0981676163Miền Nam
0984601144Miền Bắc

Động Cơ Servo: Khái Niệm, Cấu Tạo, Ứng Dụng Và Nguyên Tắc Hoạt Động

23 thg 2 2021 13:54

Động cơ servo đang được sử dụng nhiều trong ngành cơ khí, mặc dù có thể đối với nhiều người, đây vẫn còn là một khái niệm hoàn toàn mới. Dưới đây chúng tôi sẽ cung cấp cho các bạn một số kiến thức về khái niệm, cấu tạo, ứng dụng và nguyên tắc hoạt động của động cơ servo để có cái nhìn toàn diện nhất.

1. Khái niệm động cơ servo

Động cơ servo hay còn gọi là servo motor là gì? Đây chính là một loại máy móc chuyên dùng, chúng được sử dụng để cung cấp cơ năng cho một số thiết bị, dây chuyền hay cơ cấu hoạt động nào đó trong quy trình sản xuất và chế tạo. Chúng có nhiệm vụ chủ yếu là đầu tàu cung cấp lực kéo cho các dây chuyền hay các cơ cấu khác được hoạt động theo. 

Thiết bị này sử dụng từ trường để có thể biến điện năng trở thành cơ năng dưới dạng xoay nhằm kéo tải. Có thể nói đây là một thiết bị độc lập vì khi không có tải thì chúng vẫn hoạt động bình thường, tuy nhiên quá trình hoạt động đó không mang có được ý nghĩa gì cả.

Động cơ servo thông thường được kết nối với một cơ cấu truyền động cơ khí nào đó để cung cấp cơ năng nhằm thông qua chuyển động quay của mình. Chính vì thế mà trên thực tế thì chúng chỉ có giá trị khi được kết nối và các thiết bị, cơ cấu khác nhau, chẳng hạn như bằng chuyền, hệ thống đai, các hệ thống xích hoặc hệ thống bơm,…

2. Cấu tạo động cơ servo

Động cơ DC Servo có cấu tạo như sau:

  • DC servo motor có chổi than: Loại động cơ này thường bao gồm 4 bộ phận chính đó là  stato, rotor, chổi than cùng với cuộn cảm lõi.
  • DC servo motor không có chổi than: Có cấu trúc tương đối giống như động cơ có chổi than. Điều khác biệt có bản là các cuộn pha được lắp ở cuộn rotor chính là động cơ vĩnh cửu. Hoạt động vẫn êm và không gây tiếng ồn nên thường được sử dụng nhiều hơn so với dòng động cơ có chổi than.

Động cơ AC Servo có cấu tạo như sau:

  • Động cơ AC Servo được ứng dụng nhiều trong các ngành công nghiệp đa phần là loại động cơ 1 chiều không có chổi than. Động cơ Servo có cấu tạo 2 phần chính tương tự với động cơ bước, đó là Rotor và Stator. Với Rotor của nó là một nam châm vĩnh cửu đem lại từ trường mạnh và Stator cũng là một cuộn dây được cuốn riêng biệt và được cấp nguồn để có thể làm quay Rotor.

Sơ đồ cấu tạo động cơ servo

Sơ đồ cấu tạo động cơ servo

3. Nguyên lý hoạt động của động cơ servo

Rotor của động cơ chính là một nam châm vĩnh cửu đem lại từ trường mạnh và stator của động cơ cũng được cuốn các cuộn dây thành cuộn riêng biệt, được cấp nguồn theo một trình tự phù hợp để có thể làm quay rotor. Nếu thời điểm và dòng điện cung cấp tới các cuộn dây của động cơ là chuẩn xác thì chuyển động quay của roto sẽ phụ thuộc vào tần số và pha, tiến hành phân cực và dòng điện sẽ chạy trong cuộn dây stator.

Động cơ servo được cấu thành bởi những hệ thống hồi tiếp vòng kín và tín hiệu đầu ra của động cơ, chúng được nối với 1 mạch điều khiển. Khi động cơ hoạt động thì vận tốc và vị trí sẽ nhanh chóng được hồi tiếp về mạch điều khiển ban đầu này. 

Khi đó, bất kỳ lý do nào đưa ra để ngăn cản chuyển động quay liên tục của động cơ, cơ cấu hồi tiếp sẽ nhận thấy rằng tín hiệu ra chưa đạt được vị trí mong muốn. Mạch điều khiển sẽ tiếp tục điều chỉnh sai lệch cho động cơ để đạt được vị trí chính xác nhất. 

4. Ứng dụng của động cơ servo

Trên thị trường hiện nay, người ta thường sử dụng loại động cơAC Servo, ứng dụng phổ biến nhất của chúng là trong ngành điện điện tử: các máy móc được lắp ráp theo một dây chuyền sản xuất đòi hỏi phải có tốc độ cao thì động cơ Servo cũng đáp ứng được những yêu cầu này. 

Đặc biệt là ứng dụng đối với ngành gia công cơ khí, giúp gia công các sản phẩm có độ chính xác cao, chẳng hạn như máy cắt tia laser hay một số loại máy cắt khác. Khi đó, người ta sẽ lựa chọn động cơ Servo thay cho động cơ bước giống như trước đây. 

Bên cạnh đó, servo còn được ứng dụng rất nhiều trong việc sản xuất các loại máy cắt CNC PLasma khác. Ứng dụng ở trong dây chuyền, chẳng hạn như: đóng gói, đóng hộp, may mặc, bao bì, đóng chai, giấy,…Trong việc điều khiển các máy cuộn vải, cuộn giấy, bao bì để tiến hành cắt hoặc in ấn,…

Ứng dụng servo trong ngành điện và thiết bị điện tử: Máy lắp chính là thiết bị dùng để lắp các linh kiện điện tử, có thể là các chip LSI lên trên phần bảng mạch, cần tới tốc độ vận hành cao và phải có độ chính xác tuyệt đối, do đó, các servo AC thỏa mãn được tất cả những yêu cầu này.

Ứng dụng servo trong ngành điện và thiết bị điện tử

Ứng dụng servo trong ngành điện và thiết bị điện tử

Ứng dụng trong ngành công nghiệp sản xuất thực phẩm và đồ uống:  Nhu cầu về quy trình sản xuất thực phẩm chất lượng cao và an toàn hơn đang ngày càng tăng. Chính vì vậy, động cơ servo thường được xem như là 1 giải pháp cho nhiều lĩnh vực, ngay cả trong quy trình chế biến thực phẩm.

Ứng dụng trong ngành may mặc, ngành giấy, bao bì: Trong việc điều khiển các máy cuộn vải, giấy, bao bì để cắt hoặc in ấn…

Ứng dụng trong việc điều khiển vận chuyển: Thiết bị vận chuyển chính là các linh kiện tuyệt đối không thể thiếu đối với nhiều lĩnh vực, trong khi các ngành công nghiệp đang trở nên ngày càng tinh vi và tự động hóa. Một trong các ứng dụng điển hình của nó là việc di chuyển các thiết bị trong nhà kho để đưa sang hệ thống băng tải. Động cơ servo sẽ giúp điều khiển tốc độ nhanh hay chậm tùy theo mục đích sử dụng.

Ứng dụng về khuôn mẫu đùn đối với ngành sản xuất nhựa: Khuôn mẫu thường được chế tạo theo phương pháp ép đùn, đây chính là thiết bị gia công cho các bộ phận nhựa. Vật liệu nhựa được cho ra nhiệt và làm tan chảy, sau đó được đùn vào trong cái khuôn để tiến hành gia công các bộ phận. Các khuôn mẫu thông thường được sử dụng chủ yếu để điều khiển thủy lực. Tuy nhiên, hiện nay ngày càng có nhiều khuôn mẫu muốn có sử dụng hệ thống servo để tiết kiệm điện.

5. Các loại động cơ servo

Trên thị trường hiện nay đang phổ biến nhất là 2 loại động cơ servo là DC Servo motor và động cơ AC Servo motor, trong đó cụ thể:

AC servo motor chính là loại động cơ cho phép việc xử lý các dòng điện cao cho nên thường được sử dụng trong các loại máy móc công nghiệp. Đặc biệt là các loại máy công nghệ CNC, máy phay, các máy tiện cơ khí hoặc máy thủy lực,….

DC servo motor không được thiết kế dành cho các dòng điện cao mà thường phù hợp hơn đối với các ứng dụng có dòng điện nhỏ hơn, chẳng hạn như máy bơm nước hay máy nén khí,…. Động cơ DC servo còn được chia ra làm 2 loại nhỏ hơn, đó là động cơ 1 chiều có chổi than và loại động cơ 1 chiều không có chổi than.

6. Ưu nhược điểm của động cơ servo

a. Động cơ servo AC

Ưu điểm: Điều khiển tốc độ rất tốt, điều khiển tương đối trơn tru trên toàn bộ vùng tốc độ, hầu như không bị dao động, hiệu suất làm việc cao hơn đến 90%, ít nhiệt, điều khiển được tốc độ cao, điều khiển vị trí cho độ chính xác cao. Mô-men xoắn và quán tính thấp, tiếng ồn của động cơ cũng thấp, không có phần bàn chải mặc, bảo trì miễn phí trong môi trường không có khói bụi, nổ.

Nhược điểm: Điều khiển động cơ thực hiện phức tạp hơn, các thông số ổ đĩa cần phải điều chỉnh ở các thông số PID để có thể xác định được nhu cầu kết nối nhiều hơn.

b. Động cơ servo DC

Ưu điểm: Động cơ DC servo có chổi than là loại động cơ khá dễ điều khiển, giá thành cũng tương đối rẻ.

Nhược điểm: Khi vận hành động cơ thường gây ra tiếng ồn, tăng nhiệt độ lên cao khi vận hành và quán tính cao mỗi khi giảm tốc độ. Để khắc phục vấn đề này thì có thể sử dụng động cơ DC không có chổi than.

7. Giá động cơ servo

Giá cả của động cơ servo motor hiện nay đang có giá bán dao động từ 1 vài triệu đến vài chục triệu đồng/ chiếc. Tuy nhiên, giá cả động cơ servo còn tùy thuộc vào tình trạng hàng mới hay cũ, thương hiệu của động cơ cũng như công suất cao hay thấp. Các bạn cần lựa chọn sản phẩm phù hợp tùy theo nhu cầu và túi tiền của mình.

8. So sánh động cơ bước và động cơ servo

Sự khác biệt giữa động cơ bước và động cơ servo dựa vào bảng dới đây

 Yếu tố

Động cơ bước

Động cơ servo motor

Mạch Driver

Mạch điện đơn giản, người dùng có thể tự chế tạo chúng 

Mạch khá phức tạp, người dùng thường phải đặt mua mạch Driver từ nhà sản xuất 

Độ nhiễu và rung 

Có độ rung lớn 

Rung rần rất ít 

Tốc độ 

Chậm hơn (tối đa là khoảng 1000 2000 RPM)

Nhanh hơn một chút (tối đa khoảng 3000 -5000 RPM)

Hiện tượng trượt bước

Có thể xảy ra trượt bước (Nếu tải quá lớn)

Khó xảy ra trượt bước (Nếu tải được đặt vào tăng)

Phương pháp điều khiển

Vòng hở (không có encoder)

Vòng kín (có encoder)

Giá thành (Động cơ + driver)

Giá thành rẻ 

Giá thành khá đắt đỏ nên ít được sử dụng

Độ phân giải

2 pha PM: 7.5° (48 PPR)
2 pha HB: 1.8° (200 PPR) hoặc 0.9° (400 PPR)
5 pha HB: 0.72° (500 PPR) hoặc 0.36° (1000 PPR)

Phụ thuộc vào độ phân giải của encoder.
Độ phân giải vào khoảng 0.36° (1000 PPR) – 0.036° (10000 PPR)

Kết luận

Trên đây là một số thông tin, kiến thức cơ bản, hữu ích về động cơ servo motor là gì cũng như ứng dụng, nguyên lý hoạt động của nó. Hy vọng bài viết sẽ cần thiết đối với những bạn đang có nhu cầu tìm hiểu. Vì là kiến thức từ cá nhân và thu thập được trên nhiều trang mạng nên không thể tránh khỏi những sai sót, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các bạn để bài viết được đầy đủ và hoàn hảo hơn.

7.876 reviews

Tin tức liên quan

Hộp Giảm Tốc Trục Vít Bánh Vít 1 Cấp
Motor Giảm Tốc Đảo Chiều
Hộp Giảm Tốc 2 Cấp Đồng Trục
Hộp Giảm Tốc Phân Đôi
Hộp Giảm Tốc Motor 775
/ /