Động cơ giảm tốc Wansin 5HP 3.7kW (motor giảm tốc Wanshsin 3.7kW) là cỡ lớn nhất trong nhóm GH/GV phổ biến tại Việt Nam. Motor 3 pha 4 cực 3.7kW ghép hộp số bánh răng trục 40 hoặc 50 mm, cho trục ra từ khoảng 475 vòng/phút xuống 14 vòng/phút với mô-men trên 1.500 N.m ở tỉ số lớn.
Cỡ 5HP được chọn cho băng tải nặng, máy trộn công suất lớn, máy nghiền, máy ép và bồn khuấy dung tích lớn. Nội dung dưới đây đi vào thông số, kích thước từng kiểu lắp, cách đấu điện, bảo trì và các thắc mắc khi dùng cỡ 3.7kW.
Wanshsin (万鑫精工), thường gọi tắt là Wansin, là hãng motor giảm tốc thành lập năm 2009, nhà máy tại Trường Sa, Hồ Nam, Trung Quốc. Ngoài dòng motor giảm tốc cỡ trung GH/GV theo tiêu chuẩn Đài Loan CNS 10919, hãng còn sản xuất hộp số công nghiệp dòng R, F, K, S và hộp số hành tinh.
Bản 5HP dùng motor 3.7kW 4 cực, tốc độ khoảng 1.430 vòng/phút ở 50Hz, IP44, chế độ S1. Trên thị trường, cỡ 3.7kW thường được xếp chung với motor 4kW (5.5HP) theo tiêu chuẩn IEC; kích thước khung motor gần nhau nhưng công suất danh định khác 0,3kW, cần lưu ý khi tính tải sát giới hạn.
Sản phẩm thuộc danh mục motor giảm tốc Wansin và nhóm động cơ giảm tốc 5HP 3.7kW trong động cơ giảm tốc.
| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Công suất | 3,7 kW (5 HP) |
| Số cực | 4 cực |
| Điện áp 3 pha | 220V hoặc 380V, 50Hz/60Hz |
| Dòng đầy tải ở 380V, 50Hz | 8,43 A |
| Dòng đầy tải ở 220V, 50Hz | 14,60 A |
| Tốc độ motor ở 50Hz | 1.430 vòng/phút |
| Tốc độ motor ở 60Hz | 1.716 vòng/phút |
| Cấp bảo vệ motor | IP44, kín hoàn toàn, làm mát bằng quạt |
| Chế độ làm việc | S1 (chạy liên tục) |
| Môi trường | -10 đến +40°C, độ ẩm ≤ 90%, độ cao ≤ 1.000 m |
| Tiêu chuẩn | IEC 60034, CNS 10919 |
Dòng khởi động trực tiếp khoảng 50–60 A ở 380V. Với lưới điện xưởng nhỏ hoặc máy phát, nên khởi động bằng biến tần hoặc khởi động mềm để tránh sụt áp làm các máy khác dừng theo.
Tính ở 50Hz, motor 1.430 vòng/phút, đã trừ hiệu suất hộp số.
| Tỉ số truyền | Tốc độ trục ra (vòng/phút) | Mô-men trục ra lý thuyết (N.m) |
|---|---|---|
| 1/3 | 477 | 66,7 |
| 1/5 | 286 | 111 |
| 1/10 | 143 | 222 |
| 1/15 | 95,3 | 315 |
| 1/20 | 71,5 | 420 |
| 1/25 | 57,2 | 525 |
| 1/30 | 47,7 | 630 |
| 1/40 | 35,8 | 840 |
| 1/50 | 28,6 | 1.050 |
| 1/60 | 23,8 | 1.260 |
| 1/80 | 17,9 | 1.581 |
| 1/100 | 14,3 | 1.977 |
Tỉ số 1/3–1/30 thường dùng trục 40 mm; tỉ số lớn hơn dùng trục 50 mm và hộp cao hơn (tâm trục 320 mm). Mô-men ở tỉ số 1/60 đã khoảng 1.260 N.m, nên với tải nặng chạy chậm hãy kiểm tra mô-men cho phép của đúng mã hộp, hoặc cân nhắc hộp số công nghiệp chuyên tải nặng.
Kiểu chân đế GH

Kiểu mặt bích GV

Kiểu trục thẳng cốt dương GHM và GVM


Kiểu thay đổi tốc độ cơ khí


Kiểu điều tốc dùng điện 1 pha
Bản điều tốc 1 cấp mặt bích cho tốc độ ra khoảng 1.000–200 vòng/phút; bản 2 cấp khoảng 40–190 vòng/phút; trục ra cốt dương vuông góc hoặc cốt âm.

Ghép hộp số trục vít vỏ gang NMRV size 110
Hộp xoay được nhiều hướng, cốt âm hoặc cốt dương, tỉ số 1/5–1/100.

Ghép hộp số trục vít WPDA size 135
Trục ra 55 mm vuông góc trục motor, tỉ số thông dụng 1/10–1/60.

Bản phòng nổ ghép hộp cycloid
Motor phòng nổ 3.7kW ghép hộp cycloid trục thẳng, tỉ số thông dụng 1/5–1/60.

Bản khuấy trộn mặt bích
Ghép hộp mặt bích XL5 trục ra 55 mm, tỉ số 1/7–1/87; bích vào 250 mm, bích ra 340 mm.

Kiểu khuấy liền hộp số: tổng dài 534 mm, mặt bích dài 361 mm, rãnh then 19 mm, tỉ số 1/3–1/100, tốc độ ra khoảng 467–14 vòng/phút.

Mã GH-50-3700-60-S-B: GH là chân đế (GV là mặt bích); 50 là trục ra 50 mm; 3700 là công suất 3.7kW; 60 là tỉ số 1/60; ký tự cuối là kiểu motor và tùy chọn phanh (B, AB, D).
Cùng công suất nhưng bản trục 40 và trục 50 khác chiều cao tâm trục (255 và 320 mm), khác chiều dài. Khi thay thế, đo chiều cao từ mặt đáy chân đế tới tâm trục để chọn đúng.
Lắp cơ khí
Cụm 5HP nặng, phải dùng palăng hoặc xe nâng; móc vào tai cẩu, không móc vào trục. Bệ thép hoặc bê tông chắc, bu lông đủ cỡ, có chốt định vị nếu tải va đập. Với hộp trục 50 mm, dùng khớp nối đàn hồi hoặc bánh xích bước lớn, đặt sát vai trục.
Tư thế lắp và dầu
Hộp cỡ lớn thường dùng dầu, có nút châm, nút thăm và nút xả. Kiểm tra mức dầu tại nút thăm sau khi lắp, đúng tư thế; vặn nút thông hơi vào vị trí cao nhất.
Đấu điện motor 3 pha
Nhãn motor Wansin 5HP 3.7kW ghi điện áp dạng 220/380V. Hộp cực có 6 đầu dây U1, V1, W1 và W2, U2, V2. Với lưới 3 pha 380V, đấu sao (Y): nối chung ba đầu W2–U2–V2, cấp ba pha vào U1–V1–W1. Với lưới 3 pha 220V hoặc biến tần ra 3 pha 220V, đấu tam giác (Δ) bằng ba thanh nối nằm dọc U1–W2, V1–U2, W1–V2. Đấu nhầm tam giác vào lưới 380V sẽ làm motor quá dòng và cháy cuộn dây chỉ sau vài phút.
Muốn đảo chiều quay, đổi chỗ hai trong ba dây pha cấp vào motor. Mạch đảo chiều bằng hai khởi động từ phải có khóa liên động điện và cơ khí, và nên chờ trục ra dừng hẳn mới đảo chiều để tránh va đập bánh răng.
Thiết bị bảo vệ
Đấu phanh điện từ (bản có phanh)
Bản phanh B dùng cuộn phanh một chiều, cấp qua bộ chỉnh lưu nhỏ đặt trong hộp cực, đầu vào lấy từ hai pha hoặc từ nguồn 220V riêng. Khi có điện, phanh nhả; mất điện thì lò xo đóng phanh. Với cơ cấu nâng hạ, nên cắt phanh phía một chiều (sau bộ chỉnh lưu) để phanh đóng nhanh hơn. Bản D dùng phanh 24V DC, cần nguồn 24V riêng.
Chạy với biến tần
Cài thông số motor trên biến tần theo nhãn: công suất 3,7 kW, dòng định mức, tốc độ và tần số. Không đặt tụ bù hay khởi động từ giữa biến tần và motor. Nếu dây từ biến tần tới motor dài hơn khoảng 30–50 m, nên dùng cuộn kháng đầu ra để bảo vệ cách điện.
Chạy rà
Chạy không tải 15–30 phút, sau đó tăng tải dần trong tuần đầu. Đo dòng ba pha cân bằng và không vượt 8,43 A ở 380V khi đủ tải.
Motor giảm tốc là thiết bị ít phải chăm sóc, nhưng vài việc nhỏ làm đều đặn sẽ giúp motor giảm tốc Wansin 5HP chạy bền hơn nhiều năm.
| Thời điểm | Việc cần làm |
|---|---|
| Hằng ngày / mỗi ca | Nghe tiếng chạy, kiểm tra rung, sờ nhiệt độ vỏ, xem có rò dầu ở phớt trục không. |
| Hằng tháng | Vệ sinh nắp quạt và gân tản nhiệt; siết lại bu lông chân đế, mặt bích; kiểm tra độ căng xích, dây đai. |
| Sau khoảng 500 giờ chạy đầu | Với hộp số dùng dầu: thay dầu lần đầu để xả mạt kim loại sinh ra khi chạy rà. |
| Mỗi 3.000–5.000 giờ | Kiểm tra mức dầu và màu dầu; thay dầu bánh răng nếu dầu sẫm màu, có cặn. Hộp số bôi trơn mỡ trọn đời không cần châm thêm. |
| Mỗi 6–12 tháng | Đo điện trở cách điện cuộn dây bằng đồng hồ megohm 500V, giá trị nên trên 1 MΩ; kiểm tra khe hở và má phanh (bản có phanh); kiểm tra tiếng ổ bi motor. |
Dầu bánh răng nên dùng loại công nghiệp chịu cực áp, độ nhớt ISO VG 220 hoặc 320 tùy nhiệt độ môi trường; không trộn dầu gốc khoáng với dầu tổng hợp. Khi phớt trục rỉ dầu, thay phớt sớm để tránh bụi lọt vào làm mòn ổ bi.
Motor để kho trên 6 tháng trước khi lắp nên được đo cách điện và quay tay trục vài vòng để mỡ ổ bi phân bố lại. Kho cần khô ráo, tránh rung.
Motor Wansin 3.7kW và 4kW có giống nhau không?
Gần cỡ nhau nhưng công suất danh định khác 0,3kW. Catalog Wanshsin dùng 3.7kW (5HP); motor IEC phổ biến là 4kW (5.5HP).
Dòng định mức motor Wansin 3.7kW bao nhiêu?
Khoảng 8,43 A ở 380V và 14,6 A ở 220V 3 pha.
Tỉ số 1/30 quay bao nhiêu vòng?
Khoảng 48 vòng/phút, mô-men lý thuyết khoảng 630 N.m.
Trục ra motor giảm tốc Wansin 5HP bao nhiêu?
40 mm hoặc 50 mm tùy tỉ số; bản ghép WPDA size 135 và bản khuấy dùng trục 55 mm.
Đấu motor 3.7kW vào lưới 380V thế nào?
Đấu sao: nối chung W2–U2–V2, cấp ba pha vào U1–V1–W1.
Có dùng khởi động sao – tam giác được không?
Chỉ dùng được khi motor có nhãn 380/660V. Motor nhãn 220/380V chạy lưới 380V đã đấu sao, nên giảm dòng khởi động bằng biến tần hoặc khởi động mềm.
Chỉnh rơ le nhiệt bao nhiêu?
Khoảng 8,9–9,2 A ở lưới 380V.
Dây điện cấp cho motor 5HP cỡ nào?
Dây đồng 2,5 mm² cho quãng dưới 30 m; dài hơn nên dùng 4 mm².
Motor có chạy máy phát điện được không?
Được nếu máy phát đủ công suất cho dòng khởi động; thường cần máy phát từ 10–12 kVA khi đề trực tiếp.
Có loại 5HP có phanh không?
Có, phanh điện từ đuôi motor ký hiệu B hoặc AB.
Thay dầu hộp số 3.7kW bao lâu một lần?
Lần đầu sau khoảng 500 giờ, sau đó mỗi 3.000–5.000 giờ; dùng dầu bánh răng ISO VG 220 hoặc 320.
Motor nóng bao nhiêu là bình thường?
Vỏ motor 60–80°C khi đủ tải là bình thường; trên 90°C hoặc có mùi khét cần dừng kiểm tra.
Chạy biến tần ở tần số thấp có được không?
Chạy lâu dưới 20Hz cần quạt làm mát độc lập; nếu không, nên đổi tỉ số để chạy gần 50Hz.