, máy phát tốc, mã 5IK90RGU-CF, dòng điện, ghép hộp giảm tốc và cách chọn.

So sánh động cơ điện 1 chiều có chổi than và không chổi than BLDC: cấu tạo, nguyên lý đổi chiều, hiệu suất, tuổi thọ, nhiễu, giá, điện áp, dòng điện, bộ điều khiển DC, ứng dụng và cách chọn.

Động cơ điện 1 chiều kích từ nối tiếp có cuộn kích từ mắc nối tiếp phần ứng, mô-men khởi động rất lớn, tốc độ giảm khi tải tăng và vọt tốc khi mất tải; dùng cho motor đề, xe điện, cầu trục.

Động cơ điện 1 chiều kích từ song song có cuộn kích từ mắc song song phần ứng, đặc tính cơ cứng, tốc độ ổn định, tăng tốc bằng giảm kích từ; dùng cho máy công cụ, quạt, băng tải.

Động cơ điện 1 chiều có chổi than dẫn điện vào phần ứng qua chổi than và cổ góp, mô-men khởi động lớn, điều tốc dễ bằng điện áp, dùng nhiều ở xe điện, ô tô, motor giảm tốc 12/24 V.

Động cơ điện 1 chiều không chổi than (BLDC) dùng rotor nam châm vĩnh cửu và driver chuyển mạch điện tử thay cổ góp, hiệu suất 80–92%, ít bảo trì, dùng cho xe điện, quạt, máy giặt inverter.

Động cơ điện 1 chiều kích từ hỗn hợp có cả cuộn song song và cuộn nối tiếp trên cùng cực từ, cho mô-men khởi động lớn mà tốc độ không tải vẫn giới hạn, hợp máy dập, máy ép, cầu trục.

Động cơ điện 1 chiều kích từ độc lập cấp kích từ từ nguồn riêng, đặc tính cơ cứng, điều tốc hai vùng bằng điện áp phần ứng và giảm từ thông, dùng cho máy cán, máy cuốn, cầu trục.

Phân loại động cơ điện 1 chiều theo kích từ: nam châm vĩnh cửu, độc lập, song song, nối tiếp, hỗn hợp và BLDC; so sánh đặc tính, điện áp, dòng điện, bộ điều khiển DC và ứng dụng.

Từ quay điện từ của Faraday (1821), motor DC của Jacobi, Davenport, Gramme, Sprague đến motor xoay chiều từ trường quay của Tesla, Ferraris và motor 3 pha lồng sóc.

Từ motor tĩnh điện thập niên 1740, quay điện từ của Faraday 1821, motor DC của Jacobi, Davenport, Sprague tới motor 3 pha lồng sóc 1889, biến tần và motor hiệu suất cao IE5.

Lớp cách điện động cơ (cấp Y, A, E, B, F, H) quy định nhiệt độ làm việc tối đa của cuộn dây motor theo IEC 60085; phổ biến nhất là cấp F 155 °C với độ tăng nhiệt cấp B.

Hệ thống làm mát và tản nhiệt động cơ điện: nguồn nhiệt, cấp cách điện B/F/H, kiểu làm mát IC411, IC416, IC611, vỏ áo nước, hệ số giảm tải theo nhiệt độ, độ cao và cảm biến PTC, PT100.

Chế tạo động cơ điện gồm thiết kế điện từ, dập ép lõi thép, quấn dây và tẩm sấy stato, đúc rotor, cân bằng động, lắp ráp và thử nghiệm xuất xưởng theo IEC 60034.

Cấu tạo của motor điện gồm stator (vỏ, lõi thép, dây quấn), rotor lồng sóc, dây quấn hoặc nam châm, trục, ổ bi, quạt làm mát, hộp đấu dây; cách đọc nhãn và so sánh các loại motor.

Định luật cảm ứng điện từ của Faraday: e = -N·dΦ/dt, đơn vị đo, ví dụ tính, hai dạng sức điện động, định luật Lenz, phương trình Maxwell – Faraday và ứng dụng trong máy điện.

Hiệu điện thế là gì: chênh lệch điện thế giữa hai điểm, đơn vị vôn; phân biệt sức điện động, định luật Ohm, điện áp AC/DC, điện áp pha – dây, cách đo và ảnh hưởng tới động cơ điện.