Hộp Giảm Tốc Siemens - Các Loại Hộp Số Siemens Phổ Biến, Thông Số Và Cách Chọn
Hộp giảm tốc Siemens (dòng SIMOGEAR) là hộp số bánh răng công nghiệp của Đức, có các kiểu trục thẳng đồng trục, trục song song, bánh răng côn và bánh vít, lắp motor khoảng 0.09kW – 55kW, dùng cho băng tải, máy nghiền, máy giấy, xử lý nước, cầu trục. Chọn hộp số Siemens cho đúng cần 4 số: công suất motor, tốc độ trục ra cần đạt, momen tải và kiểu lắp (chân đế, mặt bích, cốt âm hay cốt dương).
Nội dung
- 1) Hộp giảm tốc Siemens là gì, cấu tạo gồm những gì
- 2) Thông số kỹ thuật hộp giảm tốc Siemens
- 3) Phân loại hộp giảm tốc Siemens hay dùng
- 4) Cách chọn hộp giảm tốc Siemens và motor đi kèm
- 5) Ứng dụng hộp giảm tốc Siemens
- 6) Ưu điểm và nhược điểm hộp giảm tốc Siemens
- 7) Giá hộp giảm tốc Siemens
- 8) Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc Siemens
1) Hộp giảm tốc Siemens là gì, cấu tạo gồm những gì
Hộp giảm tốc Siemens là bộ truyền bánh răng nằm giữa motor và máy. Motor 4 cực quay khoảng 1450 vòng/phút, hộp số giảm xuống vài chục hoặc vài vòng/phút, đổi lại lực xoắn trên cốt ra tăng gần đúng theo tỉ số truyền (trừ hao hụt hiệu suất). Ở nhiều đời máy, motor và hộp số Siemens được ghép thành một khối gọi là motor giảm tốc Siemens.
a) Các bộ phận chính
- Vỏ hộp bằng gang (size lớn) hoặc nhôm đúc (size nhỏ), sơn màu ghi xám, kem hoặc xanh lục tùy đời.
- Bánh răng thép tôi, mài răng; hộp trục thẳng và song song dùng răng nghiêng, hộp côn dùng cặp bánh răng côn xoắn ở cấp đầu hoặc cấp cuối.
- Cốt vào: ghép motor trực tiếp qua mặt bích, hoặc cốt vào rời để nối khớp với motor ngoài.
- Cốt ra: cốt dương có then, hoặc cốt âm (rỗng) lắp thẳng vào trục máy, khóa bằng then hoặc vành co.
- Bạc đạn, phốt chặn dầu, nút thở, nút xả dầu và nút thăm dầu theo tư thế lắp.
b) Nguyên lý hoạt động
- Hộp bánh răng: bánh răng nhỏ trên cốt vào ăn khớp bánh răng lớn, mỗi cấp giảm tốc vài lần, 2 – 3 cấp cho tỉ số tới vài trăm.
- Hộp trục vít bánh vít: trục vít quay một vòng đẩy bánh vít đi một hoặc vài răng, nên một cấp đã giảm được 5 – 100 lần.
- Hộp hành tinh: bánh răng mặt trời ở giữa quay các bánh hành tinh chạy quanh vành răng trong, cần dẫn của các bánh hành tinh chính là cốt ra.
2) Thông số kỹ thuật hộp giảm tốc Siemens
- Lắp motor: khoảng 0.09kW – 55kW; dải hay gặp ở Việt Nam là 0.37kW – 22kW.
- Tốc độ motor đầu vào N1: khoảng 1450 vòng/phút (4 cực).
- Tỉ số truyền: từ khoảng 3 đến hàng chục nghìn khi ghép hộp nhiều cấp.
- Đường kính cốt ra phổ biến: 25, 35, 40, 50, 60, 70, 80, 90mm.
- Kiểu lắp: chân đế, mặt bích, chân đế kết hợp mặt bích, cốt âm có tay đòn.
- Motor đi kèm đạt chuẩn hiệu suất IE2, IE3; cấp cách điện F, IP55.
Tem hộp giảm tốc Siemens dưới đây cho thấy vị trí ghi mã hộp, tỉ số, tốc độ ra, momen ra, loại dầu và lượng dầu:

a) Dòng điện motor, điện áp và biến tần phù hợp
Hộp số Siemens ở Việt Nam đa số đi với motor 3 pha 380V 50Hz. Bảng dưới là dòng định mức tham khảo của motor 4 cực; số chuẩn lấy theo tem motor.
| Motor 4 cực lắp hộp | Dòng định mức 3 pha 380V | Dòng 3 pha 220V (đấu tam giác) | Biến tần thường chọn |
|---|---|---|---|
| 0.75kW (1HP) | khoảng 1.9 – 2.1A | khoảng 3.3 – 3.7A | 0.75kW |
| 1.5kW (2HP) | khoảng 3.4 – 3.8A | khoảng 6 – 6.6A | 1.5kW |
| 2.2kW (3HP) | khoảng 4.8 – 5.2A | khoảng 8.3 – 9A | 2.2kW |
| 3kW (4HP) | khoảng 6.3 – 6.8A | khoảng 11 – 11.8A | 3 – 4kW |
| 5.5kW (7.5HP) | khoảng 11 – 11.7A | khoảng 19 – 20A | 5.5kW |
| 7.5kW (10HP) | khoảng 15 – 15.6A | khoảng 26 – 27A | 7.5kW |
| 11kW (15HP) | khoảng 21 – 22.5A | — | 11kW |
| 15kW (20HP) | khoảng 28.5 – 30A | — | 15kW |
| 22kW (30HP) | khoảng 41 – 43A | — | 22kW |
- Motor đến 3kW thường là loại 220/380V: đấu sao cho lưới 380V, đấu tam giác khi chạy biến tần 1 pha 220V vào – 3 pha 220V ra.
- Motor từ 4kW trở lên đa số là 380/660V, chạy lưới 380V đấu tam giác, cần nguồn 3 pha 380V.
- Biến tần cùng công suất motor là đủ với băng tải, quạt; máy nghiền, máy trộn khởi động có tải thì chọn biến tần lớn hơn một cấp.
- Chạy dưới khoảng 20Hz thời gian dài, motor tự làm mát sẽ nóng hơn, có thể gắn quạt cưỡng bức.
3) Phân loại hộp giảm tốc Siemens hay dùng
Bốn kiểu hộp số Siemens gặp nhiều nhất ở các xưởng Việt Nam, dải motor đi kèm phổ biến 0.37kW – 15kW:

a) Hộp giảm tốc Siemens trục thẳng (đồng trục)
- Cốt ra cùng tâm với cốt motor, gọn theo chiều dài; motor 0.09kW – 55kW, motor hiệu suất IE2, IE3.
- Tỉ số khoảng 3.4 – 328 với hộp 2 – 3 cấp; momen ra ở size lớn tới khoảng 19.000Nm.
- Cốt dương, lắp chân đế, mặt bích hoặc kết hợp. Hợp với băng tải, máy trộn đặt dọc theo khung máy.

b) Hộp giảm tốc Siemens bánh vít
- Motor 0.09kW – 15kW, momen ra tới khoảng 1.450Nm.
- Tỉ số lớn khi ghép thêm cấp bánh răng phía trước; cốt ra vuông góc cốt motor.
- Có cốt dương và cốt âm, lắp chân đế hoặc mặt bích. Tham khảo thêm cấu tạo ở trang hộp giảm tốc trục vít bánh vít.
c) Hộp giảm tốc Siemens bánh răng côn
- Motor 0.09kW – 55kW, tỉ số khoảng 6.5 – 363, momen ra tới khoảng 19.500Nm.
- Cốt ra vuông góc như bánh vít nhưng hiệu suất cao hơn nhiều, chạy liên tục 24/24 ít nóng.
- Cốt dương hoặc cốt âm, chân đế hoặc mặt bích; hay dùng cho băng tải dài, gầu tải, máy nghiền.

d) Hộp giảm tốc Siemens trục song song
- Motor 0.09kW – 55kW, tỉ số khoảng 6.5 – 363, momen ra tới khoảng 19.500Nm.
- Motor nằm song song với cốt ra, hộp dẹt, thường dùng cốt âm cắm thẳng vào trục rulo băng tải, có tay đòn chống xoay.
- Hợp với cầu trục, xe di chuyển, băng tải hẹp chỗ.

e) So sánh nhanh các kiểu hộp số
| Tiêu chí | Hộp giảm tốc bánh răng (trục thẳng, song song, côn) | Hộp giảm tốc trục vít bánh vít | Hộp giảm tốc hành tinh |
|---|---|---|---|
| Ưu điểm | Hiệu suất cao, khoảng 94 – 97% mỗi cấp; chạy liên tục êm, ít nóng | Tỉ số truyền lớn trong một cấp, cốt ra vuông góc, giá thấp | Momen đầu ra rất cao so với kích thước, đồng trục, gọn |
| Nhược điểm | Tỉ số một cấp không lớn, muốn chậm phải thêm cấp | Hiệu suất thấp hơn (khoảng 50 – 90% tùy tỉ số), nóng hơn khi tỉ số cao | Giá cao, tiếng ồn lớn hơn ở tốc độ cao, sửa chữa khó hơn |
| Ứng dụng hay gặp | Quạt gió, băng tải ngang, máy nghiền, máy giấy | Băng tải nghiêng, cửa, máy đóng gói tải nhẹ – vừa | Máy khuấy trộn, tời, máy cán, cơ cấu cần lực xoắn lớn |
4) Cách chọn hộp giảm tốc Siemens và motor đi kèm
a) Chọn theo tốc độ trục ra
Tỉ số truyền = tốc độ motor / tốc độ cần. Motor 1450 vòng/phút, máy cần 30 vòng/phút → tỉ số khoảng 48. Băng tải thì tính từ vận tốc băng và đường kính rulo; máy khuấy thì theo kinh nghiệm cánh khuấy, bùn đặc thường 20 – 40 vòng/phút.
b) Chọn theo momen và hệ số làm việc
Momen ra ≈ 9550 × P (kW) / n2 (vòng/phút) × hiệu suất. Motor 5.5kW, cốt ra 30 vòng/phút, hiệu suất hộp bánh răng 0,95 → khoảng 1.660Nm. Momen cho phép của hộp trên catalog chia cho momen thực tế gọi là hệ số làm việc SF. Băng tải tải đều chạy 8 giờ/ngày thường lấy SF 1,0 – 1,2; máy nghiền, tải va đập, chạy 24 giờ lấy 1,5 – 2.
c) Chọn kiểu lắp và môi trường
- Máy có trục sẵn, khó căn khớp nối: hộp cốt âm có tay đòn, lắp nhanh, không cần đế.
- Hộp đặt trên bệ: chân đế; gắn vào vách máy: mặt bích.
- Ngoài trời, nơi ẩm, xử lý nước thải: hỏi thêm sơn chống ăn mòn và motor IP65.
- Nhiệt độ cao (gần lò): dầu tổng hợp, kiểm tra nhiệt độ vỏ hộp khi chạy thử.
So với hộp giảm tốc các hãng khác, có thể xem thêm motor SEW, hộp giảm tốc bánh răng côn và các loại hộp giảm tốc khác.
5) Ứng dụng hộp giảm tốc Siemens
- Hộp giảm tốc Siemens cho máy giấy, máy cuộn, dây chuyền bột giấy chạy liên tục.
- Hộp số Siemens cho máy sục khí, máy khuấy bể xử lý nước thải, máy gạt bùn.
- Hộp giảm tốc Siemens băng tải, gầu nâng, máy nghiền trong mỏ đá, nhà máy xi măng.
- Hộp giảm tốc Siemens trục song song cho cầu trục, xe con, vận thăng, cần trục container.
- Hộp giảm tốc bánh răng côn Siemens cho tháp giải nhiệt, vít tải, dây chuyền thực phẩm và đồ uống.
- Hộp số Siemens cho máy đùn nhựa, máy cán cao su, trộn hóa chất.
6) Ưu điểm và nhược điểm hộp giảm tốc Siemens
a) Ưu điểm
- Bánh răng mài, độ chính xác cao, hộp giảm tốc Siemens chạy êm và ít nóng khi tải nằm trong catalog.
- Dải hộp rộng: trục thẳng, song song, côn, bánh vít dùng chung nhiều motor cùng chuẩn mặt bích.
- Hiệu suất hộp bánh răng cao, kết hợp motor IE3 giúp giảm tiền điện với máy chạy 2 – 3 ca.
- Tài liệu kỹ thuật đầy đủ: momen cho phép, lực hướng kính, lượng dầu theo tư thế lắp ghi rõ trên catalog và tem.
b) Nhược điểm
- Giá hộp giảm tốc Siemens cao hơn hàng Trung Quốc, Đài Loan cùng momen khoảng 1,5 – 3 lần.
- Phụ tùng bánh răng chính hãng phải đặt, thời gian chờ dài.
- Hàng bãi trôi nổi nhiều, tem bong hoặc thay tem làm khó đối chiếu thông số.
7) Giá hộp giảm tốc Siemens
Giá trung bình thị trường Việt Nam, khoảng dao động phụ thuộc kiểu hộp, tỉ số, hàng mới hay hàng bãi:
- Hộp giảm tốc Siemens lắp motor 1.5kW: 10.350.000 – 16.500.000đ
- Hộp giảm tốc Siemens lắp motor 2.2kW: 10.950.000 – 17.200.000đ
- Hộp giảm tốc Siemens lắp motor 3kW: 13.350.000 – 18.550.000đ
- Hộp giảm tốc Siemens lắp motor 5.5kW: 21.400.000 – 28.800.000đ
- Hộp giảm tốc Siemens lắp motor 7.5kW: 22.200.000 – 29.500.000đ
- Hộp số Siemens lắp motor 11kW: 24.000.000 – 54.900.000đ
- Hộp số Siemens lắp motor 15kW: 24.800.000 – 55.300.000đ
- Hộp số Siemens lắp motor 18.5kW: 30.600.000 – 55.540.000đ
- Hộp số Siemens lắp motor 22kW: 32.000.000 – 56.550.000đ
Hộp giảm tốc Siemens được sản xuất tại nhiều nhà máy: Đức, Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Mexico; hàng về Việt Nam phần lớn từ Đức và Trung Quốc. Xem thêm chi tiết các loại hộp giảm tốc được dùng nhiều nhất:
8) Câu hỏi thường gặp về hộp giảm tốc Siemens
a) Người sắp mua hộp giảm tốc Siemens cần hỏi gì, xác minh gì
- Tem hộp số Siemens cần đọc những thông tin nào? Mã hộp (kiểu và size), số seri, tỉ số truyền i, tốc độ ra n2, momen ra cho phép, công suất motor, tư thế lắp (M1 – M6), loại dầu và lượng dầu. Tỉ số trên tem nhân với tốc độ ra phải ra gần 1450; số lệch nhiều là tem không khớp hộp hoặc hộp đã thay bánh răng.
- Nhận biết hộp Siemens hàng bãi đã qua sửa chữa thế nào? Nhìn ốc vỏ có vết mở, sơn đè nhiều lớp, gioăng mới bôi keo đen tràn mép. Xoay cốt ra bằng tay, độ rơ lớn hơn khoảng 1 – 2 độ là bánh răng hoặc bạc đạn đã mòn. Xả thử ít dầu, dầu đen lẫn mạt kim loại sáng là dấu hiệu răng đã bị mẻ.
- Hỏi người bán những gì trước khi chốt? Mã đầy đủ, tỉ số, kiểu cốt ra, đường kính cốt, mặt bích motor (IEC size bao nhiêu), có kèm motor không, motor bao nhiêu kW, điện áp 220/380V hay 380/660V, hàng mới hay bãi, bảo hành bao lâu, bảo hành cả bánh răng hay chỉ motor. Xin video chạy thử có tải nhẹ và ảnh tem rõ chữ.
- Chọn size hộp Siemens bao nhiêu cho vừa? Tính momen tải, nhân hệ số SF theo mục 4b, rồi tìm hộp có momen cho phép lớn hơn kết quả. Ví dụ motor 2.2kW, cốt ra 20 vòng/phút: momen khoảng 1.000Nm; hộp có momen cho phép 1.200Nm cho SF 1,2, hộp 2.000Nm cho SF khoảng 2. Cả hai đều chạy được, khác nhau ở tuổi thọ bánh răng và giá.
- Giá hộp giảm tốc Siemens bao nhiêu là hợp lý? Giá trung bình thị trường Việt Nam cho hộp lắp motor 1.5 – 3kW khoảng 10 – 18,5 triệu đồng, lắp motor 11 – 22kW khoảng 24 – 56 triệu đồng. Giá thấp hơn nhiều so với khoảng này thường là hàng bãi hoặc hàng nhái vỏ.
b) Người đã mua hộp giảm tốc Siemens: lắp cho đúng, dùng cho tối ưu
- Lắp hộp số Siemens cần lưu ý gì về tư thế? Lượng dầu và vị trí nút thở tính theo tư thế lắp ghi trên tem (M1 – M6). Lắp đổi tư thế thì phải đổi nút thở lên cao nhất và châm thêm hoặc xả bớt dầu cho đúng mức, nếu không bánh răng phía trên khô dầu hoặc dầu trào ra nút thở.
- Căn chỉnh khớp nối và lắp nhông xích thế nào? Khớp nối giữa cốt ra và trục máy cần lệch tâm dưới khoảng 0,05 – 0,1mm, dùng thước lá và đồng hồ so để chỉnh. Nhông xích đặt sát vai cốt ra, không treo xa đầu cốt, vì lực hướng kính tăng theo khoảng cách và làm bạc đạn cốt ra nhanh hỏng.
- Chạy thử hộp giảm tốc mới bao lâu thì đưa vào tải? Chạy không tải 30 phút đến 1 giờ, đo nhiệt vỏ (thường tăng tới khoảng 50 – 70°C là bình thường), nghe tiếng ăn khớp đều. Sau đó tăng tải dần trong vài ngày đầu. Dầu lần đầu nên thay sau khoảng 500 giờ chạy để xả mạt rà răng.
- Đấu điện và cài biến tần cho motor đi kèm thế nào cho tiết kiệm? Đấu sao hay tam giác theo tem motor và điện áp lưới. Với băng tải, quạt cần đổi tốc độ, cài biến tần chế độ V/f, thời gian tăng tốc 5 – 10 giây cho tải nặng để giảm sốc lên bánh răng. Không cần chạy 50Hz suốt nếu tốc độ thấp hơn vẫn đủ năng suất.
- Hộp số đang chạy bị rỉ dầu ở cốt ra phải xử lý ra sao? Kiểm tra nút thở có bị bít không (bít là áp suất trong hộp tăng, đẩy dầu qua phốt). Thông nút thở xong vẫn rỉ thì thay phốt đúng kích thước, kiểm tra vết mòn trên cốt chỗ phốt tì; cốt mòn rãnh thì lắp phốt lệch vào một chút hoặc dùng bạc lót sửa cốt.
c) Các lỗi người dùng hộp giảm tốc Siemens thường mắc và cách chỉnh sửa
- Dùng sai loại dầu. Triệu chứng: hộp nóng bất thường, dầu sủi bọt, tiếng răng rít. Cách sửa: xả sạch dầu cũ, súc rửa bằng dầu cùng loại, đổ dầu đúng loại và độ nhớt ghi trên tem (thường là dầu bánh răng công nghiệp ISO VG 220 hoặc dầu tổng hợp tương đương); không trộn dầu khoáng với dầu tổng hợp.
- Đổ dầu quá đầy hoặc quá ít. Triệu chứng: quá đầy thì nóng và trào ở nút thở; quá ít thì kêu rít, răng xỉn màu. Cách sửa: đặt hộp đúng tư thế, xả hoặc châm tới đúng nút thăm dầu, ghi lại ngày thay dầu.
- Lắp hộp cốt âm nhưng quên tay đòn chống xoay hoặc bắt tay đòn quá cứng. Triệu chứng: hộp đảo, phốt rỉ, bạc đạn trục máy nhanh hỏng. Cách sửa: dùng tay đòn có cao su giảm chấn, chừa độ lỏng nhỏ để hộp tự theo trục, bôi mỡ chống kẹt vào lỗ cốt âm để lần sau tháo được.
- Chọn tỉ số quá thấp rồi hạ tần số biến tần quá sâu. Triệu chứng: chạy 15 – 20Hz lâu ngày, motor nóng, lực yếu. Cách sửa: tính lại tỉ số để máy chạy quanh 35 – 50Hz; nếu bắt buộc chạy tần số thấp lâu, gắn quạt làm mát cưỡng bức cho motor.
- Siết bulông chân không đều trên bệ cong. Triệu chứng: rung, tiếng gõ theo vòng quay, vỏ hộp nứt chân. Cách sửa: kiểm tra độ phẳng bệ bằng thước, chèn căn lá dưới chân hở, siết chéo từng bulông theo lực siết khuyến cáo.
d) Dành cho sinh viên cơ điện mới vào ngành: nên tìm hiểu gì trước về hộp giảm tốc
- Khái niệm nào cần nắm trước khi đọc catalog hộp số Siemens? Tỉ số truyền i, tốc độ vào n1 và ra n2, momen ra M2, hệ số làm việc SF, lực hướng kính cho phép trên cốt ra, hiệu suất truyền động, tư thế lắp M1 – M6, độ nhớt dầu ISO VG. Phía motor cần hiểu công suất, tốc độ đồng bộ 1500 vòng/phút của motor 4 cực, hệ số trượt và cấp hiệu suất IE2/IE3.
- Nên học loại hộp nào trước? Học hộp bánh răng trụ 1 – 2 cấp trước vì dễ hiểu nhất, tháo ra là đếm được số răng để tự tính tỉ số. Tiếp theo là hộp trục vít bánh vít, sau đó hộp bánh răng côn và trục song song, cuối cùng là hành tinh và cyclo. Song song nên học motor điện 3 pha để biết cách đấu và đo.
- Tự kiểm chứng tỉ số và momen bằng cách nào? Đánh dấu cốt vào và cốt ra, quay tay đếm số vòng vào cho một vòng ra là có tỉ số thực. Đo dòng motor bằng ampe kìm khi chạy tải, so với dòng định mức để ước phần trăm tải, từ đó suy ra momen gần đúng.
- Bài tập thực hành nào nên làm? Tính chọn hộp cho một băng tải cụ thể (khối lượng, tốc độ băng, đường kính rulo), sau đó đối chiếu với tem một hộp thật. Thử tháo một hộp bánh răng nhỏ cũ để xem bạc đạn, phốt, đường dầu đi.
- Tài liệu nền tảng ở đâu? Các bài trong chuyên mục kỹ thuật hộp giảm tốc giải thích cấu tạo, cách tính momen và cách chọn từng loại hộp, đọc trước rồi mới vào catalog hãng sẽ đỡ rối.






