0981676163Miền Nam
0984601144Miền Bắc

Các Cách Điều Khiển Tốc Độ Motor 1 Pha Hiệu Quả

08 thg 2 2021 16:31

Động cơ điện 1 chiều, trong đó có bộ điều khiển tốc độ motor 1 pha là loại động cơ có nhiều ưu điểm vượt trội cũng như được ứng dụng nhiều nhất trong mọi lĩnh vực của đời sống. Bên cạnh đó, loại động cơ này còn có cách điều khiển khá dễ dàng. Vậy, cách sử dụng bộ điều khiển tốc độ motor 1 pha như thế nào cho chính xác và hiệu quả?

1. Motor AC 1 pha là gì?

Motor AC 1 pha là loại động cơ có dây quấn stato nhưng chỉ có 1 cuộn dây pha, còn nguồn cấp của chúng bao gồm 1 dây pha và 1 dây nguội, được trang bị thêm 1 tụ điện để làm lệch pha. Tuy nhiên, nếu bộ điều khiển tốc độ motor 1 pha chỉ có 1 cuộn dây pha thì động cơ của bạn sẽ không tự mở máy được vì từ trường 1 pha có đặc điểm là từ trường đập mạch. 

Để động cơ 1 pha có thể tự mở máy và thay đổi tốc độ được, các bạn có thể dùng nhiều phương pháp khác nhau, chẳng hạn như sử dụng biến tần, thay đổi tần số của động cơ, dùng điện trở, mắc nối tiếp với 1 điện trở khác hay đơn giản hơn là sử dụng bộ điều chỉnh chuyên dụng. 

Động cơ điện không đồng bộ 1 pha, người ta còn gọi là motor điện 1 pha thường được sử dụng nhiều trong cuộc sống, hiện đang được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, chẳng hạn như chế tạo máy bơm nước, các loại máy nén khí, dây tời kéo, các dụng cụ cầm tay,…

mạch điều khiển tốc độ động cơ điện xoay chiều 1 pha

Motor điện 1 pha thường được dùng nhiều trong cuộc sống

Ưu điểm trước tiên của motor 1 pha phải kể đến chính là nguyên tắc hoạt động thông minh, giúp cho người dùng có thể vận hành và lắp đặt một lần cho nhiều phương tiện, thiết bị hay máy móc khác nhau. Động cơ điện xoay chiều 1 pha còn là loại động cơ thường sử dụng công suất nhỏ, có thể không quá vài kW trở xuống, chạy bằng dòng điện xoay chiều 1 pha. Cũng vì máy có kích thước nhỏ, cấu tạo đơn giản, gọn nhẹ nên chúng chỉ cần sử dụng nguồn điện có 2 dây là đủ. 

Thường có một số loại motor 1 pha như:

  • Động cơ điện không đồng bộ 1 pha có vòng ngắn mạch chạy bằng công suất dưới 150w.
  • Động cơ không đồng bộ 1 pha sử dụng tụ điện hoặc có vòng dây được chập ngược. Các kiểu động cơ này đều sử dụng roto lồng sóc để vận hành các máy móc gia dụng.
  • Động cơ điện vạn năng: Là động cơ có cả stato và roto đều sử dụng dây quấn.

2. Các cách điều khiển tốc độ motor 1 pha

Có rất nhiều cách để điều khiển động cơ điện 1 pha mà bạn đọc có thể đọc và tham khảo dưới đây:

2.1. Điều khiển tốc độ của động cơ điện 1 pha bằng cách sử dụng điện trở

Đây được xem là phương pháp điều khiển tốc độ của động cơ điện 1 pha đơn giản nhất mà chúng ta có thể làm. Chỉ cần mắc nối tiếp 1 điện trở vào trong phần ứng, độ dốc của đường đặc tính trong máy sẽ giảm, số vòng quay giảm đi và tốc độ cũng sẽ chậm lại tương ứng.

2.2. Điều khiển tốc độ của động cơ điện 1 pha bằng cách điểu khiển từ thông

Điều chỉnh từ thông còn được gọi là phương pháp điều chỉnh mô men điện từ và suất điện động của động cơ. Khi từ thông giảm đi thì tốc độ quay của động cơ cũng sẽ tăng lên. Tuy nhiên, trên thực tế thì phương pháp này ít được ưa chuộng vì khá khó để có thể thực hiện.

Điều khiển tốc độ của động cơ điện 1 pha bằng cách điểu khiển từ thông

Điều khiển tốc độ của động cơ điện 1 pha bằng cách điểu khiển từ thông

2.3. Điều chỉnh tốc độ cho máy nén khí bằng phương pháp thay đổi tần số

Tốc độ của motor được tính bằng công thức: KĐB n = n1(1-s) = (60f/ p)(1-s). Khi hệ số trượt của động cơ có sự thay đổi ít thì tốc độ động cơ cũng sẽ được tỷ lệ thuận với tần số.

Mặt khác, từ biểu thức cho trước: E1=4.44f1W1K dq Ømax, chúng ta nhận thấy tốc độ max sẽ tỷ lệ thuận với E1/ f1. Nếu muốn đảm bảo cho Ømax= const thì các bạn buộc phải điều chỉnh đồng thời cả thông số E và f. Điều này có nghĩa là chúng ta phải sử dụng 1 nguồn điện đặc biệt, đó cũng chính là các sản phẩm có tên là bộ biến tần máy nén khí, thiết bị này được dùng trong công nghiệp.

Do sự phát triển vô cùng mạnh mẽ của kỹ thuật vi điện tử và hệ thống mạch điện tử công suất, các bộ biến tần cũng lần lượt ra đời. Điều này đã mở ra 1 triển vọng lớn cho con người hiện đại trong lĩnh vực điều khiển các động cơ xoay chiều bằng cách sử dụng phương pháp thay đổi tần số. 

Sử dụng biến tần để giúp cho điều khiển động cơ điện chạy theo các quy luật khác nhau (chẳng hạn như theo quy luật U/ f, điều khiển một vectơ,...) đã tạo ra những hệ điều khiển tốc độ khác nhau cho động cơ điện với nhiều tính năng vô cùng vượt trội.

2.4. Điều khiển tốc độ của động cơ điện 1 pha bằng cách điều khiển hệ thống điện áp phần ứng

Chúng ta có thể dùng bộ điều chỉnh tốc độ motor 220V để lựa chọn điều chỉnh điện áp là nguồn cấp cho mạch phần ứng của động cơ máy móc hoặc điều chỉnh điện áp cấp cho phần mạch kích từ của các động cơ. Khi chúng ta thay đổi điện áp của phần ứng thì lúc này tốc độ quay của động cơ cũng có sự thay đổi tương ứng.

Điều khiển hệ thống điện áp phần ứng để thay đổi tốc độ động cơ điện 1 pha

Điều khiển hệ thống điện áp phần ứng để thay đổi tốc độ động cơ điện 1 pha

2.5. Sử dụng biến tần để điều khiển tốc độ motor 1 pha

Biến tần Frecon đã được tích hợp sẵn chức năng điều khiển động cơ 1 pha 220VAC với 2 lựa chọn là có bỏ tụ điện và không cần phải bỏ tụ điện. Sản phẩm này phù hợp cho các ứng dụng động cơ đơn giản với công suất nhỏ, yêu cầu tải nhẹ.

Hầu hết các dòng sản phẩm biến tần hiện nay đều được dùng để điều khiển tốc độ cho động cơ không đồng bộ 3 pha 220VAC hoặc động cơ 3 pha 380 VAC. Điện áp ra U-V-W còn phụ thuộc vào điện áp của đầu vào R-S-T. 

Tuy nhiên, hiện nay cũng có rất nhiều ứng dụng điện dân dụng sử dụng động cơ 1 pha và cũng yêu cầu có sự thay đổi tốc độ một cách linh hoạt. Vì vậy, các dòng biến tần Frecon có nguồn cấp 1 pha là 220VAC, đầu ra 3 pha là 220V AC.

Để kích hoạt chức năng sử dụng biến tần điều khiển động cơ 1 pha có 2 phương pháp khác nhau cùng với việc đấu nối các cuộn dây và tụ điện cũng khác nhau. Có 2 dòng biến tần Frecon có thể điều khiển động cơ 1 pha có công suất từ 0.4~ 2.2 kw, đó chính là FR100 và Fr150.

Sử dụng biến tần điều khiển động cơ một chiều, chúng ta có thể loại bỏ tụ điện của động cơ điện 1 chiều. Cách này phức tạp hơn so với sơ đồ đấu nối ở hình bên dưới và cần chọn chế độ điều khiển ở tham số là F08:00 = 2. Đồng thời, chúng ta cũng cần  kiểm tra xem cuộn dây nào là cuộn khởi động (KĐ), cuộn dây nào là cuộn làm việc (LV).

Sơ đồ đấu dây chạy theo chiều thuận khi sử dụng biến tần

Sơ đồ đấu dây chạy theo chiều thuận khi sử dụng biến tần

Còn đây là sơ đồ đấu dây chạy theo chiều nghịch:

Sơ đồ đấu dây chạy theo chiều thuận khi sử dụng biến tần

Còn phương pháp điều khiển động cơ chạy một chiều bằng biến tần mà không cần phải loại bỏ tụ điện sẽ đơn giản hơn. Ta chỉ việc cài đặt động cơ theo tham số F08:00 = 3 để có thể chuyển chế độ và đấu được 2 dây của động cơ 1 pha vào 2 chân ra của biến tần ký hiệu là U và V như hình bên dưới đây là có thể điều khiển tốc độ của động cơ một cách dễ dàng. 

Một vài tham số điều khiển cơ bản cần lưu ý:

  • F00: 04 = 1 Reset: Là tham số về mặc định.
  • F01: 01 = lệnh thay đổi tốc độ (= 0 là thay đổi qua 2 nút tăng hoặc giảm, = 1 chiết áp ở trên bàn phím, chẳng hạn =2 analog, =3 truyền thông)
  • F02: 01 = lệnh chạy dừng (= 0 là chạy dừng ở trên bàn phím, = 1 là chạy dừng bằng công tắc bên ngoài, còn = 2 là chạy truyền thông)
  • F03: 00 = Thời gian để tăng tốc (tính bằng s)
  • F03: 01 = Thời gian để giảm tốc (tính bằng s)

Chú ý thêm: với phương pháp không loại bỏ tụ điện thì bạn sẽ không thể đảo chiều được động cơ.

Sơ đồ điều khiển động cơ chạy một chiều bằng biến tần không loại bỏ tụ

Sơ đồ điều khiển động cơ chạy một chiều bằng biến tần không loại bỏ tụ

3. Sử dụng bộ điều chỉnh tốc độ motor 1 pha

Bộ điều chỉnh tốc độ của motor 220V đối với động cơ AC 1 pha hiện nay đang được sử dụng thông qua một thiết bị điều khiển có tên là dimmer. Đây là một trong những thiết bị điện cho phép người tiêu dùng có thể điều chỉnh tốc độ của động cơ 1 pha bằng cách cắt điện áp của sóng điện AC nhằm mục đích dẫn đến sự giảm năng lượng.

Thông thường, mỗi thiết bị dimmer sẽ có một công suất riêng biệt, cho nên khi chúng ta lựa chọn loại dimmer thì cần phải xem kỹ công suất của động cơ đo được chính xác là bao nhiêu. Vì nếu như các bạn chọn loại dimmer có công suất lớn hơn so với công suất động cơ cần có thì sẽ gây lãng phí. Ngược lại, nếu nhỏ hơn thì động cơ sẽ bị quá tải và nhanh hao mòn, quá nhiệt gây hư hỏng.

Ngoài ra, đối với việc điều khiển tốc độ một số loại động cơ 1 pha, chúng ta sẽ có thể tham khảo thêm bộ phận cảm biến Hall. Đối với động cơ điện AC 3 pha thì sẽ dùng để điều khiển tốc độ, các bạn cần phải sử dụng các biến tần để điều khiển tần số.

Kết luận

Cách sử dụng bộ điều khiển tốc độ motor 1 pha không hề phức tạp. Chỉ cần tuân thủ đúng các nguyên tắc hoạt động cũng như được trang bị một số kiến thức, kỹ năng cơ bản nhất định là bạn hoàn toàn có thể thực hiện điều khiển loại động cơ này một cách nhanh chóng, dễ dàng và hiệu quả nhất. Nếu như các bạn đang có nhu cầu tìm hiểu thêm về loại động cơ này, vui lòng comment ở dưới phần bình luận để được tư vấn và hỗ trợ một cách nhanh nhất nhé.

9.367 reviews

Tin tức liên quan

Chất Lượng Động Cơ Điện Parma - Motor Điện Parma
Cách Làm Máy Phát Điện Từ Motor
Các Hãng Motor Máy Giặt Được Ưa Chuộng Nhất Trên Thị Trường
Bộ Điều Chỉnh Tốc Độ Motor
Sử Dụng Nước Làm Mát Động Cơ Để Làm Gì?
/ /