Phương pháp khởi động động cơ điện 3 pha: trực tiếp, sao – tam giác, biến áp tự ngẫu, khởi động mềm, biến tần và cách chọn đúng

Phương pháp khởi động động cơ điện 3 pha là cách đưa motor từ đứng yên lên tốc độ định mức sao cho dòng khởi động, mô-men khởi động và sụt áp lưới nằm trong giới hạn cho phép; bảy phương pháp phổ biến là khởi động trực tiếp (DOL), sao – tam giác, điện trở hoặc cuộn kháng nối tiếp stator, biến áp tự ngẫu, khởi động mềm, biến tần và khởi động rotor dây quấn qua điện trở phụ.

Chọn sai phương pháp khởi động là nguyên nhân của nhiều sự cố quen thuộc: nhảy CB lúc chuyển từ sao sang tam giác, motor kêu ù không lên tốc độ, khởi động mềm báo quá nhiệt khi kéo máy nghiền, máy phát tụt áp làm tắt đèn và PLC. Phần dưới đây đi từ nguyên nhân dòng khởi động lớn, phân tích từng phương pháp bằng con số, rồi hướng dẫn chọn theo tải và nguồn điện; kiến thức nền về cấu tạo, thông số có trong bài tổng quan về động cơ điện 3 pha.

• Dòng khởi động của động cơ 3 pha thay đổi rõ rệt theo phương pháp: khởi động trực tiếp kéo 5–8 lần dòng định mức, các phương pháp giảm áp và biến tần đưa dòng xuống thấp hơn nhiều.

1. Vì sao động cơ điện 3 pha cần phương pháp khởi động: dòng khởi động 5–8 lần và sụt áp lưới

Ở thời điểm đóng điện, rotor của động cơ không đồng bộ 3 pha đứng yên nên độ trượt bằng 1: từ trường quay cắt thanh dẫn rotor nhanh nhất, dòng rotor lớn nhất. Motor lúc này giống máy biến áp ngắn mạch thứ cấp, tổng trở chủ yếu là điện kháng tản, nên dòng stator vọt lên khoảng 5–8 lần dòng định mức (giá trị điển hình của motor lồng sóc; motor IE3, IE4 có thể tới 7–9 lần do điện trở rotor nhỏ).

Hệ số công suất lúc khởi động chỉ khoảng 0,2–0,4, tức dòng chủ yếu là phản kháng, đi qua điện kháng máy biến áp và cáp nên gây sụt áp mạnh hơn dòng tải cùng độ lớn. Khi motor đạt khoảng 85–95% tốc độ đồng bộ, dòng mới rơi về mức dòng tải.

Mô-men khởi động tỉ lệ với bình phương điện áp

Mô-men của động cơ cảm ứng tỉ lệ với U². Giảm điện áp đặt vào motor còn 70% thì dòng còn khoảng 70% nhưng mô-men chỉ còn 0,7² ≈ 49%. Mọi phương pháp giảm áp đều trả giá bằng mô-men, và mô-men giảm nhanh hơn dòng. Chỉ biến tần và rotor dây quấn thoát được quy luật này vì chúng thay đổi tần số hoặc điện trở rotor.

Sụt áp ảnh hưởng thế nào đến hệ thống

Điện áp tại tủ tụt trong vài giây khiến chính motor đang khởi động mất mô-men, tăng tốc chậm, nóng hơn, nặng thì đứng yên kêu ù; contactor thiết bị khác nhả, PLC và biến tần khác báo thấp áp; CB tổng có thể tác động khi dòng khởi động cộng tải nền vượt ngưỡng tức thời.

2. Các phương pháp khởi động động cơ điện 3 pha và nguyên lý từng loại

Bảy phương pháp chia ba nhóm: toàn áp (DOL); giảm áp (sao – tam giác, điện trở hoặc cuộn kháng, biến áp tự ngẫu, khởi động mềm) giảm cả dòng lẫn mô-men theo U²; và điều khiển tần số hoặc điện trở rotor (biến tần, rotor dây quấn) giảm dòng mà vẫn giữ mô-men.

a. Khởi động trực tiếp (DOL)

Khởi động trực tiếp là đóng thẳng motor vào điện áp lưới đầy đủ bằng contactor, kèm CB và rơ le nhiệt. Đây là cách rẻ và tin cậy nhất, mô-men khởi động đạt 100% khả năng motor (thường 1,5–2,5 lần định mức), thời gian tăng tốc ngắn nhất nên rotor nóng ít nhất mỗi lần khởi động.

Nhược điểm là dòng 5–8 lần định mức gây sụt áp, cú giật mô-men tác động lên khớp nối, dây đai, bánh răng, đường ống (búa nước ở bơm). Trạm biến áp riêng đủ lớn vẫn khởi động trực tiếp được motor vài chục kW. CB phải có ngưỡng cắt tức thời đủ cao để không tác động bởi dòng khởi động (CB bảo vệ động cơ hoặc đường cong D), contactor chọn theo dòng định mức cấp AC-3.

b. Khởi động sao – tam giác (Y–Δ)

Khởi động sao – tam giác là đấu cuộn dây hình sao khi tăng tốc rồi chuyển sang tam giác khi motor gần đạt tốc độ định mức. Ở sao, mỗi cuộn pha chỉ nhận U/√3 (khoảng 58%) nên dòng dây và mô-men khởi động đều còn đúng 1/3 so với khởi động trực tiếp ở tam giác. Nếu motor có Tk = 2 Tn thì ở sao chỉ còn khoảng 0,67 Tn, không đủ cho băng tải đầy liệu hay máy nghiền còn liệu.

Điều kiện bắt buộc: motor phải chạy tam giác ở điện áp lưới

Motor phải có đủ 6 đầu dây và điện áp tam giác trên nhãn bằng điện áp lưới. Trên lưới 380 V, motor phải là loại 380/660 V (Δ/Y). Motor 220/380 V trên lưới 380 V phải chạy sao cố định; đem đấu sao – tam giác thì bước tam giác đặt 380 V lên cuộn dây chỉ chịu 220 V và motor cháy rất nhanh. Catalog các hãng châu Âu như động cơ điện Siemens thường ghi dạng 400 V Δ / 690 V Y cho motor từ khoảng 4 kW, còn motor nhỏ hơn là 230 V Δ / 400 V Y. Trên lưới 3 pha 220 V thì motor 220/380 V lại khởi động sao – tam giác được, xem bài motor 3 pha 220V.

• Sơ đồ khởi động sao – tam giác dùng ba contactor (chính, sao, tam giác) và rơ le thời gian; khởi động mềm dùng cặp thyristor mỗi pha, thường kèm contactor bypass.

Thời gian chuyển từ sao sang tam giác

Thời điểm chuyển đúng là khi motor đạt khoảng 90–95% tốc độ, lúc dòng ở sao đã hạ về gần dòng tải. Cách chỉnh thực tế: kẹp ampe kìm một pha, khởi động ở sao, đếm số giây đến khi dòng hạ xuống và đứng yên, rồi đặt rơ le thời gian bằng số đó cộng 1–2 giây. Bơm ly tâm và quạt nhỏ thường 3–10 giây; quạt lớn, máy có bánh đà cần 15–30 giây. Chuyển quá sớm khi motor mới đạt 50–70% tốc độ thì motor phải tăng tốc tiếp ở toàn áp với dòng gần như DOL, CB nhảy hoặc tiếp điểm contactor tam giác bị cháy.

Khoảng hở chuyển mạch và xung dòng khi chuyển

Ở sơ đồ chuyển mạch hở thông dụng, contactor sao phải nhả hẳn và dập hồ quang trước khi contactor tam giác đóng, nếu không sẽ ngắn mạch pha – pha. Rơ le thời gian sao – tam giác chuyên dụng có sẵn khoảng trễ này, thường khoảng 50 ms. Trong khoảng hở, rotor vẫn quay và từ thông dư tạo sức điện động; khi đóng tam giác, sức điện động này có thể lệch pha với lưới, gây xung dòng quá độ ngang hoặc vượt dòng DOL trong vài chu kỳ kèm cú giật mô-men. Sơ đồ chuyển mạch kín (thêm contactor thứ tư và bộ điện trở) giữ motor không mất điện khi chuyển, giảm mạnh xung dòng nhưng tốn kém hơn.

Chọn thiết bị cho sơ đồ sao – tam giác

Contactor chính và contactor tam giác mang dòng pha, khoảng 0,58 lần dòng định mức; contactor sao mang khoảng 0,33 lần trong thời gian ngắn. Rơ le nhiệt đặt trong mạch cuộn pha phải chỉnh ở 0,58 lần dòng nhãn; chỉnh bằng 100% dòng nhãn là lỗi phổ biến khiến motor quá tải lâu mà rơ le không tác động. Mạch điều khiển ba contactor dùng khóa chéo giống nguyên tắc trong mạch đảo chiều động cơ điện 3 pha.

Cách đấu và vận hành mạch khởi động sao – tam giác cho motor 3 pha được minh họa trong video sau.

c. Khởi động bằng điện trở hoặc cuộn kháng nối tiếp stator

Mắc nối tiếp điện trở hoặc cuộn kháng vào ba dây pha stator để điện áp motor lúc khởi động chỉ còn khoảng 50–80% điện áp lưới; motor tăng tốc xong thì contactor nối tắt chúng. Điện áp giảm còn k lần thì dòng dây giảm còn k lần, mô-men còn k². Ví dụ k = 0,7: dòng còn 70% dòng DOL, mô-men còn 49%, nên với cùng mô-men, phương pháp này kéo dòng lưới lớn hơn biến áp tự ngẫu. Ưu điểm là chuyển mạch kín tự nhiên, không có xung dòng như sao – tam giác. Điện trở tỏa nhiệt lớn; cuộn kháng hay gặp ở motor trung thế. Ở hạ thế, khởi động mềm đã thay thế gần hết phương pháp này.

d. Khởi động bằng biến áp tự ngẫu

Biến áp tự ngẫu cấp cho motor điện áp theo các nấc thường là 50%, 65% và 80%. Nhờ tỉ số biến áp, dòng phía lưới chỉ bằng k² lần dòng DOL, bằng đúng mức giảm mô-men, nên cùng mô-men nó kéo dòng lưới nhỏ hơn hẳn điện trở hoặc cuộn kháng.

Bảng chưa tính dòng từ hóa của biến áp. Sơ đồ Korndorfer dùng ba contactor chuyển mạch kín: biến áp đấu sao cấp điện áp nấc, rồi mở điểm sao để phần cuộn dây làm cuộn kháng nối tiếp, cuối cùng contactor chạy đóng toàn áp, motor không mất điện khi chuyển. Phương pháp hợp với bơm, máy nén công suất lớn cần chọn nấc mô-men, nhưng thiết bị to, đắt và hạn chế số lần khởi động mỗi giờ.

e. Khởi động mềm (soft starter)

Khởi động mềm dùng các cặp thyristor song song ngược để cắt góc pha, tăng điện áp motor từ giá trị ban đầu lên 100% theo đường dốc (ramp) đặt trước, hoặc giữ dòng ở mức giới hạn đặt (thường 2,5–4 lần định mức).

Đây vẫn là phương pháp giảm áp nên không thể vừa giới hạn dòng thấp vừa có mô-men cao theo ý muốn. Gần đúng: Tkhởi động ≈ Tk × (Igiới hạn / Ik)². Motor Ik = 6 In, Tk = 2 Tn, giới hạn 3 In: mô-men ≈ 2 × (3/6)² = 0,5 Tn. Nếu tải cần 0,8 Tn để thắng ma sát tĩnh, motor không quay, thiết bị giữ dòng 3 In đến khi báo lỗi thời gian khởi động hoặc quá nhiệt.

Bypass contactor

Thyristor sụt khoảng 1–1,5 V khi dẫn, tỏa khoảng 3–4,5 W cho mỗi ampe dòng motor; motor 100 A chạy liên tục qua thyristor sẽ tỏa 300–450 W trong tủ. Vì vậy khi tăng tốc xong, contactor bypass (tích hợp sẵn hoặc lắp ngoài theo hướng dẫn hãng) đóng để dòng đi tắt qua tiếp điểm.

Ưu điểm: tăng tốc êm, không xung chuyển mạch, có dừng mềm giảm búa nước, có sẵn bảo vệ quá tải, mất pha. Nhược điểm: không điều tốc, sinh sóng hài khi khởi động, nhiệt thyristor giới hạn số lần khởi động. Thông số theo IEC 60947-4-2 ghi dạng AC-53a, ví dụ "3,5-17: 90-5" là chịu 3,5 lần dòng định mức trong 17 giây, hệ số đóng điện 90%, tối đa 5 lần khởi động mỗi giờ. Tải nặng cần chọn khởi động mềm lớn hơn một đến hai cấp.

f. Khởi động bằng biến tần

Biến tần tăng đồng thời tần số và điện áp từ gần 0 lên định mức, giữ U/f gần như không đổi nên từ thông luôn ở mức định mức và motor luôn làm việc ở vùng độ trượt nhỏ. Dòng khởi động vì thế chỉ khoảng 1–1,5 lần định mức mà vẫn có mô-men định mức, biến tần tải nặng còn cho 150% mô-men trong khoảng 60 giây. Đây là phương pháp duy nhất cho motor lồng sóc vừa giảm dòng vừa giữ đủ mô-men.

Chế độ vector không cảm biến cho mô-men lớn ngay ở tần số thấp, hợp với băng tải đầy, máy trộn, máy ép. Biến tần còn điều chỉnh tốc độ liên tục, tiết kiệm điện mạnh ở bơm, quạt; nhu cầu điều tốc có thể tham khảo thêm các bộ điều tốc motor.

Đổi lại, biến tần đắt nhất, sinh sóng hài phía lưới, cần lưu ý cáp motor dài và cách điện motor; motor quạt gắn trục sẽ nóng hơn khi chạy lâu ở tốc độ thấp tải nặng. Nếu chỉ cần khởi động, không cần đổi tốc độ, khởi động mềm thường kinh tế hơn.

g. Khởi động động cơ rotor dây quấn bằng điện trở phụ

Rotor dây quấn đưa cuộn dây 3 pha ra ngoài qua vành trượt và chổi than để mắc điện trở phụ. Tăng điện trở rotor dịch điểm mô-men cực đại về tốc độ thấp: chọn đúng điện trở, mô-men khởi động đạt gần mô-men cực đại (thường 2–2,5 lần định mức) trong khi dòng stator chỉ khoảng 1,5–2,5 lần định mức. Điện trở được cắt dần từng cấp khi motor tăng tốc, cuối cùng vành trượt được nối tắt.

Đây là giải pháp truyền thống cho tải nặng nhất như máy nghiền bi, cần trục, máy cán. Nhược điểm là motor đắt, chổi than và vành trượt cần chăm sóc, điện trở tỏa nhiệt lớn. Ở công suất nhỏ và trung bình, motor lồng sóc kèm biến tần đã thay thế phần lớn ứng dụng này.

3. Bảng so sánh các phương pháp khởi động động cơ điện 3 pha

Giả định motor lồng sóc có Ik = 6 In và Tk = 2 Tn khi khởi động trực tiếp; giá trị là điển hình, thực tế phụ thuộc motor và cài đặt thiết bị.

4. Chọn phương pháp khởi động động cơ điện 3 pha theo công suất và loại tải

Câu hỏi đầu tiên luôn là mô-men cản của tải lúc bắt đầu quay lớn hay nhỏ. Bơm ly tâm, quạt có mô-men cản tăng theo bình phương tốc độ, gần như không cần mô-men lúc đứng yên, nên mọi phương pháp giảm áp đều dùng tốt. Băng tải, vít tải, máy nâng (mô-men không đổi) hoặc máy nghiền còn liệu (ma sát tĩnh lớn) cần mô-men cao ngay từ đầu, khi đó chỉ DOL, biến tần hoặc rotor dây quấn đáp ứng chắc chắn.

• Lựa chọn phương pháp khởi động dựa trên hai yếu tố: mô-men cản của tải lúc đứng yên và khả năng chịu dòng khởi động của nguồn điện.

Theo công suất motor

Ngưỡng công suất không cố định, vì quyết định thực sự là tỉ lệ giữa công suất khởi động và công suất ngắn mạch của nguồn. Thực tế trên lưới hạ thế dùng chung, các dòng motor điện 3 pha dưới khoảng 4–5,5 kW thường khởi động trực tiếp; từ khoảng 7,5 kW, ví dụ motor điện 3 pha 10HP 7,5kW chạy bơm hoặc quạt, nên dùng sao – tam giác hoặc khởi động mềm; từ 22 kW như motor 3 pha 30HP 22kW, khởi động mềm và biến tần được ưu tiên vì xung chuyển mạch sao – tam giác ở công suất này đã đủ gây nhảy CB. Với cụm máy bơm nước 3 pha, cần xem nhãn motor có phải 380/660 V, 6 đầu dây không trước khi chọn sao – tam giác.

5. Chọn phương pháp khởi động theo nguồn điện: trạm biến áp, lưới chung và máy phát

Một nhà máy có trạm biến áp riêng 1.000 kVA khởi động trực tiếp motor 30 kW không vấn đề gì, nhưng xưởng nhỏ dùng chung trạm công cộng hoặc chạy máy phát thì cùng motor đó có thể làm sập điện cả khu.

Ví dụ tính sụt áp đơn giản khi khởi động trực tiếp

Công thức gần đúng: ΔU% ≈ Skđ / Sn × 100, trong đó Skđ là công suất biểu kiến lúc khởi động của motor, Sn là công suất ngắn mạch tại thanh cái hạ thế (bỏ qua cáp, tải nền và góc pha). Với máy biến áp, Sn ≈ Sđm / uk.

Motor 37 kW, 380 V, dòng định mức khoảng 70 A, Ik = 7 In ≈ 490 A. Skđ = √3 × 0,38 × 490 ≈ 322 kVA.

• Trạm 400 kVA, uk = 4%: Sn ≈ 10.000 kVA, ΔU ≈ 3,2% tại thanh cái, cộng sụt áp trên cáp và tải nền có thể lên 5–7%: chấp nhận được với DOL.
• Trạm 160 kVA, uk = 4%: Sn ≈ 4.000 kVA, ΔU ≈ 8% chỉ riêng tại máy biến áp, cộng cáp dài có thể vượt 10–12%: nên chuyển sang sao – tam giác (sụt áp còn khoảng 1/3) hoặc khởi động mềm.

Giới hạn sụt áp cho phép lúc khởi động lấy theo tiêu chuẩn thiết kế của từng dự án.

Khởi động motor bằng máy phát: ví dụ tính kVA

Máy phát yếu hơn lưới nhiều lần vì điện kháng quá độ X'd lớn, giá trị điển hình khoảng 0,2–0,3 đơn vị tương đối (lấy chính xác trên datasheet máy phát). Sụt áp gần đúng: ΔU ≈ X'd × Skđ / (Smf + X'd × Skđ). Suy ra công suất máy phát cần: Smf ≈ X'd × Skđ × (1 – ΔU) / ΔU.

Ví dụ motor 15 kW, 380 V, In ≈ 29 A, Ik = 7 In ≈ 203 A, Skđ ≈ 134 kVA, máy phát X'd = 0,25:

Khởi động trực tiếp trên máy phát cần máy gấp 5–9 lần công suất motor, biến tần chỉ khoảng 2 lần. Nếu máy phát còn cấp cho tải khác, cộng thêm phụ tải nền; tần số tụt sâu khi đóng tải cũng làm motor khó tăng tốc.

Quy định chung của điện lực khi khởi động motor lớn

Quy định đấu nối lưới phân phối đều giới hạn mức dao động và nhấp nháy điện áp mà khách hàng được gây ra. Với phụ tải có motor lớn dùng chung trạm công cộng, điện lực có thể yêu cầu kê khai công suất và phương pháp khởi động, áp dụng khởi động giảm dòng hoặc đầu tư trạm biến áp riêng. Mức giới hạn khác nhau theo cấp điện áp và khu vực, nên cần làm việc với điện lực địa phương ngay từ giai đoạn thiết kế.

6. Số lần khởi động mỗi giờ cho phép

Mỗi lần khởi động, rotor hấp thụ nhiệt xấp xỉ bằng động năng của cả hệ quay lúc đạt tốc độ (tải nặng còn nhiều hơn), trong khi quạt làm mát chưa quay đủ nhanh, nên số lần khởi động bị giới hạn bởi nhiệt rotor. IEC 60034-12 yêu cầu motor lồng sóc thiết kế thường (design N) chịu được hai lần khởi động liên tiếp từ trạng thái nguội, hoặc một lần từ trạng thái nóng, với mô-men quán tính tải trong giới hạn quy định.

Motor càng lớn số lần khởi động cho phép mỗi giờ càng ít; con số cụ thể lấy theo catalog từng hãng và giảm mạnh khi tải có quán tính lớn. Phương pháp giảm áp kéo dài thời gian khởi động nên không giảm được nhiệt rotor, chỉ biến tần giảm rõ. Bơm đóng cắt bằng phao cần đặt thời gian nghỉ tối thiểu hoặc chuyển sang biến tần.

7. Lỗi thường gặp khi khởi động động cơ điện 3 pha

Chuyển sao – tam giác quá sớm hoặc nhảy CB khi chuyển

Rơ le thời gian đặt 3–5 giây cho quạt lớn cần 15 giây để lên tốc độ là lỗi hay gặp nhất (cách chỉnh xem mục 2b). Nếu thời gian đã đúng mà vẫn nhảy CB khi chuyển, kiểm tra khoảng trễ chuyển mạch (rơ le thường thay cho rơ le sao – tam giác chuyên dụng khiến hai contactor gần như đóng cùng lúc) và thứ tự đầu dây ở bước tam giác: đấu sai làm từ trường quay ngược chiều rotor đang quay. Khi nghi đấu sai đầu dây, làm theo quy trình kiểm tra động cơ điện 3 pha để xác định lại.

Khởi động mềm cho tải nặng bị quá nhiệt

Chọn khởi động mềm đúng bằng công suất motor cho băng tải đầy hoặc máy nghiền và đặt giới hạn dòng thấp cho "êm". Mô-men không đủ, motor tăng tốc rất chậm, thyristor chịu dòng lớn kéo dài và báo quá nhiệt sau vài lần khởi động. Cần tăng giới hạn dòng, chọn lớn hơn một đến hai cấp theo chế độ tải nặng hoặc chuyển sang biến tần.

Khởi động trực tiếp motor lớn trên nguồn yếu rồi tăng cỡ CB

Tăng CB chỉ che triệu chứng: sụt áp vẫn nguyên, thiết bị khác vẫn bị ảnh hưởng, còn CB quá lớn không bảo vệ được cáp và motor khi sự cố. Cách đúng là đổi sang phương pháp khởi động giảm dòng phù hợp.

8. Câu hỏi thường gặp về phương pháp khởi động động cơ điện 3 pha

• Motor bao nhiêu kW thì phải khởi động sao – tam giác? Không có con số bắt buộc chung; quyết định nằm ở khả năng chịu dòng khởi động của nguồn. Trên lưới hạ thế dùng chung, thực tế thường khởi động trực tiếp đến khoảng 4–5,5 kW và dùng sao – tam giác hoặc khởi động mềm từ khoảng 7,5 kW. Trạm biến áp riêng đủ lớn có thể khởi động trực tiếp motor vài chục kW.
• Khởi động mềm hay biến tần tốt hơn? Chỉ cần khởi động và dừng êm cho bơm, quạt chạy một tốc độ thì khởi động mềm rẻ hơn và đủ dùng. Tải nặng ngay từ đầu, nguồn yếu như máy phát hoặc cần thay đổi tốc độ thì chọn biến tần vì giữ được mô-men đầy đủ với dòng chỉ khoảng 1–1,5 lần định mức.
• Máy phát bao nhiêu kVA chạy được motor 15 kW? Khởi động trực tiếp cần khoảng 80–130 kVA tùy mức sụt áp chấp nhận; sao – tam giác hoặc khởi động mềm cần khoảng 40–60 kVA; biến tần chỉ cần khoảng 30 kVA.
• Vì sao motor nhảy CB lúc khởi động? Thường do CB có ngưỡng cắt tức thời quá thấp so với dòng khởi động, sao – tam giác chuyển quá sớm, điện áp nguồn thấp làm thời gian khởi động kéo dài, tải bị kẹt hoặc mất một pha. Nên đo dòng và thời gian khởi động thực tế trước khi tính chuyện đổi CB.
• Rơ le thời gian sao – tam giác chỉnh bao nhiêu giây? Bằng thời gian motor tăng tốc đến khi dòng ở sao hạ về ổn định, cộng thêm 1–2 giây. Bơm và quạt nhỏ thường 3–10 giây, quạt lớn và máy có bánh đà có thể cần 15–30 giây.
• Motor 380/660 V có chạy sao – tam giác trên lưới 380 V được không? Được, đây chính là loại motor dành cho khởi động sao – tam giác trên lưới 380 V: khởi động ở sao, chạy ở tam giác 380 V. Motor nhãn 220/380 V thì không được vì bước tam giác sẽ đặt quá áp lên cuộn dây.
• Khởi động mềm có tiết kiệm điện không? Hầu như không, vì khởi động mềm chỉ làm việc vài giây rồi bypass, motor chạy toàn áp như bình thường. Tiết kiệm điện đáng kể chỉ đến từ biến tần khi giảm tốc bơm, quạt theo nhu cầu.
• Vì sao đã dùng khởi động mềm mà motor vẫn không quay? Khởi động mềm giảm áp nên mô-men giảm theo bình phương điện áp; giới hạn dòng hoặc điện áp ban đầu đặt quá thấp thì mô-men không thắng được ma sát tĩnh. Tăng điện áp ban đầu, tăng giới hạn dòng hoặc giảm tải lúc khởi động.
• Biến áp tự ngẫu và sao – tam giác khác nhau thế nào? Sao – tam giác giảm cố định còn 1/3 dòng và mô-men, cần motor 6 đầu dây chạy tam giác. Biến áp tự ngẫu chọn được nấc 50%, 65%, 80%, dùng được cho motor 3 đầu dây và chuyển mạch kín nên không có xung khi chuyển, nhưng to và đắt hơn.
• Motor đang chạy bị mất điện thoáng qua, có cần khởi động lại từ đầu không? Có. Với sao – tam giác hay khởi động mềm, mạch phải trở về bước khởi động ban đầu sau khi có điện lại; đóng thẳng tam giác vào motor còn đang quay chậm dần sẽ gây xung dòng và cú giật lớn. Biến tần có chức năng bắt tốc độ (flying start) cho phép đóng lại khi motor còn quay.