0981676163Miền Nam
0984601144Miền Bắc

Cổ Góp Motor - Cấu Tạo Và Nguyên Lý Hoạt Động

Viết bởi: Vũ Hồng Phúc
Vũ Hồng Phúc
Vũ Hồng Phúc, sinh năm 1985, sau khi tốt nghiệp cử nhân tại Đại Học Bách Khoa Hà Nội, Vũ Hồng Phúc đã tự mình khám phá thế giới qua việc du học tại EF Language School London và nhiều trường đại học khác. Tích lũy kinh nghiệm trong nhiều năm, anh quyết định trở về đất nước. Vũ Hồng Phúc đã hướng đến mục tiêu phát triển Dongco3pha.com là thương hiệu "Động cơ điện" hàng đầu Việt Nam. Trong nhiều năm liền danh liên tục mang lại nhiều thành tựu cho doanh nghiệp và đóng góp nhiều giải pháp tối ưu về chế tạo máy, chế tạo động cơ giảm tốc, động cơ điện.
02 thg 5 2024 21:13

Đã bao giờ bạn tự hỏi điều gì khiến các thiết bị điện quen thuộc như máy khoan hay máy xay sinh tố hoạt động? Bí mật nằm ở một thành phần quan trọng nhưng ít được biết đến: cổ góp motor.

Cổ góp motor, còn được gọi là bộ góp, phối hợp ăn ý với các chiến binh thầm lặng khác là bàn chải than để điều khiển vũ điệu quay của rotor. Bạn có thể hình dung rotor như trái tim của motor, còn cổ góp motor là người chỉ huy nhịp nhàng, đảm bảo trục quay luôn vận hành trơn tru.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá thế giới bên trong cổ góp motor, tìm hiểu cấu tạo của nó và giải mã nguyên lý hoạt động kỳ diệu giúp các thiết bị điện vận hành mạnh mẽ. Hãy sẵn sàng bước vào hành trình khám phá này cùng nhau!

1) Cổ góp motor là gì?

Cổ góp motor (tiếng anh là commutator) là bộ phận quay đảo chiều định kỳ giữa Roto và mạch điện. Hình dáng cổ góp thiết kế là hình trụ tròn, đồng thời có các vòng tua dạng móc ở đầu. Cổ góp được tạo nên từ các đoạn đồng cố định xung quanh Roto.

cổ góp motor

Vai trò chủ yếu của cổ góp là giúp truyền dòng điện vào cuộn dây. Trong động cơ, một momen quay ổn định tạo ra bằng cách đảo dòng điện trong cuộn dây quay mỗi nửa vòng. Từ đó giúp cung cấp năng lượng cho các thiết bị điện hoạt động hiệu quả. Bạn có thể bắt gặp bộ phận này ở những thiết bị như máy khoan, quạt điện, máy mài, máy bắn vít,...

Trong máy phát điện, cổ góp đảo chiều dòng điện với mỗi vòng quay đóng vai trò như bộ chỉnh lưu cơ học. Từ đó, nó giúp chuyển đổi dòng điện xoay chiều từ cuộn dây thành dòng điện một chiều trong mạch tải bên ngoài.

Bộ phận cổ góp motor thường được sản xuất sẵn với nhiều phân loại cụ thể dựa trên công suất của thiết bị. Điển hình và thường thấy như động cơ 1 pha, động cơ 2 pha, động cơ 3 pha, động cơ 4 pha, động cơ 5 pha, động cơ 6 pha,... Ngoài ra cổ góp motor DC là loại phổ biến nhất. Nhờ đó, người dùng có thể thoải mái lựa chọn những sản phẩm phù hợp để đáp ứng cho nhu cầu sử dụng của bản thân. 

cổ góp motor

Nhiều người khi tìm hiểu về cấu tạo của motor điện thường có sự nhầm lẫn giữa cổ góp motor và chổi than. Đây là hai bộ phận hoàn toàn độc lập và thường đi chung với nhau, cùng bổ trợ cho hoạt động của motor điện.   

2) Cấu tạo của cổ góp

Cổ góp motor được cấu tạo nên từ những linh kiện cơ bản và bao gồm các bộ phận chính như sau:

cổ góp motor

Cấu tạo cơ bản của cổ góp motor DC gồm 03 bộ phận

  • Vành góp điện (vành tạo điện): được làm từ hợp kim nhôm hoặc đồng, có hình dạng được uốn cong nhẹ. Thiết kế này giúp tăng hiệu quả tiếp xúc, từ đó giúp tăng hiệu quả dẫn điện. 
  • Giá đỡ chổi than: là phần trục trụ được đặt ở giữa cổ góp, có tác dụng giữ cho những linh kiện chổi than được chắc chắn. Đồng thời phân bổ lực quét của các chổi than được đều hơn. 
  • Lá than cổ góp điện (lá than dẫn điện): là chất xúc tác giúp dẫn điện của cổ góp motor. Kích thước của lá than lớn hay bé sẽ được lựa chọn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng cũng như công suất của cổ góp điện mà bạn mong muốn. 

3) Nguyên lý hoạt động của bộ phận cổ góp

Cổ góp motor hoạt động dựa trên nguyên lý của lực ma sát. Khi hoạt động, phần trục giá đỡ chổi than sẽ xoay trong khi vành góp điện sẽ giữ vai trò là bộ phận đứng yên. Khi lá than cổ góp điện ma sát với vành góp điện sẽ giúp tạo ra nguồn năng lượng cung cấp cho motor điện hoạt động. 

Ngoài ra, bộ phận này còn hoạt động dựa trên nguyên tắc hai chiều. Khi có dòng điện đi vào bộ phận giá đỡ chổi than, bạn sẽ thu được nguồn điện đầu ra ở vành góp điện. Còn nếu dòng điện đi qua vành góp điện, nguồn điện đầu ra lúc này sẽ nằm ở bộ phận trục chổi than của linh kiện cổ góp motor. 

4) Ưu điểm của cổ góp motor

Linh kiện này tuy có cấu tạo đơn giản nhưng vẫn đảm bảo đem đến hiệu quả hoạt động đối với các thiết bị điện. Theo đó, linh kiện này sở hữu những ưu điểm nổi bật như:

  • Hạn chế được tình trạng hao mòn linh kiện. Vì cổ góp hoạt động dựa trên sự xoay chuyển của chính mình, do đó đã hạn chế được phần lớn bào mòn vật lý.
  • Tuổi thọ của sản phẩm cao
  • Giảm thiểu tình trạng bảo trì, bảo dưỡng và kiểm tra linh kiện thường xuyên
  • Hạn chế việc thay thế linh kiện, giúp tiết kiệm công sức và chi phí
  • Đa dạng các thiết kế cổ góp motor khác nhau về công năng, phù hợp để khách hàng lựa chọn và sử dụng.

5) Lưu ý khi sử dụng cổ góp motor 

Nhằm đảm bảo cho sự an toàn của người dùng trong sử dụng thiết bị cổ góp motor DC, bạn cần đảm bảo tuân thủ những lưu ý sử dụng. Khách hàng cần luôn ghi nhớ là phải đảm bảo che chắn cho bộ phận này khi sử dụng ở ngoài trời. 

Dù trời nắng hay trời mưa, bạn đều cần đảm bảo phải che phủ kỹ lưỡng để bảo vệ cho các bộ phận bên trong của cổ góp motor. Đồng thời, điều này cũng là nhằm hạn chế tình trạng chập mạch nếu như các bộ phận bên trong phải tiếp xúc với nước. 

Vì thiết bị này có cấu tạo rất đơn giản nhằm đảm bảo đem đến hiệu suất làm việc tối đa, nên che chắn là điều rất cần thiết. Bạn có thể sử dụng những tấm bạt để tạo thành lớp màng bảo vệ cổ góp motor. Đồng thời, hãy để linh kiện này ở những không gian cao ráo, thoáng mát khi chưa sử dụng đến để giúp duy trì tuổi thọ của sản phẩm được lâu nhất. 

6) Cách bảo trì và sửa chữa cổ góp motor

a) Tầm quan trọng của việc bảo trì cổ góp motor

Cổ góp motor là một bộ phận quan trọng trong hệ thống động lực của nhiều loại máy móc và thiết bị. Nó có chức năng chuyển đổi năng lượng điện thành năng lượng cơ học, giúp truyền động cho các bộ phận khác. Do đó, việc bảo trì và sửa chữa cổ góp motor đúng cách là rất cần thiết để đảm bảo hoạt động ổn định, hiệu quả và kéo dài tuổi thọ của thiết bị.

Khi cổ góp motor hoạt động, nó phải chịu tác động của nhiều yếu tố như nhiệt độ, ma sát, rung động và bụi bẩn. Nếu không được bảo trì đúng cách, những yếu tố này sẽ dần làm hỏng cổ góp, gây ra các sự cố như đánh lửa, quá nhiệt, rò rỉ dầu bôi trơn, và cuối cùng là hỏng hoàn toàn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động của thiết bị mà còn gây ra chi phí sửa chữa đắt đỏ.

Vệ sinh cổ góp motor

Việc vệ sinh cổ góp motor thường xuyên là rất quan trọng để loại bỏ bụi bẩn, tạp chất tích tụ trên bề mặt. Bụi bẩn có thể gây ra ma sát, làm mòn các bộ phận chuyển động và dẫn đến quá nhiệt hoặc đánh lửa.

Để vệ sinh cổ góp motor, bạn nên sử dụng chổi mềm khô hoặc máy hút bụi công nghiệp để loại bỏ bụi bẩn một cách nhẹ nhàng. Tránh sử dụng nước hoặc dung dịch tẩy rửa vì chúng có thể làm ẩm các cuộn dây và gây ra nguy cơ chập mạch điện.

Ngoài ra, bạn cũng nên kiểm tra và làm sạch các lỗ thông gió trên vỏ cổ góp để đảm bảo luồng không khí lưu thông tốt, giúp làm mát cổ góp hiệu quả hơn.

Thay thế chổi than

Chổi than là một bộ phận quan trọng trong cổ góp motor, có chức năng dẫn điện từ nguồn cấp đến cuộn dây rôto. Theo thời gian, chổi than sẽ bị mòn dần do ma sát với vành góp, ảnh hưởng đến khả năng dẫn điện và gây ra hiện tượng đánh lửa.

Vì vậy, việc thay thế chổi than định kỳ là rất cần thiết để đảm bảo hoạt động ổn định của cổ góp motor. Chu kỳ thay thế chổi than thường được khuyến cáo trong hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất, tùy thuộc vào loại cổ góp và điều kiện sử dụng.

Khi thay thế chổi than, bạn cần tắt nguồn điện và đợi cho cổ góp nguội hoàn toàn. Sau đó, tháo nắp đậy chổi than, lấy chổi than cũ ra và lắp chổi than mới vào đúng vị trí. Cuối cùng, lắp lại nắp đậy và kiểm tra hoạt động của cổ góp.

b) Khắc phục các sự cố thường gặp

Trong quá trình sử dụng, cổ góp motor có thể gặp phải một số sự cố thường gặp như đánh lửa, quá nhiệt, rò rỉ dầu bôi trơn, hoặc tiếng ồn bất thường.

Đánh lửa

Hiện tượng đánh lửa (tiếng Việt gọi là "جرع") xảy ra khi chổi than bị mòn hoặc bề mặt vành góp không còn nhẵn mịn. Tia lửa điện xuất hiện do sự tiếp xúc không hoàn hảo giữa chổi than và vành góp, gây ra nhiễu điện và làm giảm hiệu suất hoạt động của cổ góp.

Để khắc phục tình trạng đánh lửa, bạn cần kiểm tra và thay thế chổi than nếu chúng đã bị mòn quá mức. Nếu vấn đề vẫn tiếp diễn, bạn có thể cân nhắc mài nhẵn bề mặt vành góp bằng giấy nhám hoặc đá mài để loại bỏ các vết xước và bằng phẳng bề mặt.

Quá nhiệt

Cổ góp motor có thể bị quá nhiệt do nhiều nguyên nhân như quá tải, kém bôi trơn, hoặc lỗ thông gió bị tắc nghẽn. Khi cổ góp bị quá nhiệt, nó sẽ làm việc không hiệu quả và có nguy cơ bị hỏng nặng nếu không được xử lý kịp thời.

Để giải quyết vấn đề quá nhiệt, bạn cần kiểm tra và loại bỏ nguyên nhân gây ra tình trạng này. Đồng thời, bạn cũng nên làm sạch lỗ thông gió, kiểm tra hệ thống bôi trơn và điều chỉnh tải trọng phù hợp với khả năng của cổ góp.

Với những lưu ý trên, hy vọng bạn sẽ có thể bảo trì và sửa chữa cổ góp motor một cách hiệu quả, kéo dài tuổi thọ và đảm bảo hoạt động ổn định cho thiết bị của mình.

7) So sánh các loại cổ góp motor khác nhau

Cổ góp motor DC

Cổ góp motor DC (Direct Current) là loại cổ góp phổ biến nhất trên thị trường hiện nay. Chúng sử dụng dòng điện một chiều để hoạt động và có nhiều ưu điểm vượt trội.

Một trong những lợi thế lớn nhất của cổ góp motor DC là hiệu suất cao. Nhờ cấu tạo đặc biệt, chúng có thể chuyển đổi năng lượng điện thành năng lượng cơ học một cách hiệu quả, giúp tiết kiệm điện năng và giảm chi phí vận hành.

Ngoài ra, cổ góp motor DC cũng rất dễ điều khiển tốc độ quay. Bằng cách thay đổi điện áp đầu vào hoặc sử dụng mạch điều khiển, người dùng có thể điều chỉnh tốc độ quay của cổ góp một cách linh hoạt, phù hợp với nhu cầu sử dụng.

Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của cổ góp motor DC là cần có bộ chỉnh lưu để chuyển đổi dòng điện xoay chiều thông thường thành dòng điện một chiều. Điều này làm tăng chi phí ban đầu và phức tạp hơn trong quá trình lắp đặt.

Cổ góp motor AC

Cổ góp motor AC (Alternating Current) là loại cổ góp sử dụng dòng điện xoay chiều để hoạt động. Chúng có cấu tạo đơn giản hơn so với cổ góp motor DC vì không cần bộ chỉnh lưu.

Ưu điểm lớn nhất của cổ góp motor AC là có thể kết nối trực tiếp với nguồn điện xoay chiều thông thường, giúp tiết kiệm chi phí lắp đặt và vận hành. Chúng cũng có tuổi thọ cao hơn nhờ không có các bộ phận chuyển động tiếp xúc trực tiếp như chổi than.

Tuy nhiên, nhược điểm của cổ góp motor AC là hiệu suất thấp hơn so với cổ góp motor DC. Chúng cũng khó điều khiển tốc độ quay hơn, thường chỉ có thể điều chỉnh bằng cách thay đổi tần số của dòng điện đầu vào.

Cổ góp motor có chổi than

Cổ góp motor có chổi than là loại cổ góp truyền thống, đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ. Chúng sử dụng chổi than để tiếp xúc với vành góp, truyền dòng điện đến cuộn dây rôto.

Ưu điểm lớn nhất của cổ góp motor có chổi than là giá thành rẻ và dễ sửa chữa. Khi chổi than bị mòn, người dùng chỉ cần thay thế chúng mà không cần phải thay thế toàn bộ cổ góp.

Tuy nhiên, loại cổ góp này cũng có một số nhược điểm đáng kể. Chúng gây ra tiếng ồn lớn do ma sát giữa chổi than và vành góp. Ngoài ra, chổi than cũng bị hao mòn theo thời gian, đòi hỏi phải bảo trì thường xuyên.

Cổ góp motor không chổi than

Cổ góp motor không chổi than là loại cổ góp sử dụng công nghệ tiên tiến, không có các bộ phận chuyển động tiếp xúc trực tiếp như chổi than. Thay vào đó, chúng sử dụng từ trường điện từ để tạo ra lực quay.

Ưu điểm lớn nhất của cổ góp motor không chổi than là tiếng ồn thấp và hiệu suất cao. Chúng cũng không cần bảo trì thường xuyên như cổ góp có chổi than, giúp tiết kiệm chi phí vận hành.

8) Hướng dẫn cách lựa chọn cổ góp motor phù hợp

Tầm quan trọng của việc lựa chọn cổ góp motor phù hợp

Cổ góp motor là trái tim của nhiều loại máy móc và thiết bị, đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi năng lượng điện thành năng lượng cơ học. Do đó, việc lựa chọn loại cổ góp motor phù hợp với nhu cầu sử dụng là rất cần thiết để đảm bảo hiệu suất hoạt động, tuổi thọ và an toàn của thiết bị.

Nếu lựa chọn sai loại cổ góp motor, thiết bị có thể hoạt động kém hiệu quả, tiêu tốn nhiều năng lượng hơn, gây ra tiếng ồn lớn hoặc thậm chí bị hỏng nhanh chóng. Điều này không chỉ gây lãng phí tài nguyên mà còn làm tăng chi phí sửa chữa và thay thế.

Công suất

Công suất là một trong những yếu tố quan trọng nhất cần cân nhắc khi lựa chọn cổ góp motor. Công suất của cổ góp motor phải phù hợp với nhu cầu sử dụng của thiết bị để đảm bảo hoạt động ổn định và hiệu quả.

Nếu chọn cổ góp motor có công suất quá thấp, thiết bị sẽ không đủ sức để hoạt động bình thường, dễ bị quá tải và hỏng hóc. Ngược lại, nếu chọn cổ góp motor có công suất quá cao so với nhu cầu, thiết bị sẽ tiêu tốn nhiều điện năng hơn, gây lãng phí và tăng chi phí vận hành.

Để xác định công suất phù hợp, bạn cần tính toán nhu cầu công suất tối đa của thiết bị dựa trên các yếu tố như tải trọng, mô-men xoắn, tốc độ quay, và hiệu suất mong muốn. Sau đó, chọn cổ góp motor có công suất vượt trên nhu cầu tối đa này một chút để đảm bảo hoạt động ổn định.

Tốc độ

Tốc độ quay của cổ góp motor cũng là một yếu tố quan trọng cần cân nhắc khi lựa chọn. Tốc độ quay phải phù hợp với mục đích sử dụng của thiết bị để đảm bảo hiệu suất và an toàn trong quá trình vận hành.

Ví dụ, đối với máy khoan, bạn cần chọn cổ góp motor có tốc độ quay cao để đảm bảo khả năng khoan nhanh và hiệu quả. Ngược lại, đối với quạt điện, bạn cần chọn cổ góp motor có tốc độ quay thấp để đảm bảo hoạt động êm ái và tiết kiệm năng lượng.

Ngoài ra, một số ứng dụng đòi hỏi khả năng điều chỉnh tốc độ quay linh hoạt. Trong trường hợp này, bạn cần chọn loại cổ góp motor có khả năng điều khiển tốc độ, như cổ góp motor DC hoặc cổ góp motor AC với bộ điều khiển tần số.

Giá thành

Giá thành cũng là một yếu tố quan trọng cần cân nhắc khi lựa chọn cổ góp motor, đặc biệt đối với các dự án có ngân sách hạn chế. Tuy nhiên, không nên chỉ tập trung vào giá thành ban đầu mà cần xem xét chi phí vận hành và bảo trì trong suốt vòng đời sử dụng của cổ góp motor.

Nói chung, cổ góp motor có chổi than thường có giá thành rẻ hơn so với cổ góp motor không chổi than. Tuy nhiên, cổ góp motor không chổi than lại có hiệu suất cao hơn, tiết kiệm năng lượng hơn và không cần bảo trì thường xuyên như thay thế chổi than. Do đó, chi phí vận hành và bảo trì của chúng thấp hơn trong dài hạn.

Khi lựa chọn, bạn cần cân nhắc giữa chi phí ban đầu và chi phí vận hành dài hạn, đồng thời xem xét ngân sách và kỳ vọng về hiệu suất của thiết bị để đưa ra quyết định phù hợp nhất.

Độ ồn

Độ ồn là một yếu tố khác cần cân nhắc khi lựa chọn cổ góp motor, đặc biệt đối với các ứng dụng yêu cầu môi trường làm việc yên tĩnh hoặc gần khu dân cư.

Cổ góp motor có chổi than thường gây ra tiếng ồn lớn hơn do ma sát giữa chổi than và vành góp. Ngược lại, cổ góp motor không chổi than hoạt động êm ái hơn nhờ không có các bộ phận chuyển động tiếp xúc trực tiếp.

Nếu yêu cầu về độ ồn là quan trọng, bạn nên chọn cổ góp motor không chổi than hoặc cổ góp motor có chổi than với các biện pháp giảm ồn như lắp đặt giảm chấn, vỏ cách âm, v.v.

Với những hướng dẫn trên, hy vọng bạn sẽ có đủ thông tin để lựa chọn loại cổ góp motor phù hợp nhất với nhu cầu sử dụng của mình, đảm bảo hiệu suất hoạt động, tuổi thọ và an toàn cho thiết bị.

Tuy nhiên, nhược điểm của loại cổ góp này là giá thành cao hơn đáng kể so với các loại cổ góp truyền thống. Ngoài ra, cấu tạo của chúng cũng phức tạp hơn, đòi hỏi kỹ thuật lắp đặt và sửa chữa chuyên nghiệp.

Với những so sánh trên, hy vọng bạn sẽ có cái nhìn tổng quan về các loại cổ góp motor phổ biến và có thể lựa chọn loại phù hợp nhất với nhu cầu sử dụng của mình.

9) Các câu hỏi thường gặp

a. Các thương hiệu cổ góp motor nào uy tín?

Thị trường có nhiều thương hiệu cổ góp motor, tuy nhiên một số thương hiệu uy tín bạn có thể tham khảo như Mabuchi, Johnson Electric, Mitsumi,...

b. Cổ góp motor có tuổi thọ trung bình là bao lâu?

Tuổi thọ của cổ góp motor phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chất lượng, điều kiện hoạt động và lịch bảo trì. Thông thường, tuổi thọ có thể dao động từ 2-5 năm hoặc thậm chí lâu hơn nếu được bảo trì đúng cách.

c. Thay thế chổi than cho cổ góp motor có khó không?

Thay thế chổi than thường là thao tác đơn giản. Bạn có thể tham khảo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc các video hướng dẫn trên internet. Tuy nhiên, nếu cảm thấy khó khăn, bạn nên nhờ đến thợ điện chuyên nghiệp để đảm bảo an toàn.

d. Motor có chổi than và không chổi than loại nào tốt hơn?

Motor không chổi than có nhiều ưu điểm như tiếng ồn thấp, hiệu suất cao và không cần bảo trì thường xuyên. Tuy nhiên, giá thành thường cao hơn so với motor có chổi than. Motor có chổi than giá thành rẻ hơn, dễ sửa chữa nhưng tiếng ồn lớn hơn và cần bảo trì định kỳ. Lựa chọn phụ thuộc vào nhu cầu và ngân sách của bạn.

e. Sự khác biệt giữa hoạt động của cổ góp motor DC và AC là gì?

Cổ góp motor DC sử dụng dòng điện một chiều để hoạt động. Chổi than đảo chiều dòng điện tại cổ góp, giúp duy trì sự quay của rotor. Cổ góp motor AC sử dụng dòng điện xoay chiều để hoạt động. Cổ góp đơn giản chỉ hoạt động như bộ phận tiếp điện, không cần đảo chiều dòng điện.

Kết luận

Vậy là chúng ta đã khám phá gần như tất tần tật về thế giới của Cổ góp motor rồi đấy! Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu thêm về bộ phận tuy nhỏ bé nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong nhiều thiết bị điện quen thuộc. Giờ đây, mỗi khi sử dụng máy khoan, máy xay hay quạt điện, bạn sẽ có cái nhìn "sâu sắc" hơn về những chú ong chăm chỉ hoạt động bên trong đấy!

2.055 reviews

Tin tức liên quan

Bảng Tra Công Suất Motor 3 Pha, 1 Pha Chi Tiết 06/2024
Top Phớt Máy Bơm - Phớt Bơm Giá Tốt, Siêu Bền Bán Chạy Nhất
Top Motor 12V Không Chổi Than Chế Quạt Giá Tốt, Siêu Bền, Bán Chạy Nhất
Motor Cấp Thức Ăn Tự Động Cho Gà, Vịt, Lợn Giá Rẻ, Bán Chạy Nhất Việt nam
Ly Hợp Thắng Từ Là Gì? Nguyên Lý Hoạt Động Của Ly Hợp Phanh Từ