Top 6 Loại bơm hoá chất đầu nhựa tốt nhất trên thị trường hiện nay

Máy bơm hóa chất đầu nhựa là bơm có buồng bơm, cánh bơm và các chi tiết tiếp xúc chất lỏng làm bằng nhựa kỹ thuật (PP, FRPP, PVDF, PTFE…) để bơm axit, kiềm, muối, nước thải xi mạ mà gang, inox bị ăn mòn. Dạng phổ biến nhất là bơm ly tâm trục ngang đầu nhựa (dòng FP, UVP), ngoài ra có bơm tự mồi đầu nhựa và bơm thùng phuy. Chọn bơm theo ba thứ: hóa chất gì – nồng độ bao nhiêu – nhiệt độ bao nhiêu, rồi mới tới lưu lượng, cột áp và điện áp motor.

1) Máy bơm hóa chất đầu nhựa là gì

Bơm nước thường làm bằng gang, đồng, inox. Gặp axit HCl, dung dịch Javel (NaClO), FeCl3 hay nước thải mạ thì kim loại bị gặm nhanh, chỉ vài tuần là buồng bơm rỗ, phớt xì. Đầu nhựa giải quyết chuyện đó: nhựa trơ với phần lớn axit vô cơ, kiềm và muối ở nhiệt độ vừa phải.

Không có loại nhựa nào "chịu được mọi thứ". PP rẻ, chịu axit loãng và kiềm tốt nhưng yếu với chất oxy hóa mạnh và nhiệt; PVDF chịu NaClO, axit mạnh, nhiệt cao hơn; PTFE (Teflon, F46) gần như trơ với mọi hóa chất nhưng giá cao. Vì vậy câu hỏi đầu tiên luôn là bơm hóa chất gì.

2) Cấu tạo bơm hóa chất đầu nhựa

• Buồng bơm, nắp bơm: nhựa đúc PP, FRPP (PP gia cường sợi thủy tinh), PVDF; có loại vỏ kim loại lót nhựa F46.
• Cánh bơm: nhựa cùng loại, kiểu hở hoặc nửa hở cho chất lỏng lẫn ít cặn đi qua.
• Trục: thép hoặc inox bọc ống nhựa ở đoạn tiếp xúc hóa chất.
• Phớt cơ khí: mặt ceramic, carbon, SiC; gioăng FKM (Viton) hoặc bọc PTFE; nhiều mẫu dùng phớt ngoài để lò xo không ngâm trong hóa chất.
• Motor: motor 1 pha hoặc 3 pha nối qua mặt bích, đặt cách xa đầu bơm.
• Cổng hút, cổng xả: ren hoặc mặt bích nhựa; bơm tự mồi có thêm buồng giữ nước mồi.

3) Vật liệu đầu bơm: chịu được gì, nhiệt độ bao nhiêu

• Giới hạn nhiệt thực tế thấp hơn khi bơm làm việc ở áp cao.
• Cùng một hóa chất, nồng độ và nhiệt độ thay đổi có thể đổi hẳn vật liệu cần dùng.
• Gioăng, phớt phải tra bảng tương thích riêng, đầu bơm hợp mà phớt không hợp vẫn xì.

4) Các mẫu bơm hóa chất đầu nhựa hay gặp

a) Bơm hóa chất đầu nhựa 100FP-40D

Bơm ly tâm đầu nhựa dẫn động trực tiếp, cỡ họng lớn, cánh hở cho chất lỏng lẫn tạp chất đi qua; dùng cho xưởng xi mạ, trạm xử lý nước thải, nhà máy hóa chất cần lưu lượng lớn.

b) Bơm hóa chất đầu nhựa tự mồi NTP (Nation Pump)

Đầu bơm nhựa composite tự mồi, motor đặt xa đầu bơm nối bằng mặt bích, phớt cơ khí bọc Teflon. Ưu điểm của tự mồi là đặt bơm trên bồn, hút ngược lên mà không cần van đáy, hợp bồn axit không muốn khoan lỗ đáy.

c) Bơm hóa chất đầu nhựa UVP 280-15.5 20

Bơm ly tâm đầu nhựa PP màu xanh, trục bọc nhựa, phớt cơ khí đặt ngoài giúp motor không bị hóa chất rò vào. Giá dễ chịu, hợp hệ tuần hoàn bể mạ, tháp rửa khí.

d) Bơm hóa chất đầu nhựa 32FP-11-0.75

• Motor 0,75kW (1HP), dây đồng; cửa hút – xả 32 × 34mm.
• Lưu lượng tối đa khoảng 4 m³/h, cột áp tối đa khoảng 11m, hút sâu tối đa khoảng 5m.
• Phớt ceramic; dùng cho axit, kiềm, nước biển nồng độ tới khoảng 60%.

Lưu ý khi bơm xăng, dung môi dễ cháy: ngoài đầu bơm tương thích, motor cần là loại phòng nổ (ký hiệu dòng YBX3), tham khảo mục motor phòng nổ.

e) Bơm hóa chất thùng phuy PPS

Bơm cầm tay có ống bơm nối 3 đoạn, cắm thẳng vào thùng phuy 50–205 lít để sang chiết. Dùng cho axit, bazơ thông thường; với H2SO4, HNO3, HCl đậm đặc và chất ăn mòn inox thì phải chọn bản ống bơm vật liệu khác theo bảng tương thích của hãng.

f) Bơm hóa chất đầu nhựa 50FP-22D

Bơm trục ngang đầu FRPP hoặc PVDF, kết cấu đơn giản, dễ lắp. Bơm được HCl, H2SO4, axit hữu cơ, dung dịch muối; hợp chất lỏng sạch, không lẫn rác cứng.

5) Dòng điện (ampe), điện áp và biến tần cho bơm hóa chất

• Hóa chất nặng hơn nước (H2SO4 98% tỷ trọng khoảng 1,84) làm motor ăn dòng tăng gần theo tỷ trọng; bơm định mức theo nước có thể quá tải.
• Môi trường hơi axit làm hộp cực, tiếp điểm mau rỉ; nên dùng motor IP55 và hộp đấu dây kín.
• Bơm dung môi dễ cháy dùng motor phòng nổ YBX3 đúng cấp phòng nổ khu vực.

Biến tần: bơm ly tâm đầu nhựa 3 pha chạy biến tần để chỉnh lưu lượng định lượng thô, khởi động mềm giảm va đập lên cánh nhựa và đường ống nhựa. Nhà xưởng chỉ có điện 1 pha thì dùng biến tần 1 pha vào – 3 pha 220V ra với motor đấu tam giác. Tủ biến tần đặt ngoài khu vực có hơi axit hoặc trong tủ kín có quạt lọc. Xem thêm motor 3 pha 1HP 0,75kW dùng kéo bơm cỡ nhỏ.

6) Cách chọn bơm hóa chất đầu nhựa

a) Theo hóa chất, nồng độ, nhiệt độ

Ghi rõ tên hóa chất, nồng độ %, nhiệt độ lớn nhất và có lẫn hạt rắn không. Ví dụ HCl 32% ở 30°C: PP/FRPP đáp ứng; NaClO 12%: chọn PVDF; H2SO4 98% hoặc HNO3 đặc: xem PVDF hoặc PTFE theo bảng của hãng.

b) Theo lưu lượng, cột áp

Bơm chuyển bồn 5m³ trong 30 phút cần 10 m³/h; cột áp gồm chênh cao, tổn thất ống và áp cần ở đầu vào thiết bị (ví dụ vòi phun tháp rửa khí cần 1–1,5 bar). Đổi lưu lượng – cột áp ra công suất trục rồi nhân tỷ trọng.

c) Theo cách lắp

• Bồn có cửa xả đáy: bơm ly tâm thường, đặt dưới mực chất lỏng.
• Bồn không khoan đáy được: bơm tự mồi hoặc bơm trục đứng nhúng chìm.
• Sang chiết thùng phuy: bơm thùng phuy.
• Hóa chất độc, đắt, không chấp nhận rò rỉ: bơm từ (dẫn động từ tính, không phớt).

7) Ứng dụng máy bơm hóa chất đầu nhựa

• Bơm hóa chất đầu nhựa cho dây chuyền xi mạ, tẩy rỉ, phosphat hóa, sơn tĩnh điện.
• Bơm axit HCl, H2SO4 loãng, bơm xút NaOH trong trạm xử lý nước thải.
• Bơm Javel NaClO, PAC, phèn cho nhà máy nước, hồ bơi (đầu PVDF).
• Bơm tuần hoàn tháp hấp thụ khí thải, tháp rửa khí axit.
• Bơm nước biển, nước muối cho nuôi trồng thủy sản, nhà máy muối.
• Bơm sang chiết hóa chất từ thùng phuy, bồn IBC trong kho hóa chất.
• Bơm dung dịch khắc mạch in, ngành điện tử, pin.

Các dòng bơm khác tham khảo tại máy bơm ly tâm.

8) Ưu điểm và nhược điểm bơm hóa chất đầu nhựa

Ưu điểm:

• Chịu ăn mòn axit, kiềm, muối tốt hơn bơm kim loại cùng giá.
• Nhẹ, dễ lắp, dễ tháo đầu bơm thay phớt, cánh.
• Giá bơm hóa chất đầu nhựa PP rẻ, PVDF và PTFE đáp ứng hóa chất khó.
• Nhiều kiểu: ly tâm, tự mồi, trục đứng, thùng phuy, bơm từ.

Nhược điểm:

• Giới hạn nhiệt độ thấp hơn bơm kim loại.
• Nhựa giòn, chịu va đập và ứng suất đường ống kém; ống treo nặng làm nứt cổ bơm.
• Bơm có phớt vẫn có thể rò rỉ nếu chạy khô hoặc phớt không tương thích.

9) Câu hỏi thường gặp về máy bơm hóa chất đầu nhựa

a) Người sắp mua bơm hóa chất đầu nhựa cần hỏi gì, xác minh gì

• Phải cung cấp cho người bán thông tin gì? Tên hóa chất, nồng độ, nhiệt độ, tỷ trọng, có hạt rắn hay không, lưu lượng và cột áp, cách lắp (hút dương hay hút âm), điện áp sẵn có. Người bán không hỏi lại mấy câu này mà báo giá ngay thì nên hỏi kỹ.
• Làm sao biết đầu bơm đúng là PVDF chứ không phải PP? PVDF nặng hơn rõ (tỷ trọng khoảng 1,78 so với PP khoảng 0,9), màu thường trắng ngà; PP nhẹ, bề mặt hơi sáp. Đòi tem hoặc mã vật liệu khắc trên thân, đối chiếu catalogue.
• Phớt và gioăng cần hỏi gì? Vật liệu mặt phớt (SiC, ceramic, carbon), vật liệu gioăng (FKM, EPDM, PTFE), phớt trong hay phớt ngoài. EPDM hợp kiềm, NaClO loãng; FKM hợp axit, dầu; chọn sai là phớt trương nở, xì sau vài ngày.
• Tem motor cần đối chiếu gì? Công suất, điện áp, dòng định mức, tốc độ, IP, cấp cách điện. Bơm hóa chất đặc nặng, cần motor dư công suất so với chạy nước.
• Giá bơm hóa chất đầu nhựa khoảng bao nhiêu? Giá trung bình thị trường Việt Nam: bơm đầu PP 0,37–0,75kW vài triệu đồng; cùng cỡ đầu PVDF cao hơn khoảng 1,5–2,5 lần; bơm từ và bơm lót F46 cao hơn nữa; bơm thùng phuy từ vài triệu tùy vật liệu ống và motor.

b) Người đã mua: lắp đặt và vận hành bơm hóa chất cho đúng

• Lắp đường ống thế nào cho bơm nhựa khỏi nứt? Ống phải có giá đỡ riêng, không đè lên cổ bơm; nối bơm bằng khớp mềm hoặc rắc co nhựa; xiết bích đều tay theo hình sao, không dùng cờ lê dài ép mạnh.
• Hút từ bồn ra sao? Ưu tiên đặt bơm thấp hơn đáy bồn (hút dương) để bơm luôn đầy chất lỏng. Ống hút ngắn, to bằng hoặc lớn hơn họng; có van khóa và lọc Y nhựa trước bơm.
• Chạy thử lần đầu? Chạy thử bằng nước sạch trước để kiểm chiều quay, rò rỉ, dòng điện; rồi mới cho hóa chất vào. Không chạy khô dù chỉ vài chục giây, mặt phớt nóng lên rất nhanh.
• Làm sao bơm bền và đỡ tốn điện? Chạy gần điểm làm việc định mức, không bóp van xả quá nhiều. Hệ tuần hoàn chạy cả ngày thì gắn biến tần để chỉnh đúng lưu lượng cần. Che motor khỏi hơi axit, nắng mưa.
• Sau ca hoặc khi dừng lâu? Xả sạch hóa chất trong buồng bơm, chạy tráng nước sạch, đặc biệt với hóa chất dễ kết tinh như xút, muối, để phớt khỏi bị kẹt tinh thể.

c) Các lỗi người dùng thường mắc và cách chỉnh sửa

• Phớt xì chỉ sau vài ngày? Chạy khô lúc mồi, gioăng không tương thích hóa chất hoặc hóa chất kết tinh trên mặt phớt. Sửa: thay phớt đúng vật liệu, gắn rơ le bảo vệ chạy khô, tráng nước sau khi dừng.
• Buồng bơm nhựa nứt ở cổ hút/xả? Ống đè nặng, giãn nở nhiệt hoặc búa nước khi đóng van nhanh. Sửa: thay buồng, làm giá đỡ ống, thêm khớp giãn nở, đóng van từ từ hoặc dùng biến tần dừng mềm.
• Bơm kêu lạo xạo, lưu lượng giảm, cánh rỗ? Xâm thực do hút sâu, ống hút nhỏ hoặc hóa chất nóng gần điểm sôi. Sửa: hạ bơm thấp hơn bồn, mở to ống hút, giảm nhiệt độ hoặc chọn bơm có NPSH yêu cầu thấp hơn.
• Motor nóng, nhảy rơ le nhiệt khi bơm axit đặc? Tỷ trọng cao làm quá tải. Sửa: đo dòng, nếu vượt tem thì giảm lưu lượng bằng van hoặc biến tần, hoặc thay motor lớn hơn một cấp.
• Đầu PP biến dạng, mềm ra? Hóa chất quá nóng hoặc dung môi hữu cơ. Sửa: kiểm tra lại nhiệt độ thực tế, đổi sang PVDF hoặc PTFE.

d) Dành cho sinh viên cơ điện mới vào ngành: nên tìm hiểu gì trước

• Khái niệm nào cần nắm trước? Lưu lượng, cột áp, tỷ trọng, độ nhớt, NPSH và xâm thực, áp suất hơi bão hòa của chất lỏng. Thêm phần vật liệu: bảng tương thích hóa chất, nhiệt độ làm việc của nhựa.
• Học loại bơm nào trước? Bơm ly tâm nước sạch một tầng cánh là gốc; sau đó bơm ly tâm đầu nhựa, bơm tự mồi, bơm từ, cuối cùng bơm màng và bơm định lượng. Bài cấu tạo các loại máy bơm nước giúp nắm nền.
• Phần điện học gì? Motor 3 pha rotor lồng sóc, đấu sao/tam giác, cấp bảo vệ IP55, cấp cách điện F; motor phòng nổ YBX3 cho khu vực có hơi dễ cháy; biến tần cơ bản cho bơm ly tâm.
• Kiểm chứng bằng dụng cụ gì? Ampe kìm đo dòng khi bơm nước và khi bơm hóa chất để thấy ảnh hưởng tỷ trọng; tỷ trọng kế; đồng hồ áp suất có màng ngăn hóa chất; nhiệt kế.
• An toàn cần biết gì trước khi đụng tay? Đọc bảng an toàn hóa chất (MSDS), đeo kính, găng, tạp dề chống hóa chất; xả áp và tráng nước trước khi tháo bơm; không đứng đối diện mặt bích khi khởi động lần đầu.