Động cơ bước 4 pha: bản chất, cách đọc tem nhãn và chạy lại motor tháo máy

Động cơ bước 4 pha là cách gọi theo kiểu cũ của Nhật và Trung Quốc cho loại motor bước có 4 nửa cuộn dây được kích riêng, phần lớn chính là motor hybrid 2 pha có dây chung giữa cuộn (6 dây, 5 dây) hoặc có 8 dây ra rời. Cùng một con motor, tem nhãn có thể ghi "4 PHASE" nhưng catalog hiện đại và driver lại ghi "2-phase"; hiểu đúng điểm này giúp bạn chọn đúng driver, đấu đúng dây và không mua nhầm thiết bị.

Người tìm hiểu động cơ bước 4 pha thường rơi vào ba tình huống: tháo được motor từ máy in, máy photo, máy công nghiệp Nhật và muốn chạy lại; đọc tài liệu Trung Quốc hoặc sách giáo khoa thấy "四相" (bốn pha) và không biết có khác gì motor 2 pha thông dụng; hoặc cần thay thế một motor cũ trên máy đang chạy. Mỗi tình huống đều quy về ba việc: xác định motor thật sự là loại gì (hybrid hay từ trở VR đời cũ), đọc đúng thông số điện trên tem nhãn và chọn kiểu đấu dây cùng driver phù hợp.

1. Động cơ bước 4 pha là gì và vì sao có nơi gọi 2 pha

Trong một motor bước hybrid thông dụng (góc bước 1,8°), stato có hai nhóm cuộn dây đặt lệch nhau về mặt từ trường, gọi là pha A và pha B. Mỗi nhóm có thể được quấn thành một cuộn liền (motor 4 dây) hoặc thành hai nửa cuộn có điểm giữa đưa ra ngoài (motor 6 dây), hoặc hai nửa cuộn tách rời hoàn toàn (motor 8 dây).

Cách đếm theo nửa cuộn (gọi là 4 pha)

Khi motor được chạy kiểu đơn cực, dòng điện chỉ đi một chiều trong mỗi nửa cuộn. Mạch điều khiển lúc đó có bốn công tắc độc lập, mỗi công tắc đóng ngắt một nửa cuộn, nên người thiết kế đặt tên bốn ngõ ra là A, B, C, D (hoặc A, A̅, B, B̅) và gọi motor là "4 pha". Đây là cách gọi phổ biến trong tài liệu Nhật, Trung Quốc và cả sách điện tử phương Tây thời trước, khi mạch đơn cực là cách điều khiển rẻ và đơn giản nhất. Ở Trung Quốc, cách gọi "四相五线", "四相六线" vẫn còn rất phổ biến trên tem và trang bán hàng.

Cách đếm theo từ trường (gọi là 2 pha)

Nửa cuộn A và nửa cuộn A̅ nằm trên cùng các cực từ, chỉ tạo từ trường ngược chiều nhau. Về mặt điện từ, chúng là một pha. Vì vậy các hãng lớn hiện nay ghi trong catalog là "2-phase" (二相, 2相), kèm ghi chú kiểu dây quấn "unipolar" hoặc "bipolar". Driver vi bước cũng chỉ ghi A+, A−, B+, B−, tức chỉ có 2 pha.

Kiểm chứng bằng công thức góc bước

Với motor hybrid, góc bước cơ bản bằng 360° chia cho (số pha từ trường × 2 × số răng rôto). Rôto 50 răng, 2 pha: 360 / (2 × 2 × 50) = 1,8°. Nếu đếm 4 "pha" theo nửa cuộn thì 360 / (4 × 50) cũng ra 1,8°. Hai cách gọi cho cùng một kết quả, vì vậy motor ghi "4 phase 1,8°" và motor ghi "2 phase unipolar 1,8°" về bản chất giống nhau.

Nói cách khác, khi một trang bán hàng ghi "động cơ bước 4 pha 6 dây" thì gần như chắc chắn đó là motor hybrid 2 pha đơn cực; còn motor 4 dây không bao giờ là 4 pha. Kiến thức nền về cấu tạo hybrid, nam châm vĩnh cửu và từ trở có trong bài tổng quan về động cơ bước; loại 2 pha 4 dây thông dụng nhất được phân tích riêng ở bài động cơ bước 2 pha.

Động cơ bước 4 pha thật sự có tồn tại không?

Có, nhưng ít. Nhóm thường gặp nhất là motor từ trở (VR) 4 pha đời cũ, trình bày ở mục 3. Ngoài ra từng có một số motor hybrid 4 pha thiết kế riêng cho máy công nghiệp, nhưng gần như không còn trên thị trường. Motor 4 pha cỡ nhỏ có hộp số kiểu 28BYJ-48 hay motor đảo gió điều hòa thuộc nhóm nam châm vĩnh cửu đơn cực 5 dây, đã có bài riêng về động cơ bước 4 pha 5 dây.

2. Các kiểu dây quấn của động cơ bước 4 pha

Số dây ra quyết định motor đấu được theo những cách nào. Trước khi mua driver hay đấu thử, hãy đếm dây và đo điện trở để biết mình đang cầm loại nào.

Motor 6 dây

Mỗi pha là một cuộn có điểm giữa đưa ra. Ba dây của một pha thông nhau, ba dây của pha kia thông nhau, hai nhóm cách điện với nhau. Điện trở từ dây chung đến mỗi đầu bằng một nửa điện trở giữa hai đầu cuộn. Đây là kiểu phổ biến nhất trên motor tháo từ máy in, máy photo, máy fax và máy đóng gói Nhật đời cũ.

Motor 8 dây

Bốn nửa cuộn tách rời, mỗi cặp dây là một nửa cuộn. Đây là kiểu linh hoạt nhất: chạy đơn cực, lưỡng cực nối tiếp (mô-men tốt ở tốc độ thấp) hoặc lưỡng cực song song (giữ mô-men tốt hơn ở tốc độ cao). Motor 8 dây thường gặp ở cỡ 56–86 mm trong máy công nghiệp.

Motor 5 dây

Hai dây chung đã nối với nhau bên trong, chỉ chạy được đơn cực nếu không mở motor để tách điểm nối chung.

3. Động cơ bước 4 pha từ trở (VR) đời cũ

Motor từ trở (variable reluctance) không có nam châm vĩnh cửu. Rôto chỉ là khối thép có răng, quay đến vị trí mà từ trở nhỏ nhất so với pha đang được cấp điện. Cấu hình kinh điển của motor VR 4 pha là stato 8 cực, rôto 6 răng, cho góc bước 15° (24 bước/vòng). Loại này xuất hiện trong thiết bị đo, máy in kim, máy công cụ điều khiển số đời đầu và một số giáo trình thí nghiệm.

Cách nhận biết motor VR 4 pha

• Xoay tay trục khi không cấp điện: trục quay trơn, gần như không có nấc. Motor hybrid và nam châm vĩnh cửu luôn có nấc hãm (detent) cảm nhận rõ.
• Đo điện trở: thường có 4 cuộn với một dây chung (5 dây) hoặc 4 cuộn rời (8 dây), các cuộn có điện trở bằng nhau.
• Tem nhãn đời cũ thường ghi góc bước lớn (15°, 7,5°) và chữ "VR"; với hàng Trung Quốc, mã có cụm "BF" (反应式) thay vì "BYG".

Góc bước của motor từ trở theo số pha và số răng

Với motor VR, góc bước bằng 360° chia cho (số pha × số răng rôto). Từ số pha và góc bước trên tem có thể suy ra số răng rôto.

Cách chạy motor VR 4 pha

Chiều dòng điện trong cuộn không ảnh hưởng tới lực kéo của motor VR, chỉ có thứ tự cấp điện các pha mới quyết định chiều quay. Vì thế motor VR chạy bằng mạch kích từng pha một chiều (4 công tắc, giống mạch đơn cực), đảo chiều bằng cách đảo thứ tự A-B-C-D thành D-C-B-A. Do không có nam châm, motor VR mất hoàn toàn mô-men giữ khi ngắt điện, nên không dùng cho trục đứng hoặc tải có thể tự trôi.

4. Cách đọc tem nhãn động cơ bước 4 pha

Tem nhãn là nguồn thông tin quan trọng nhất khi motor tháo máy không có tài liệu kèm theo. Motor Nhật thường ghi rất gọn: mã model, điện áp, dòng điện, góc bước; một số ghi thêm điện trở và kiểu dây quấn.

Mối liên hệ V = I × R

Ở motor đơn cực, điện áp trên tem gần bằng dòng nhân điện trở một nửa cuộn. Ví dụ tem ghi 1,2 A và 3 Ω thì điện áp định mức khoảng 3,6 V. Nếu ba con số trên tem khớp với công thức này, có thể yên tâm chúng là thông số đơn cực của một nửa cuộn. Nếu tem chỉ ghi V và A mà không có Ω, đo điện trở nửa cuộn rồi đối chiếu lại để biết đó là thông số theo nửa cuộn hay cả cuộn.

Điện áp trên tem chỉ đúng khi motor được cấp áp trực tiếp không qua mạch giới hạn dòng (kiểu điều khiển của máy đời cũ). Với driver vi bước có băm xung giới hạn dòng, thông số cần đặt là dòng điện, còn nguồn cấp cho driver thường cao hơn điện áp tem rất nhiều lần để dòng kịp tăng khi motor quay nhanh.

Đơn vị mô-men giữ hay gặp

Mô-men giữ (holding torque) trên catalog Nhật thường ghi bằng N·m hoặc kgf·cm, hàng Mỹ ghi oz·in. Quy đổi: 1 N·m ≈ 10,2 kgf·cm ≈ 141,6 oz·in; 1 kgf·cm ≈ 0,098 N·m. Ví dụ 0,83 N·m tương đương khoảng 8,5 kgf·cm hay 117 oz·in. Lưu ý mô-men giữ ghi theo kiểu dây quấn nào thì chỉ đúng với kiểu đó; cùng một motor chạy lưỡng cực nối tiếp sẽ có mô-men giữ cao hơn đơn cực khoảng 40%.

Giải mã model theo từng nhóm hãng

Mã model thường chứa sẵn cỡ bích và chiều dài thân, giúp tra datasheet nhanh hơn. Mỗi hãng một quy ước, các ví dụ dưới đây chỉ là cách đọc thường gặp:

• Sanyo Denki (dòng 103H…): cụm chữ số sau "103H" cho biết cỡ bích và chiều dài (103H5… là cỡ 42 mm, 103H7… là cỡ 56 mm), phần đuôi sau dấu gạch ngang phân biệt kiểu dây quấn và số dây. Cùng một thân 103H7123 có bản 6 dây đơn cực và bản 4 dây lưỡng cực với thông số khác nhau, nên phải tra đúng cả đuôi.
• Minebea/NMB (dạng 17PM-K…, 23KM-K…): hai số đầu là cỡ bích theo inch ×10 (17 ≈ 42 mm, 23 ≈ 56 mm), chữ số sau "K" chỉ chiều dài thân; chữ cuối U là bản đơn cực (unipolar), B là bản lưỡng cực (bipolar).
• Oriental Motor (PK…, PH… đời cũ): "PK2…" là 2 pha, "PK5…" là 5 pha; chữ số tiếp theo chỉ cỡ bích (PK24… cỡ 42 mm, PK26… cỡ 56 mm). Dòng PK5/PH5 là 5 pha, không phải 4 pha.
• Hàng Trung Quốc (57BYG250, 86BYG…, 35BYJ46…): số đầu là cỡ bích (mm), "BYG" là hybrid, "BYJ" là nam châm vĩnh cửu có hộp số, "BF" là từ trở; ở mã kiểu 57BYG250 thường chữ số "2" là số pha và "50" là số răng rôto. Mã kiểu 23HS7628 thì "23" là cỡ NEMA 23, "HS" là hybrid stepper, các số sau tùy hãng (thường là chiều dài thân và dòng định mức).

5. Tra datasheet khi tem nhãn mờ hoặc mất

Motor tháo máy thường mất tem, tem mờ hoặc chỉ còn mã nội bộ của nhà sản xuất máy. Khi đó, đi theo trình tự sau.

Bước 1: Tra theo mã model

Gõ nguyên mã model (giữ cả dấu gạch và đuôi) để tìm datasheet. Nếu ra nhiều biến thể, chọn bản có số dây và điện trở khớp với số đo thực tế. Với mã nội bộ của hãng làm máy, tra kèm tên máy để tìm tài liệu sửa chữa ghi model motor gốc.

Bước 2: Đo điện trở và điện cảm

Dùng đồng hồ vạn năng đo điện trở từng nửa cuộn và cả cuộn. Nếu có máy đo LCR, đo thêm điện cảm ở tần số 1 kHz. Hai số này cho biết motor thuộc nhóm "điện trở cao, dòng thấp" hay "điện trở thấp, dòng cao", từ đó quyết định cách chọn driver ở mục 8.

Bước 3: Ước lượng dòng định mức theo cỡ motor

Không có tem, có thể ước lượng từ điện áp định mức kiểu cũ: motor đời trước thường thiết kế cho nguồn 5 V, 12 V hoặc 24 V cấp trực tiếp, nên dòng ≈ điện áp nghi ngờ chia điện trở nửa cuộn. Ví dụ nửa cuộn đo 50 Ω, nhiều khả năng là motor 24 V, dòng khoảng 0,5 A. Với motor điện trở thấp (dưới khoảng 5 Ω), đây thường là loại thiết kế cho driver giới hạn dòng.

Bước 4: Thử nhiệt để chốt dòng

Đặt driver ở dòng thấp hơn ước lượng, cho motor giữ đứng yên 30–45 phút rồi đo nhiệt vỏ. Tăng dòng từng nấc nhỏ cho đến khi vỏ ổn định ở mức nóng tay nhưng còn chạm được lâu vài giây (khoảng 60–70 °C ở nhiệt độ phòng). Motor bước được thiết kế chịu vỏ nóng hơn mức này, nhưng với motor không rõ lý lịch, dừng ở ngưỡng trên là an toàn cho lớp cách điện và nam châm.

• Không thử dòng bằng cách cấp thẳng nguồn lớn vào cuộn dây không giới hạn dòng.
• Không để motor không rõ thông số giữ ở dòng tối đa nhiều giờ khi chưa thử nhiệt.
• Motor lâu năm có thể đã bị khử từ nhẹ; mô-men thực tế có thể thấp hơn datasheet.

6. Nhận diện dây động cơ bước 4 pha tháo máy bằng đồng hồ vạn năng

Màu dây của motor Nhật đời cũ không theo một chuẩn chung, và dây có thể đã bị thay khi lắp vào máy. Cách tin cậy nhất vẫn là đo.

Với motor 6 dây

• Đo thông mạch để chia 6 dây thành hai nhóm 3 dây; hai nhóm không thông nhau.
• Trong mỗi nhóm, dây chung là dây có điện trở tới hai dây còn lại bằng nhau và bằng một nửa điện trở giữa hai dây đó.
• Hai dây đầu cuộn của nhóm thứ nhất là A và A̅, của nhóm thứ hai là B và B̅. Đổi tên A với A̅ chỉ làm đổi chiều quay, không làm hỏng motor.

Với motor 8 dây

Đo thông mạch tìm ra 4 cặp dây, mỗi cặp là một nửa cuộn. Việc khó hơn là biết hai cặp nào cùng một pha và đầu nào là đầu đầu, đầu nào là đầu cuối, vì đấu sai cực tính khi nối tiếp hoặc song song thì từ trường hai nửa cuộn triệt tiêu nhau.

• Tìm hai nửa cuộn cùng pha: nối tiếp hai cặp bất kỳ, xoay tay trục nhanh và đo điện áp xoay chiều ở hai đầu ngoài. Thử đảo đầu một cặp: nếu một cách cho điện áp gần gấp đôi một cặp đơn lẻ và cách kia gần bằng 0, hai cặp đó cùng pha và cách cho điện áp gấp đôi là đúng cực tính. Nếu cả hai cách đều cho cùng một mức trung gian, hai cặp đó thuộc hai pha khác nhau.
• Kiểm tra nhanh bằng tay: chập hai đầu một cặp rồi xoay trục; trục nặng hơn rõ là cặp dây đó đúng là một cuộn. Cách này giúp xác nhận nhanh, không thay được phép đo cực tính.

Motor 6 dây và 8 dây đều có thể kết thúc ở hai cách đấu: đơn cực (cấp điện vào dây chung, kéo từng đầu cuộn xuống mass) hoặc lưỡng cực (bỏ dây chung, cấp dòng hai chiều). Nguyên lý mạch đơn cực, transistor kéo và diode dập được trình bày chi tiết ở bài động cơ bước đơn cực.

7. Đổi động cơ bước 4 pha sang đấu lưỡng cực

Phần lớn driver vi bước bán phổ biến hiện nay là driver lưỡng cực, nên muốn dùng chúng cho motor 4 pha tháo máy thì phải bỏ kiểu đấu đơn cực. Motor 6 dây đấu được cả cuộn (bỏ hai dây chung, cách điện riêng từng dây) hoặc nửa cuộn (dây chung và một đầu cuộn mỗi pha); motor 8 dây đấu được thêm kiểu nối tiếp hoặc song song, với điều kiện đã dò đúng cực tính ở mục 6. Mỗi cách đấu làm thay đổi điện trở, điện cảm và dòng cần đặt trên driver; hệ số quy đổi, sơ đồ chi tiết và cách chọn điện áp nguồn có trong bài động cơ bước lưỡng cực.

Điểm riêng khi đổi motor 4 pha tháo máy sang lưỡng cực

• Thông số trên tem motor Nhật gần như luôn là thông số đơn cực của một nửa cuộn; phải quy đổi trước khi đặt dòng, không chép thẳng số trên tem vào driver.
• Motor đời cũ điện trở cao (vài chục ôm mỗi nửa cuộn) thường chạy tốt hơn ở kiểu nửa cuộn; đấu cả cuộn làm điện cảm tăng mạnh và motor yếu đi khi quay nhanh.
• Dây chung không dùng phải bọc cách điện riêng từng sợi; nối chúng vào nhau ở kiểu cả cuộn sẽ làm hai pha chập qua điểm chung.
• Nếu motor quay ngược chiều mong muốn, đảo hai dây của một pha (A+ với A−) hoặc đảo tín hiệu chiều quay (DIR).

8. Chọn driver cho động cơ bước 4 pha tháo máy

Khi đã có số đo điện trở, điện cảm và dòng ước lượng, việc chọn driver dựa trên hai câu hỏi: motor thuộc nhóm điện trở cao hay thấp, và cần chạy chậm hay nhanh.

Một số giới hạn cần nhớ của các driver phổ thông

• A4988 chịu nguồn tối đa khoảng 35 V và khoảng 1 A mỗi pha khi không có tản nhiệt; DRV8825 chịu tới khoảng 45 V. TMC2209 chạy êm hơn nhưng nguồn tối đa chỉ khoảng 29 V, không hợp motor điện cảm lớn cần chạy nhanh.
• TB6600 dùng nguồn khoảng 9–42 V, dòng tới khoảng 3,5–4 A; cách đặt dòng và vi bước bằng công tắc DIP có trong bài mạch điều khiển động cơ bước TB6600.
• DM542 dùng nguồn khoảng 20–50 V DC, dòng 1–4,2 A; DM860 dùng nguồn cao hơn cho motor cỡ 86 mm.

Motor điện trở cao và chuyện điện áp nguồn

Motor tháo máy đời cũ hay là loại 24 V, nửa cuộn vài chục ôm, điện cảm lớn. Đấu lưỡng cực nối tiếp, điện cảm tăng gấp bốn, nên với nguồn 24 V dòng không kịp tăng khi quay nhanh và motor yếu hẳn sau vài trăm bước/giây. Hai cách xử lý: giữ kiểu đơn cực hoặc lưỡng cực nửa cuộn, hoặc dùng driver chịu nguồn cao hơn (36–48 V) và đặt dòng thấp. Đây cũng là lý do motor loại này chạy tốt trong máy gốc nhưng "yếu" khi gắn vào driver máy in 3D.

Khi nào không nên cố tận dụng motor tháo máy

Motor tháo máy hợp cho máy tự chế, mô hình, cơ cấu chạy chậm, bàn xoay, cơ cấu cấp phôi nhẹ. Khi cần độ tin cậy cao, chạy liên tục hay tải lớn, nên dùng motor mới có datasheet rõ ràng. Nếu tải đòi hỏi tốc độ cao, phản hồi vị trí và không được phép mất bước, motor servo là lựa chọn phù hợp hơn; còn nếu cần mô-men lớn ở tốc độ thấp, có thể ghép motor với hộp số như các mẫu động cơ bước giảm tốc.

Nhầm motor 5 pha và 3 pha thành 4 pha

• Motor có 5 dây hoặc 10 dây, góc bước 0,72° hoặc 0,36°, mã kiểu PK5…/PH5… là motor 5 pha, không chạy được với driver 2 pha.
• Motor 3 dây hoặc 6 dây ghi góc bước 1,2° là motor 3 pha, cần driver 3 pha; loại công nghiệp được trình bày ở bài động cơ bước 3 pha.
• Motor có thêm 4–6 dây mảnh và một nắp phía sau thường có encoder hoặc cảm biến gốc; các dây đó không đấu vào driver.

9. Sự cố thường gặp khi chạy lại động cơ bước 4 pha

Phần lớn lỗi khi chạy lại motor 4 pha tháo máy đến từ đấu dây và đặt dòng, không phải do motor hỏng.

• Luôn ngắt nguồn driver trước khi tháo hoặc cắm dây motor; rút dây khi đang có dòng dễ làm hỏng tầng công suất.
• Cách điện riêng từng dây chung khi không dùng; để chúng chạm nhau hoặc chạm vỏ có thể gây chập.
• Đo lại điện trở cách điện giữa cuộn dây và vỏ nếu motor từng nằm trong môi trường ẩm hoặc dầu.

10. Câu hỏi thường gặp về động cơ bước 4 pha

• Động cơ bước 4 pha và động cơ bước 2 pha khác nhau như thế nào? Với motor hybrid, phần lớn chỉ khác cách gọi: "4 pha" đếm theo bốn nửa cuộn được kích riêng trong mạch đơn cực, còn "2 pha" đếm theo hai nhóm cuộn tạo từ trường. Một motor 6 dây ghi "4 phase" có thể chạy với driver 2 pha lưỡng cực sau khi đấu lại. Chỉ motor từ trở (VR) 4 pha mới là 4 pha thật và cần mạch kích riêng.
• Driver ghi 2 phase có chạy được động cơ bước 4 pha 6 dây không? Được. Bỏ hai dây chung và đấu cả cuộn (nối tiếp) với dòng đặt khoảng 0,7 lần dòng tem, hoặc dùng dây chung với một đầu cuộn (nửa cuộn) với dòng đặt bằng dòng tem. Không nối hai dây chung vào nhau hay vào nguồn khi dùng driver lưỡng cực.
• Tem chỉ ghi số ôm mà không ghi dòng thì đặt dòng thế nào? Lấy điện áp định mức (nếu có) chia cho điện trở nửa cuộn để ra dòng. Nếu không có điện áp, bắt đầu ở dòng thấp và thử nhiệt theo từng nấc, giữ vỏ motor ở mức khoảng 60–70 °C khi đứng yên lâu.
• Ký hiệu φ trên tem nhãn motor Nhật nghĩa là gì? φ là ký hiệu "phase" (pha). "1,2 A/φ" nghĩa là 1,2 A mỗi pha, "3 Ω/φ" là điện trở mỗi pha. Với motor ghi định mức đơn cực, "mỗi pha" ở đây thường là mỗi nửa cuộn.
• Làm sao biết motor tháo máy là hybrid hay nam châm vĩnh cửu? Xoay tay trục: motor hybrid 1,8° có nấc rất mịn, khoảng 200 nấc mỗi vòng; motor nam châm vĩnh cửu dạng vỏ lon có nấc thô, thường 24 hoặc 48 nấc mỗi vòng. Ngoại hình cũng giúp nhận biết: hybrid có thân vuông, bích 4 lỗ; nam châm vĩnh cửu thường thân tròn, bích hai tai.
• Motor 4 pha tháo máy photo rất nóng khi chạy với driver mới, có sao không? Thường do dòng đặt quá cao so với kiểu đấu (ví dụ đặt dòng tem đơn cực cho kiểu nối tiếp) hoặc chưa bật chế độ giảm dòng khi dừng. Quy đổi lại dòng theo kiểu đấu, bật giảm dòng khi đứng yên; nếu vỏ vẫn quá nóng sau 30 phút giữ tải, giảm thêm dòng.
• Động cơ bước 4 pha từ trở có chạy với driver lưỡng cực được không? Không nên. Motor VR không có nam châm nên chỉ cần dòng một chiều kích lần lượt từng pha; driver lưỡng cực ghép hai cuộn khác pha vào một kênh sẽ không tạo được trình tự đúng. Dùng mạch kích 4 kênh kiểu đơn cực với trình tự A-B-C-D.
• Vì sao motor 4 pha chạy trong máy cũ rất khỏe nhưng gắn driver mới lại yếu? Máy gốc thường chạy đơn cực ở đúng điện áp thiết kế với tốc độ phù hợp. Khi đổi sang lưỡng cực nối tiếp, điện cảm tăng bốn lần, nếu nguồn driver thấp thì dòng không kịp tăng ở tốc độ cao. Tăng điện áp nguồn trong giới hạn driver hoặc chuyển sang đấu nửa cuộn, song song.
• Mã motor có chữ "UNIPOLAR" thì có đổi sang lưỡng cực được không? Được nếu motor có 6 hoặc 8 dây; chữ "UNIPOLAR" chỉ cho biết thông số trên tem được ghi theo kiểu đơn cực. Motor 5 dây ghi unipolar thì phải tách dây chung bên trong mới đổi được.
• Motor 4 pha tháo máy có dùng thay motor NEMA mới được không? Được nếu cỡ bích, đường kính trục và mô-men phù hợp; motor Nhật cỡ 42 mm và 56 mm thường cùng khoảng cách lỗ với chuẩn NEMA 17 và NEMA 23, nhưng trục có thể là 6,35 mm hoặc có đuôi trục hai đầu. Đo lại kích thước trục, chiều dài thân và kiểm tra mô-men thực tế trước khi thay vào máy đang chạy.
• Motor ghi "4 phase" có cần mua driver 4 pha riêng không? Không, với motor hybrid 5, 6 hoặc 8 dây góc bước 1,8° hay 0,9°. Đó là motor 2 pha gọi theo kiểu cũ, chạy được bằng mạch đơn cực 4 kênh hoặc driver 2 pha lưỡng cực sau khi đấu lại. Chỉ motor từ trở 4 pha (trục quay trơn không có nấc, góc bước lớn như 15°) mới cần mạch kích 4 pha riêng.
• Hai mã Minebea chỉ khác chữ U và B ở cuối thì có thay cho nhau được không? Thân, bích và trục giống nhau nên lắp cơ khí được, nhưng thông số điện khác: bản U là 6 dây đơn cực, bản B là 4 dây lưỡng cực. Ví dụ ở dòng 17PM-K, bản đơn cực 1,2 A có điện cảm khoảng 2,2 mH và mô-men giữ khoảng 0,2 N·m, còn bản lưỡng cực 1,2 A có điện cảm khoảng 4,6 mH và mô-men giữ khoảng 0,27 N·m. Khi thay phải đổi cả driver hoặc cách đấu cho khớp.