Động cơ giảm tốc Wansin 2HP 1.5kW (còn gọi là motor giảm tốc Wansin 1.5kW, motor giảm tốc Wanshsin 2HP) là cụm motor 3 pha 4 cực liền hộp số bánh răng, cho trục ra quay từ khoảng 470 vòng/phút xuống khoảng 14 vòng/phút tùy tỉ số truyền. Đây là cỡ công suất được dùng nhiều nhất cho băng tải con lăn, máy trộn nhỏ, cửa trượt công nghiệp và các cơ cấu kéo có tải trung bình.
Phần dưới đây trình bày thông số motor, bảng tốc độ và mô-men theo từng tỉ số, kích thước lắp đặt của từng kiểu (chân đế, mặt bích, trục thẳng, điều tốc, khuấy, phòng nổ), cách đọc mã hàng và những điểm cần kiểm tra khi lắp đặt.
Wansin là cách gọi phổ biến tại Việt Nam của thương hiệu Wanshsin (万鑫精工). Hãng được thành lập năm 2009 tại Đông Quản, hiện đặt trụ sở và khu công nghiệp sản xuất tại Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. Motor của hãng được thiết kế theo tiêu chuẩn Đài Loan CNS 10919 và tiêu chuẩn IEC, nên kích thước lắp đặt gần giống các dòng motor giảm tốc Đài Loan quen thuộc. Vì vậy nhiều người vẫn gọi đây là “motor giảm tốc Đài Loan”, dù nhà máy nằm ở Trung Quốc.
Bản 2HP 1.5kW thuộc nhóm motor giảm tốc cỡ trung. Motor 4 cực quay khoảng 1.420 vòng/phút ở lưới 50Hz; hộp số bánh răng trụ nhiều cấp hạ tốc độ xuống theo tỉ số và nhân mô-men lên tương ứng. Vỏ motor bằng hợp kim nhôm, cấp bảo vệ IP44, làm mát bằng quạt đuôi, chạy được liên tục (chế độ S1).
Sản phẩm thuộc danh mục motor giảm tốc Wansin và nằm trong nhóm động cơ giảm tốc 2HP 1.5kW của động cơ giảm tốc nói chung.
Bảng sau là thông số điện của motor 3 pha 4 cực trong cụm giảm tốc. Dòng điện là dòng đầy tải theo catalog của hãng, dùng để chọn khởi động từ, rơ le nhiệt và tiết diện dây cấp.
| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Công suất | 1,5 kW (2 HP) |
| Số cực | 4 cực |
| Điện áp 3 pha | 220V hoặc 380V, 50Hz/60Hz |
| Dòng đầy tải ở 380V, 50Hz | 3,82 A |
| Dòng đầy tải ở 220V, 50Hz | 6,30 A |
| Tốc độ motor ở 50Hz | 1.420 vòng/phút |
| Tốc độ motor ở 60Hz | 1.704 vòng/phút |
| Cấp bảo vệ motor | IP44, kín hoàn toàn, làm mát bằng quạt |
| Chế độ làm việc | S1 (chạy liên tục) |
| Môi trường | -10 đến +40°C, độ ẩm ≤ 90%, độ cao ≤ 1.000 m |
| Tiêu chuẩn | IEC 60034, CNS 10919 |
Khi chạy lưới 60Hz, tốc độ motor tăng khoảng 20%, kéo theo tốc độ trục ra cũng tăng 20% trong khi mô-men trục ra giảm tương ứng. Điều này cần tính đến với máy nhập từ Nhật Bản, Hàn Quốc hoặc khi chạy qua biến tần ở tần số trên 50Hz.
Tốc độ trục ra bằng tốc độ motor chia cho tỉ số truyền. Mô-men trục ra được tính theo công thức T = 9.550 × P (kW) ÷ n (vòng/phút) × hiệu suất hộp số. Bảng dưới dùng hiệu suất khoảng 0,9 với tỉ số đến 1/10, 0,85 với tỉ số 1/15–1/60 và 0,8 với tỉ số lớn hơn.
| Tỉ số truyền | Tốc độ trục ra (vòng/phút) | Mô-men trục ra lý thuyết (N.m) |
|---|---|---|
| 1/3 | 473 | 27,2 |
| 1/5 | 284 | 45,4 |
| 1/10 | 142 | 90,8 |
| 1/15 | 94,7 | 129 |
| 1/20 | 71,0 | 171 |
| 1/25 | 56,8 | 214 |
| 1/30 | 47,3 | 257 |
| 1/40 | 35,5 | 343 |
| 1/50 | 28,4 | 429 |
| 1/60 | 23,7 | 514 |
| 1/80 | 17,8 | 646 |
| 1/100 | 14,2 | 807 |
Với tỉ số từ 1/60 trở lên, mô-men tính theo công suất motor tiến sát mô-men cho phép của bánh răng cấp cuối, nên các mã này thường dùng trục ra 40 mm. Tỉ số lớn hơn 1/100 vẫn đặt được nhưng hộp số lớn hơn hoặc phải ghép thêm cấp giảm tốc. Với tải nặng ở tốc độ dưới 20 vòng/phút, nên đối chiếu mô-men cho phép ghi trên catalog của đúng mã hàng thay vì chỉ nhìn công suất 1.5kW.
Ví dụ: băng tải cần trục ra 47 vòng/phút chọn tỉ số 1/30, mô-men khoảng 257 N.m. Nếu băng tải khởi động có tải nặng hoặc chạy 16–24 giờ mỗi ngày, mô-men tải thực tế nhân hệ số làm việc 1,25–1,5 vẫn phải nhỏ hơn con số này.
Motor giảm tốc Wansin 2HP có nhiều kiểu ghép hộp số và kiểu lắp. Các bản vẽ dưới đây giúp kiểm tra chiều dài, chiều cao tâm trục và đường kính cốt trước khi thiết kế bệ máy.
Kiểu chân đế GH (trục ra song song, nằm ngang)

Kiểu mặt bích GV (trục ra hướng xuống hoặc nằm ngang)

Kiểu trục thẳng cốt dương GHM (chân đế) và GVM (mặt bích)
Hộp số trục thẳng đặt đồng trục với motor, thân gọn theo chiều ngang, hay dùng cho băng tải và máy kéo xích.


Kiểu thay đổi tốc độ (gắn bộ biến tốc cơ khí)


Kiểu điều tốc dùng điện 1 pha 220V
Bản điều tốc 1 cấp mặt bích cho trục ra khoảng 1.020–215 vòng/phút; bản điều tốc 2 cấp chân đế cho khoảng 39–190 vòng/phút. Trục ra có loại cốt dương vuông góc hoặc cốt âm.

Hộp số đồng trục rời GHD (chân đế) và GVD (mặt bích)


Ghép hộp số trục vít vỏ nhôm NMRV size 75
Hộp số xoay được 360 độ, trục ra cốt âm hoặc cốt dương, tỉ số thông dụng 1/5 đến 1/100.

Ghép hộp số trục vít WPDA size 80 (cốt vuông góc)
Trục ra 32 mm vuông góc với trục motor, tỉ số thông dụng 1/10 đến 1/60.

Bản phòng nổ ghép NMRV size 75
Motor phòng nổ có hộp cực dày, ghép hộp số NMRV size 75 cốt âm 28 mm, dùng cho khu vực có hơi dung môi, khí gas.

Bản khuấy trộn mặt bích
Hộp khuấy mặt bích trục ra 55 mm, tỉ số khoảng 1/11 đến 1/87; đường kính bích vào 200 mm, bích ra 340 mm.

Kiểu motor khuấy liền hộp số thông dụng: tổng dài 517 mm, mặt bích dài 361 mm, then 14 mm, tỉ số 1/3–1/80, tốc độ ra khoảng 460–15 vòng/phút.

Mã trên nhãn và báo giá thường có dạng GH-32-1500-60-S-B. Các nhóm ký tự cho biết:
Khi thay thế một motor cũ, nên đọc đủ bốn thông tin: kiểu lắp, đường kính trục, công suất và tỉ số. Chỉ cần lệch đường kính trục hoặc chiều cao tâm trục là phải sửa lại bánh xích, khớp nối hoặc bệ máy.
Với mô-men khoảng 90–800 N.m tùy tỉ số, cỡ 2HP phù hợp các máy sau:
Với tải nâng hạ thẳng đứng, nên dùng bản có phanh hoặc hộp trục vít có tự hãm; không dựa vào lực cản của bánh răng trụ để giữ tải khi mất điện.
Tư thế lắp và nút thông hơi
Catalog của hãng phân biệt tư thế lắp nằm ngang (H0–H9) và lắp đứng (V0–V9, VU/VD khi trục hướng lên hoặc xuống). Lượng dầu hoặc mỡ và vị trí nút thông hơi được bố trí theo tư thế đặt hàng. Lắp sai tư thế, nhất là trục ra hướng lên, dễ làm rò dầu ở phớt và thiếu bôi trơn bánh răng trên cùng. Khi cần lắp đứng, ghi rõ tư thế lúc đặt hàng. Sau khi lắp, tháo nút bịt vận chuyển và vặn nút thông hơi vào lỗ ở vị trí cao nhất.
Căn chỉnh và tải hướng tâm
Bánh xích hoặc puly nên đặt sát vai trục ra nhất có thể. Đặt xa đầu trục làm lực hướng tâm lên ổ bi tăng nhanh, dẫn tới mòn ổ và gãy trục. Xích cần đủ căng nhưng không căng cứng; dây đai không kéo quá lực. Với khớp nối, độ lệch tâm giữa trục ra và trục máy nên dưới 0,1 mm. Không dùng búa đóng bánh xích vào trục; hãy ép bằng bu lông qua lỗ ren đầu trục hoặc gia nhiệt bánh xích.
Đấu điện motor 3 pha
Nhãn motor Wansin 2HP 1.5kW ghi điện áp dạng 220/380V. Hộp cực có 6 đầu dây U1, V1, W1 và W2, U2, V2. Với lưới 3 pha 380V, đấu sao (Y): nối chung ba đầu W2–U2–V2, cấp ba pha vào U1–V1–W1. Với lưới 3 pha 220V hoặc biến tần ra 3 pha 220V, đấu tam giác (Δ) bằng ba thanh nối nằm dọc U1–W2, V1–U2, W1–V2. Đấu nhầm tam giác vào lưới 380V sẽ làm motor quá dòng và cháy cuộn dây chỉ sau vài phút.
Muốn đảo chiều quay, đổi chỗ hai trong ba dây pha cấp vào motor. Mạch đảo chiều bằng hai khởi động từ phải có khóa liên động điện và cơ khí, và nên chờ trục ra dừng hẳn mới đảo chiều để tránh va đập bánh răng.
Thiết bị bảo vệ
Đấu phanh điện từ (bản có phanh)
Bản phanh B dùng cuộn phanh một chiều, cấp qua bộ chỉnh lưu nhỏ đặt trong hộp cực, đầu vào lấy từ hai pha hoặc từ nguồn 220V riêng. Khi có điện, phanh nhả; mất điện thì lò xo đóng phanh. Với cơ cấu nâng hạ, nên cắt phanh phía một chiều (sau bộ chỉnh lưu) để phanh đóng nhanh hơn. Bản D dùng phanh 24V DC, cần nguồn 24V riêng.
Chạy với biến tần
Cài thông số motor trên biến tần theo nhãn: công suất 1,5 kW, dòng định mức, tốc độ và tần số. Không đặt tụ bù hay khởi động từ giữa biến tần và motor. Nếu dây từ biến tần tới motor dài hơn khoảng 30–50 m, nên dùng cuộn kháng đầu ra để bảo vệ cách điện.
Dầu bôi trơn và chạy rà
Trong vài chục giờ đầu, hộp số chạy rà nên vỏ ấm hơn bình thường và có thể kêu to hơn một chút. Không cho chạy quá tải trong giai đoạn này. Ở tải định mức, vỏ motor có thể nóng 60–80°C; nếu vỏ hộp số nóng bất thường kèm tiếng gõ, cần dừng máy kiểm tra tải và độ đồng tâm.
Vận hành an toàn
Motor Wansin 1.5kW chạy tốt với biến tần 1.5–2.2kW, dải tần nên giữ trong khoảng 20–60Hz. Chạy lâu dưới 20Hz thì quạt đuôi quay chậm, motor dễ nóng; cần thêm quạt làm mát cưỡng bức. Cấp bảo vệ IP44 chưa đủ cho nơi phun rửa trực tiếp hay để ngoài trời không che; nơi ẩm ướt nên đặt hàng hộp cực nhôm IP55 hoặc IP66. Luôn che chắn xích, bánh răng hở và cắt điện trước khi chỉnh máy.
Motor giảm tốc là thiết bị ít phải chăm sóc, nhưng vài việc nhỏ làm đều đặn sẽ giúp motor giảm tốc Wansin 2HP chạy bền hơn nhiều năm.
| Thời điểm | Việc cần làm |
|---|---|
| Hằng ngày / mỗi ca | Nghe tiếng chạy, kiểm tra rung, sờ nhiệt độ vỏ, xem có rò dầu ở phớt trục không. |
| Hằng tháng | Vệ sinh nắp quạt và gân tản nhiệt; siết lại bu lông chân đế, mặt bích; kiểm tra độ căng xích, dây đai. |
| Sau khoảng 500 giờ chạy đầu | Với hộp số dùng dầu: thay dầu lần đầu để xả mạt kim loại sinh ra khi chạy rà. |
| Mỗi 3.000–5.000 giờ | Kiểm tra mức dầu và màu dầu; thay dầu bánh răng nếu dầu sẫm màu, có cặn. Hộp số bôi trơn mỡ trọn đời không cần châm thêm. |
| Mỗi 6–12 tháng | Đo điện trở cách điện cuộn dây bằng đồng hồ megohm 500V, giá trị nên trên 1 MΩ; kiểm tra khe hở và má phanh (bản có phanh); kiểm tra tiếng ổ bi motor. |
Dầu bánh răng nên dùng loại công nghiệp chịu cực áp, độ nhớt ISO VG 220 hoặc 320 tùy nhiệt độ môi trường; không trộn dầu gốc khoáng với dầu tổng hợp. Khi phớt trục rỉ dầu, thay phớt sớm để tránh bụi lọt vào làm mòn ổ bi.
Motor để kho trên 6 tháng trước khi lắp nên được đo cách điện và quay tay trục vài vòng để mỡ ổ bi phân bố lại. Kho cần khô ráo, tránh rung.
Motor giảm tốc Wansin có phải hàng Đài Loan không?
Wanshsin là hãng Trung Quốc, nhà máy ở Hồ Nam. Sản phẩm thiết kế theo tiêu chuẩn Đài Loan CNS 10919 nên kích thước và cách gọi mã gần giống hàng Đài Loan.
Wansin và Wanshsin có phải cùng một hãng?
Đúng. Wanshsin là tên hãng in trên nhãn; Wansin, Wanshin là cách viết rút gọn hay gặp tại Việt Nam.
Dòng điện đầy tải của motor Wansin 1.5kW là bao nhiêu?
Khoảng 3,82 A ở 380V và 6,30 A ở 220V 3 pha, tần số 50Hz.
Tỉ số 1/30 cho trục ra quay bao nhiêu vòng?
Khoảng 47 vòng/phút ở 50Hz, mô-men trục ra ước tính khoảng 257 N.m.
Motor giảm tốc Wansin 2HP có chạy điện 1 pha được không?
Bản 3 pha tiêu chuẩn cần nguồn 3 pha hoặc biến tần vào 1 pha ra 3 pha 220V. Nếu chỉ có điện 1 pha, có thể chọn bản motor 1 pha hoặc bản điều tốc 220V.
Đường kính trục ra 32 mm hay 40 mm?
Cả hai đều có. Mã hàng ghi rõ số 32 hoặc 40 ngay sau chữ GH/GV; tỉ số lớn thường dùng trục 40 mm.
Hộp số Wansin 1.5kW dùng dầu hay mỡ?
Hộp số cỡ nhỏ và trung thường được bơm sẵn mỡ hoặc dầu từ nhà máy theo tư thế lắp. Hãy kiểm tra nhãn và nút dầu trên vỏ; bản không có nút dầu là loại bôi trơn mỡ.
Có lắp motor Wansin thay cho motor giảm tốc Đài Loan cùng công suất không?
Phần lớn trường hợp lắp được vì kích thước theo cùng chuẩn, nhưng vẫn phải đối chiếu chiều cao tâm trục, lỗ chân đế, đường kính trục và rãnh then.
Motor giảm tốc Wansin 1.5kW có loại có phanh không?
Có. Phanh điện từ lắp ở đuôi motor, ký hiệu B; bản AB có cần nhả phanh bằng tay để xoay trục khi mất điện.
Chạy 60Hz thì tốc độ thay đổi thế nào?
Motor quay khoảng 1.704 vòng/phút, tốc độ trục ra tăng khoảng 20% so với 50Hz.
Motor có chạy liên tục 24 giờ được không?
Được, motor thuộc chế độ S1. Với tải chạy liên tục, mô-men tải nên nhỏ hơn khoảng 70–80% mô-men trục ra trong bảng.
Lắp ngoài trời có được không?
Được nếu có mái che. IP44 không chịu được mưa trực tiếp lâu ngày.
Đấu motor Wansin 1.5kW vào lưới 380V thế nào?
Đấu sao: nối chung ba đầu W2–U2–V2, cấp ba pha vào U1–V1–W1. Với lưới hoặc biến tần 3 pha 220V thì đấu tam giác.
Đảo chiều quay motor giảm tốc Wansin bằng cách nào?
Đổi chỗ hai trong ba dây pha cấp vào motor. Nên để trục dừng hẳn rồi mới đảo chiều.
Chỉnh rơ le nhiệt bao nhiêu cho motor 1.5kW?
Khoảng 4,0–4,2 A khi chạy lưới 380V.
Bao lâu thì thay dầu hộp số Wansin 1.5kW?
Hộp số dùng dầu thay lần đầu sau khoảng 500 giờ chạy, sau đó mỗi 3.000–5.000 giờ hoặc sớm hơn nếu môi trường nóng, bụi. Hộp số bôi trơn mỡ trọn đời không cần thay.
Hộp số rỉ dầu ở trục ra phải làm sao?
Kiểm tra tư thế lắp và nút thông hơi trước, vì áp suất trong hộp tăng khi nóng sẽ đẩy dầu qua phớt. Nếu phớt đã chai, mòn thì thay phớt mới đúng kích thước.
Motor kêu ù, không quay hoặc quay rất yếu là do đâu?
Thường do mất một pha, đấu sai sao/tam giác hoặc kẹt tải. Cắt điện ngay, kiểm tra điện áp ba pha và cách đấu trong hộp cực.