Phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều

Phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều là cách thay đổi một trong các đại lượng quyết định tốc độ quay của motor AC theo công thức n = 60 × f × (1 − s) / p, gồm tần số nguồn f, số đôi cực p và độ trượt s. Trong thực tế có năm nhóm cách làm chính: thay đổi tần số bằng biến tần, đổi số đôi cực, thay đổi điện áp stator, thay đổi điện trở rotor và thay đổi tốc độ bằng truyền động cơ khí. Biến tần là phương pháp linh hoạt và tiết kiệm điện nhất cho động cơ không đồng bộ 3 pha hiện nay; các phương pháp còn lại vẫn được dùng ở quạt, cầu trục, máy nghiền và thiết bị cần tốc độ cố định vài cấp.

Bài viết giải thích cơ sở của từng phương pháp, ưu nhược điểm, bảng so sánh, cách chọn theo đặc tính tải, các lưu ý về dòng điện, điện áp, làm mát khi điều tốc và những lỗi thường gặp ngoài hiện trường.

Mục lục

• 1. Phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều là gì?
• 2. Tốc độ động cơ xoay chiều phụ thuộc vào những yếu tố nào
• 3. Các phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều
• 4. Bảng so sánh các phương pháp điều chỉnh tốc độ động cơ xoay chiều
• 5. Điều khiển tốc độ động cơ đồng bộ và động cơ 1 pha
• 6. Chọn phương pháp điều tốc theo đặc tính tải
• 7. Ứng dụng của các phương pháp điều khiển tốc độ động cơ AC
• 8. Lưu ý kỹ thuật khi điều tốc động cơ không đồng bộ 3 pha
• 9. Câu hỏi thường gặp về phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều

1. Phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều là gì?

Động cơ xoay chiều (AC motor) gồm hai họ chính: động cơ không đồng bộ (motor cảm ứng, chiếm phần lớn motor công nghiệp) và động cơ đồng bộ. Khi cấp đúng điện áp và tần số lưới 50 Hz, mỗi motor chạy ở một tốc độ gần như cố định do số cực của nó quyết định. Muốn máy chạy nhanh chậm theo yêu cầu công nghệ, ta phải can thiệp vào nguồn cấp, vào cuộn dây hoặc vào đường truyền động cơ khí; tập hợp các cách can thiệp đó gọi là phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều.

Mục tiêu của điều tốc không chỉ là đổi tốc độ. Một hệ điều tốc tốt còn phải giữ được mô-men cần thiết ở tốc độ mới, khởi động êm, giảm dòng khởi động và tiết kiệm điện ở các tải như bơm, quạt.

2. Tốc độ động cơ xoay chiều phụ thuộc vào những yếu tố nào

Tốc độ của từ trường quay (tốc độ đồng bộ) được tính bằng n₁ = 60 × f / p, với f là tần số (Hz) và p là số đôi cực. Động cơ đồng bộ quay đúng bằng n₁. Động cơ không đồng bộ quay chậm hơn một chút: n = n₁ × (1 − s), độ trượt s ở tải định mức thường 1–6% (motor lớn trượt ít, motor nhỏ trượt nhiều).

Từ công thức suy ra ba "núm vặn" điện học để thay đổi tốc độ: tần số f, số đôi cực p và độ trượt s. Độ trượt lại có thể thay đổi gián tiếp bằng điện áp stator, điện trở mạch rotor hoặc năng lượng trượt đưa vào/lấy ra khỏi rotor. Ngoài ra còn núm vặn thứ tư nằm ngoài motor: tỉ số truyền cơ khí.

3. Các phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều

a. Thay đổi tần số nguồn bằng biến tần

Biến tần chỉnh lưu điện lưới thành điện một chiều, rồi dùng các khóa IGBT nghịch lưu thành điện áp xoay chiều có tần số và biên độ thay đổi được (điều chế độ rộng xung PWM). Đổi tần số là đổi trực tiếp tốc độ từ trường quay, nên tốc độ motor thay đổi liên tục, gần như tuyến tính, độ trượt vẫn nhỏ và hiệu suất cao.

• Vùng dưới tần số định mức (0–50 Hz): biến tần giữ tỉ số U/f gần không đổi (motor 380 V/50 Hz là khoảng 7,6 V/Hz) để từ thông không đổi, motor cho được mô-men định mức. Đây là vùng mô-men không đổi.
• Vùng trên tần số định mức (trên 50 Hz): điện áp không tăng thêm được nữa nên từ thông giảm, mô-men cho phép giảm gần theo tỉ lệ 50/f (ví dụ ở 75 Hz còn khoảng 67%). Đây là vùng công suất không đổi.
• Kiểu điều khiển: V/f vô hướng cho bơm, quạt, băng tải thông thường; điều khiển vector không cảm biến (sensorless vector) cho mô-men tốt ở tốc độ thấp, khoảng 150% mô-men ở 0,5–1 Hz; vector vòng kín có encoder hoặc DTC cho cầu trục, máy cuốn, máy cần giữ mô-men ở tốc độ 0.

Biến tần còn cho khởi động mềm (dòng khởi động chỉ khoảng 1–1,5 lần định mức thay vì 5–7 lần khi khởi động trực tiếp), đảo chiều, hãm bằng điện trở xả và bảo vệ quá dòng, quá áp, mất pha.

b. Thay đổi số đôi cực (motor nhiều cấp tốc độ)

Số cực không đổi được bằng cách "thay đổi số vòng dây" như nhiều tài liệu viết nhầm, mà bằng cách đấu lại các nhóm cuộn dây stator để từ trường quay có số cực khác. Có hai kiểu:

• Đấu Dahlander: một bộ dây, đổi cực theo tỉ lệ 1:2, ví dụ 4/2 cực cho 1500/3000 v/p, 8/4 cực cho 750/1500 v/p. Đấu tam giác ở tốc độ thấp và sao kép YY ở tốc độ cao (kiểu mô-men gần không đổi), hoặc sao/YY cho tải quạt.
• Hai bộ dây độc lập: cho tỉ lệ tùy ý như 6/4 cực (1000/1500 v/p), 8/6 cực, công suất mỗi cấp thấp hơn motor một tốc độ cùng khung.

Phương pháp này cho tốc độ nhảy cấp, không điều chỉnh liên tục, nhưng đơn giản, hiệu suất cao ở từng cấp và không cần điện tử công suất. Hay gặp ở máy công cụ đời cũ, quạt hút hai cấp, máy giặt công nghiệp, tời hai tốc độ.

c. Thay đổi điện áp cấp vào stator

Mô-men của động cơ không đồng bộ tỉ lệ gần với bình phương điện áp: hạ điện áp còn 80% thì mô-men cực đại chỉ còn khoảng 64%. Với tải quạt, khi mô-men motor giảm, điểm làm việc dịch xuống, độ trượt tăng và tốc độ giảm. Thiết bị thường dùng là bộ điều áp triac (dimmer quạt), biến áp tự ngẫu nhiều nấc hoặc cuộn dây quạt có nhiều đầu ra số 1, 2, 3.

Phương pháp này rẻ nhưng chỉ hợp với tải có mô-men giảm mạnh theo tốc độ (quạt, bơm nhỏ) và công suất nhỏ. Tổn hao trượt biến thành nhiệt trong rotor, nên dải điều chỉnh hẹp và motor nóng hơn khi chạy chậm; với tải mô-men không đổi như băng tải, hạ áp chủ yếu làm motor quá dòng chứ tốc độ giảm rất ít.

d. Thay đổi điện trở mạch rotor

Chỉ áp dụng cho động cơ rotor dây quấn: rotor có ba vành trượt nối ra biến trở ngoài. Tăng điện trở rotor làm đường đặc tính mềm đi, ở cùng mô-men tải thì độ trượt lớn hơn và tốc độ thấp hơn. Ưu điểm là mô-men khởi động lớn, dòng khởi động nhỏ, rất hợp cầu trục và máy nghiền đời cũ. Nhược điểm lớn là tổn hao: công suất trượt s × P_đt tiêu tán trên điện trở, chạy ở 70% tốc độ đồng bộ thì khoảng 30% công suất điện từ biến thành nhiệt.

e. Thu hồi công suất trượt (nối tầng)

Thay vì đốt công suất trượt trên điện trở, các sơ đồ nối tầng Kramer, Scherbius hoặc máy điện cấp nguồn kép (DFIG) đưa công suất này trở lại lưới qua bộ biến đổi. Bộ biến đổi chỉ cần công suất bằng phần trượt (thường 20–30% công suất motor), nên kinh tế cho bơm, quạt cỡ vài trăm kW đến MW cần dải tốc độ hẹp và máy phát điện gió.

f. Thay đổi tốc độ bằng truyền động cơ khí

Motor chạy ở tốc độ cố định, tốc độ máy thay đổi nhờ hộp giảm tốc, bộ puly – dây đai, puly côn biến tốc, khớp nối thủy lực hoặc ly hợp điện từ (khớp nối dòng xoáy). Hộp giảm tốc và puly đổi tỉ số cố định, tăng mô-men theo tỉ số truyền; khớp nối thủy lực và ly hợp dòng xoáy điều chỉnh liên tục được nhưng tổn hao trượt giống phương pháp điện trở rotor. Ngày nay cách phổ biến là motor giảm tốc 4 cực kết hợp biến tần: hộp số lo phần giảm tốc chính và tăng mô-men, biến tần tinh chỉnh tốc độ trong khoảng hẹp.

4. Bảng so sánh các phương pháp điều chỉnh tốc độ động cơ xoay chiều

• Dải điều chỉnh là giá trị điển hình, phụ thuộc hãng biến tần và kiểu làm mát motor.
• Hạ áp và điện trở rotor làm tăng tổn hao rotor tỉ lệ với độ trượt.
• Đổi cực chỉ thực hiện được trên motor chế tạo sẵn bộ dây đổi cực.

5. Điều khiển tốc độ động cơ đồng bộ và động cơ 1 pha

a. Động cơ đồng bộ

Động cơ đồng bộ không có độ trượt, nên cách duy nhất để đổi tốc độ khi đã chọn số cực là đổi tần số. Motor đồng bộ nam châm vĩnh cửu (PMSM), motor servo AC và motor từ trở đồng bộ đều chạy với biến tần hoặc driver có chế độ điều khiển riêng cho motor đồng bộ; không cài đúng loại motor thì biến tần dễ báo lỗi quá dòng hoặc motor mất đồng bộ. Motor đồng bộ kích từ cỡ lớn (máy nén, máy nghiền) có thể khởi động nhờ cuộn lồng sóc phụ rồi mới đóng kích từ, hoặc dùng biến tần trung thế.

b. Động cơ 1 pha

Motor 1 pha có tụ thường điều tốc bằng cuộn dây nhiều đầu ra (quạt số 1–2–3), triac hoặc biến áp tự ngẫu. Có thể dùng biến tần cho motor 1 pha loại tụ chạy thường trực (PSC) khi biến tần hỗ trợ, nhưng motor có công tắc ly tâm và tụ khởi động thì cấp biến tần dễ hỏng tụ, hỏng công tắc. Với máy cần điều tốc nghiêm túc, giải pháp phổ biến là thay motor 3 pha 220 V đấu tam giác và dùng biến tần đầu vào 1 pha 220 V, đầu ra 3 pha 220 V.

6. Chọn phương pháp điều tốc theo đặc tính tải

• Tải mô-men bình phương (bơm ly tâm, quạt): công suất tỉ lệ lập phương tốc độ. Giảm tốc độ còn 80% thì công suất trục chỉ còn khoảng 0,8³ ≈ 51%. Biến tần V/f với đường đặc tính bình phương là lựa chọn tiết kiệm nhất so với tiết lưu van hay đóng cánh gió.
• Tải mô-men không đổi (băng tải, máy trộn, bơm piston, máy nén trục vít): cần mô-men định mức ở mọi tốc độ. Dùng biến tần vector, chú ý làm mát motor khi chạy dài dưới 25–30 Hz; hạ áp stator gần như không có tác dụng với nhóm tải này.
• Tải công suất không đổi (máy cuốn, trục chính máy tiện): tốc độ cao thì mô-men nhỏ và ngược lại. Có thể khai thác vùng trên 50 Hz của biến tần hoặc kết hợp hộp số nhiều cấp.
• Tải nâng hạ, quán tính lớn (cầu trục, tời): cần mô-men lớn ở tốc độ gần 0, hãm và giữ tải. Dùng biến tần vector vòng kín có điện trở hãm, hoặc hệ rotor dây quấn với điện trở rotor ở các hệ đời cũ.
• Chỉ cần 2 tốc độ cố định: motor đổi cực có thể đủ, rẻ hơn và không phát sinh sóng hài.

7. Ứng dụng của các phương pháp điều khiển tốc độ động cơ AC

• Điều khiển tốc độ bơm nước bằng biến tần để giữ áp suất không đổi cho tòa nhà, trạm cấp nước, hệ thống tưới.
• Điều chỉnh tốc độ quạt hút, quạt cấp gió, quạt lò hơi theo nhiệt độ hoặc áp suất buồng đốt.
• Điều tốc băng tải, máy chiết rót, máy đóng gói theo nhịp dây chuyền; motor giảm tốc 4 cực kết hợp biến tần cho băng tải tốc độ thấp.
• Điều khiển tốc độ cầu trục, tời, palăng với biến tần vector có điện trở hãm hoặc hệ motor rotor dây quấn.
• Điều chỉnh tốc độ máy khuấy, máy trộn bê tông, máy ép đùn nhựa theo độ đặc của vật liệu.
• Điều chỉnh tốc độ quạt trần, quạt đứng 1 pha bằng cuộn dây nhiều đầu ra hoặc triac.
• Điều khiển trục chính máy tiện, máy phay bằng biến tần hoặc driver servo trục chính.

Tham khảo thêm kiến thức nền về các loại motor tại bài Tổng quan về motor điện.

8. Lưu ý kỹ thuật khi điều tốc động cơ không đồng bộ 3 pha

• Điện áp và dòng định mức: motor 3 pha phổ biến ghi 220/380 V (đấu tam giác/sao) cho công suất nhỏ và 380/660 V cho từ khoảng 4–5,5 kW trở lên. Dòng định mức tham khảo ở 380 V: motor 2,2 kW 4 cực khoảng 5 A, 7,5 kW khoảng 15 A, 15 kW khoảng 29 A, 37 kW khoảng 70 A. Biến tần chọn theo dòng định mức motor chứ không chỉ theo kW.
• Làm mát khi chạy chậm: motor tự làm mát có quạt gắn trên trục, chạy chậm thì gió giảm. Với tải mô-men không đổi, nhiều hãng giới hạn mô-men liên tục khoảng 70–85% định mức ở dải 10–25 Hz; muốn giữ 100% mô-men lâu dài ở tốc độ thấp cần quạt làm mát cưỡng bức độc lập.
• Chạy trên 50 Hz: mô-men giảm theo tỉ lệ 50/f; motor 2 cực chạy 100 Hz có tốc độ khoảng 6000 v/p, vượt giới hạn của ổ bi và cân bằng động ở nhiều motor thông thường. Cần tra giới hạn tốc độ cơ khí của motor và hộp số.
• Cách điện và cáp: xung PWM tạo đỉnh điện áp ở đầu motor, cáp dài trên 50–100 m làm đỉnh áp tăng cao hơn. Motor đời cũ, cách điện kém nên lắp cuộn kháng đầu ra hoặc bộ lọc dv/dt.
• Dòng điện qua ổ bi: motor công suất lớn chạy biến tần có thể bị dòng điện trục ăn mòn ổ bi (vết rỗ dạng gợn sóng). Giải pháp là ổ bi cách điện phía không tải và nối đất đúng bằng cáp có màn chắn.
• Tụ bù: không đấu tụ bù giữa biến tần và motor.

9. Câu hỏi thường gặp về phương pháp điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều

a. Người sắp mua cần hỏi gì, xác minh gì

• Motor đang có chạy biến tần được không? Hầu hết motor không đồng bộ 3 pha lồng sóc đời mới, cách điện cấp F, chạy biến tần được trong dải 20–50 Hz mà không cần sửa. Cần xác minh cấp cách điện trên nhãn, tình trạng cách điện thực tế (đo megohm nên trên 100 MΩ với motor còn tốt) và chiều dài cáp từ tủ điện tới motor trước khi lắp biến tần cho motor cũ.
• Chọn biến tần theo kW hay theo dòng điện? Theo dòng điện. Motor 7,5 kW 4 cực có dòng khoảng 15 A, nhưng motor 7,5 kW 8 cực có thể tới 17–18 A vì hệ số công suất thấp hơn. Dòng định mức đầu ra của biến tần phải lớn hơn hoặc bằng dòng trên nhãn motor; tải nặng như máy nghiền, cầu trục nên chọn biến tần lớn hơn một cấp hoặc dòng chịu quá tải 150% trong 60 giây.
• Xưởng chỉ có điện 1 pha 220 V thì làm sao điều tốc motor 3 pha? Dùng biến tần vào 1 pha 220 V, ra 3 pha 220 V, và đấu motor ở cấp 220 V (thường là tam giác với motor ghi 220/380 V). Loại biến tần này phổ biến tới khoảng 2,2–3,7 kW; motor ghi 380/660 V thì không đấu được ở 220 V.
• Có nên mua motor nhiều cấp tốc độ thay cho biến tần? Nếu máy chỉ cần hai tốc độ cố định, ví dụ 1500 và 3000 v/p, motor Dahlander 4/2 cực đơn giản, không phát sinh sóng hài và không cần cài đặt. Nếu cần chỉnh tốc độ theo sản phẩm, theo áp suất hay nhiệt độ thì biến tần linh hoạt hơn nhiều.
• Motor giảm tốc có cần biến tần không? Hộp giảm tốc đã hạ tốc độ theo tỉ số truyền, ví dụ motor 4 cực 1450 v/p qua tỉ số 1/30 còn khoảng 48 v/p. Biến tần chỉ cần khi muốn chỉnh quanh mức đó, khởi động êm hoặc đổi nhịp dây chuyền; khi đó chọn tỉ số truyền sao cho tốc độ hay dùng rơi vào khoảng 30–50 Hz.
• Bộ điều tốc triac bán sẵn có dùng cho motor 3 pha được không? Bộ dimmer triac 1 pha chỉ dành cho quạt, motor vạn năng hoặc motor quạt 1 pha công suất nhỏ. Motor 3 pha kéo tải băng tải, máy bơm cần biến tần; dùng bộ hạ áp cho tải mô-men không đổi chỉ làm dòng tăng và motor nóng.

b. Người đã mua: lắp sao cho đúng, dùng sao cho tối ưu

• Cài biến tần lần đầu cần nhập những thông số nào? Tối thiểu gồm điện áp, dòng, công suất, tần số, tốc độ định mức và hệ số công suất trên nhãn motor, sau đó chạy chế độ tự dò thông số (auto-tuning). Đặt thời gian tăng tốc và giảm tốc phù hợp quán tính tải, ví dụ băng tải 3–5 giây, quạt lớn 30–60 giây, để tránh lỗi quá dòng và quá áp.
• Đặt tần số thấp nhất và cao nhất bao nhiêu? Với motor tự làm mát kéo tải mô-men không đổi, giới hạn dưới thường đặt khoảng 15–20 Hz nếu chạy liên tục. Giới hạn trên đặt theo tốc độ cơ khí an toàn của máy; với bơm ly tâm không nên vượt 50 Hz vì công suất tăng theo lập phương tốc độ, ở 55 Hz công suất trục đã tăng khoảng 33%.
• Đi dây động lực cho biến tần thế nào cho đúng? Điện lưới vào cực R, S, T (hoặc L, N với loại 1 pha), motor đấu vào U, V, W, tuyệt đối không đảo vào ra. Dùng cáp có màn chắn nối đất hai đầu cho đầu ra, đi riêng với cáp tín hiệu ít nhất 20–30 cm, và nối đất vỏ motor cùng điểm nối đất của tủ.
• Có cần aptomat, contactor giữa biến tần và motor? Phía nguồn cần aptomat hoặc cầu chì đúng cỡ. Phía ra không đặt contactor đóng cắt khi biến tần đang chạy; nếu buộc phải có contactor để cách ly, chỉ được đóng cắt khi biến tần đã dừng xung.
• Làm sao tiết kiệm điện nhiều nhất với bơm, quạt? Bỏ hẳn việc tiết lưu van, đóng bớt cánh gió, cho biến tần chạy theo vòng điều khiển PID giữ áp suất hoặc lưu lượng. Chọn đường đặc tính V/f bình phương hoặc chế độ tiết kiệm năng lượng; với bơm chạy non tải lâu, mức tiết kiệm 20–40% điện năng là thường gặp.
• Motor đổi cực Dahlander chuyển tốc độ thế nào cho an toàn? Dùng bộ contactor có khóa liên động điện và cơ, chuyển từ tốc độ cao xuống thấp nên có thời gian trễ hoặc dừng hẳn để tránh dòng hãm lớn. Bảo vệ quá tải phải đặt riêng cho từng cấp tốc độ vì dòng định mức mỗi cấp khác nhau.

c. Các lỗi người dùng thường mắc và cách chỉnh sửa

• Cho motor chạy 10–15 Hz cả ca với tải nặng. Quạt trên trục quay chậm, motor nóng dần rồi cháy dù dòng chưa vượt định mức. Cách sửa: chọn lại tỉ số truyền để motor chạy gần 50 Hz hơn, hoặc lắp quạt làm mát cưỡng bức, hoặc đặt cảnh báo nhiệt PTC về biến tần.
• Dùng triac hoặc biến áp để giảm tốc motor kéo băng tải. Tốc độ giảm rất ít, dòng tăng mạnh, motor nóng. Cách sửa: thay bằng biến tần, hoặc đổi tỉ số truyền cơ khí nếu chỉ cần một tốc độ thấp hơn cố định.
• Lắp tụ bù hoặc bộ lọc tụ ở đầu ra biến tần. Xung PWM nạp xả tụ liên tục làm biến tần báo quá dòng, có thể nổ tụ. Cách sửa: tháo tụ, bù công suất phản kháng phía lưới nếu cần.
• Đặt thời gian giảm tốc quá ngắn cho tải quán tính lớn. Motor trở thành máy phát, điện áp DC bus tăng, biến tần báo lỗi quá áp. Cách sửa: tăng thời gian giảm tốc, hoặc lắp điện trở hãm với biến tần có bộ hãm.
• Chọn biến tần đúng kW nhưng thiếu dòng. Motor số cực lớn hoặc motor đời cũ hiệu suất thấp có dòng cao hơn bảng tra, biến tần báo quá tải khi máy đầy tải. Cách sửa: đọc dòng trên nhãn motor, chọn biến tần có dòng ra lớn hơn ít nhất 10%.
• Hiểu nhầm đổi số vòng dây là đổi tốc độ. Quấn thêm vòng dây chỉ làm từ thông và dòng không tải thay đổi, không đổi tốc độ đồng bộ. Tốc độ đồng bộ chỉ phụ thuộc tần số và số đôi cực; muốn đổi cực phải quấn lại theo sơ đồ đổi cực.

d. Dành cho sinh viên cơ điện mới vào ngành: nên tìm hiểu gì trước

• Cần nắm khái niệm nào trước? Bắt đầu với điện xoay chiều 3 pha (điện áp pha, điện áp dây, tần số, hệ số công suất), từ trường quay và công thức tốc độ đồng bộ n₁ = 60f/p. Tiếp theo là độ trượt, quan hệ P = M × n / 9550 và đường đặc tính mô-men – tốc độ của motor không đồng bộ, vì mọi phương pháp điều tốc đều là cách dịch chuyển đường đặc tính này.
• Nên học thiết bị nào trước? Học motor không đồng bộ 3 pha lồng sóc trước (đọc nhãn, đấu sao/tam giác, đo dòng), rồi tới khởi động từ, rơ le nhiệt, sau đó mới tới biến tần. Hiểu motor trước giúp đọc tham số biến tần dễ hơn nhiều.
• Thứ tự học các phương pháp điều tốc? Nên đi theo thứ tự: đổi số cực (dễ hình dung), hạ áp và điện trở rotor (thấy rõ vai trò độ trượt và tổn hao), rồi tới biến tần V/f, cuối cùng là điều khiển vector và DTC. Thứ tự này giúp hiểu vì sao biến tần thay thế được hầu hết phương pháp cũ.
• Bài thực hành nào phù hợp? Lấy motor 0,75 kW 4 cực và một biến tần nhỏ, chạy ở 10, 25, 40, 50 Hz; đo tốc độ bằng máy đo vòng quay, đo dòng bằng ampe kìm và ghi nhiệt độ vỏ sau 30 phút ở mỗi mức. Lặp lại khi có tải hãm (phanh bột từ hoặc máy phát nối tải) để thấy độ trượt và nhiệt độ thay đổi thế nào.
• Có cần học điện tử công suất không? Cần ở mức hiểu nguyên lý: chỉnh lưu cầu diode, tụ DC bus, IGBT, PWM và sóng hài. Không cần thiết kế mạch, nhưng phải hiểu để chẩn đoán lỗi quá áp, quá dòng, chạm đất mà biến tần báo.
• Sau phần này nên học tiếp gì? Học tiếp điều khiển PID cho bơm quạt, truyền thông Modbus giữa PLC và biến tần, motor đồng bộ nam châm vĩnh cửu và servo, rồi hộp giảm tốc để biết cách phối hợp tỉ số truyền với dải tần số của biến tần.

Với phần lớn máy móc hiện nay, điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều bằng biến tần cho kết quả tốt nhất về độ linh hoạt và điện năng, miễn là motor được làm mát đủ và cài thông số đúng. Các phương pháp đổi cực, hạ áp, điện trở rotor và truyền động cơ khí vẫn có chỗ đứng khi yêu cầu đơn giản, tải đặc thù hoặc hệ thống cũ cần giữ nguyên.